माझ्या ब्लॉगवर मी श्री.शंकर चौरे आपले स्वागत करत आहे,ब्लॉग अपडेट करण्याचे काम चालू आहे..

ब्लॉग भेटी.

Monday, 1 May 2023

महाराष्ट्र दिन विशेष (सामान्यज्ञान प्रश्नावली)


(१) आपण कोणत्या राज्यात राहतो ?
उत्तर -- महाराष्ट्र
------------------------------
(२) महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती केव्हा झाली  ?
उत्तर -- १ मे १९६०
--------------------------------
(३) महाराष्ट्र राज्याची राजधानी कोणती आहे  ?
उत्तर --  मुंबई
--------------------------------
(४ल  राज्याची उपराजधानी कोणती  ?
उत्तर --  नागपूर
--------------------------------
(५) महाराष्ट्र राज्याच्या पश्चिमेला कोणता समुद्र आहे  ?
उत्तर --- अरबी समुद्र 
----------------------------------
(६) महाराष्ट्रात एकूण किती जिल्हे आहेत  ?
उत्तर ---  ३६
-----------------------------------
(७) क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा जिल्हा कोणता  ?
उत्तर ---  अहमदनगर
-----------------------------------
(८) महाराष्ट्रातील सर्वांत उंच शिखर कोणते  ?
उत्तर ---  कळसूबाई
----------------------------------
(९) महाराष्ट्रातील पश्चिम वाहिनी नदी कोणती  ?
उत्तर ----  तापी / नर्मदा  इ.
----------------------------------
(१०) महाराष्ट्रातील सर्वांत लांब नदी कोणती  ?
उत्तर --- गोदावरी
------------------------------------
(११) कळसूबाई शिखराची उंची किती आहे ?
उत्तर ---- १६४६  मीटर
-----------------------------------
(१२) गोदावरी नदीचा उगम कोठे झाला आहे  ?
उत्तर ---- त्र्यंबकेश्वर (नाशिक)
-----------------------------------
(१३) कोकणातील नद्या कोणत्या समुद्रास मिळतात  ?
उत्तर ---- अरबी 
-------------------------------
(१४) कृष्णा नदीचा उगम कोठे झाला आहे  ?
उत्तर ---  महाबळेश्वर ( सातारा )
----------------------------------
(१५) महाराष्ट्राचा राज्यवृक्ष कोणता आहे  ?
उत्तर --- आंबा 
----------------------------------
(१६) महाराष्ट्राचा राज्यपक्षी कोणता आहे  ?
उत्तर--- हरियाल
----------------------------------
(१७) महाराष्ट्राचा राज्यप्राणी कोणता आहे  ?
उत्तर---  शेकरू  
------------------------------
(१८) भीमा नदीचा उगम कोठे झाला आहे  ?
उत्तर ----  भीमाशंकर  ( पुणे )
--------------------------------
(१९) महाराष्ट्र दिन कोणत्या दिवशी साजरा करतो ? 
उत्तर --- १ मे 
----------------------------------
(२०) भारताच्या कोणत्या भागात महाराष्ट्र राज्य आहे ?
उत्तर ---- पश्चिम 
-----------------------------------
(२१) महाराष्ट्र राज्याचे किती प्रशासकीय विभाग पाडले आहेत ?
 उत्तर--- सहा
-------------------------------------
(२२) क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील सर्वात लहान जिल्हा कोणता ? 
उत्तर --- मुंबई शहर
----------------------------------
(२३) महाराष्ट्राची राज्यभाषा कोणती ? 
उत्तर --- मराठी
----------------------------------
(२४) महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री कोण ? 
उत्तर--- यशवंतराव चव्हाण
---------------------------------
(२५) महाराष्ट्र राज्याचा राज्यफूल कोणता ? 
उत्तर--- ताम्हन / मोठा बोंडारा
---------------------------------
(२६) महाराष्ट्रातील पहिले मातीचे धरण कोणते ? 
उत्तर--- गंगापूर (नाशिक)
-------------------------------
(२७) महाराष्ट्रातील पहिली स्त्री शिक्षिका कोण ? 
उत्तर--- सावित्रीबाई फुले
------------------------------------
(२८) महाराष्ट्र हे भारत देशातील .... आहे.
उत्तर --- राज्य .
---------------------------------
(२९) महाराष्ट्राच्या समुद्र किना-याची लांबी किती कि. मी. आहे ?
उत्तर --- ७२० कि. मी.
---------------------------------
(३०) महाराष्ट्रातील कोणत्या जिल्ह्याला सर्वाधिक समुद्रकिनारा लाभलेला आहे ?
उत्तर -- रत्नागिरी 
---------------------------------
(३१) छत्रपती शिवाजी महाराजांची समाधी कोणत्या‌ किल्ल्यावर आहे ?
उत्तर -- रायगड 
---------------------------------
(३३) गोदावरी नदीचा उगम कोठे झाला आहे ?
उत्तर -- त्र्यंबकेश्वर ( नाशिक)
---------------------------------
(३४) भीमा नदीचे उगमस्थान कोठे आहे ?
उत्तर -- भीमाशंकर
---------------------------------
(३५) महाराष्ट्रातील कोणता जिल्हा संत्री फळासाठी प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- नागपूर
--------------------------------
(३६) अजिंठा, वेरूळ या लेण्या कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ‌?
उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद )
---------------------------------
(३७) रायगड जिल्ह्यांचे पूर्वीचे नाव काय होते ?
उत्तर -- कुलाबा 
---------------------------------
(३८) सावंतवाडी हे ठिकाण कशासाठी प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- लाकडी खेळणी.
---------------------------------
(३९) जळगाव जिल्हा कशासाठी प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- केळी
---------------------------------
(४०) तोरणमाळ हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नंदुरबार 
---------------------------------
(४१) नाशिक जिल्हा कोणत्या फळासाठी प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- द्राक्षे
---------------------------------
(४२) न्हावाशेवा बंदर कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड 
---------------------------------
(४३) आंबोली हे पर्यटनस्थळ कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सिंधुदुर्ग
---------------------------------
(४४) तोरणमाळ येथील तलावाचे नाव काय ?
उत्तर -- यशवंत तलाव 
---------------------------------
(४५) नर्मदा व तापी नदीच्या दरम्यान कोणते पर्वत आहे ?
उत्तर -- सातपुडा 
---------------------------------
(४६) प्रतापगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सातारा
---------------------------------
(४७) मूरूड - जंजिरा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
---------------------------------
(४८) जंजिरा किल्ला कोणत्या प्रकारचा आहे ?
उत्तर -- जलदुर्ग
---------------------------------
(४९) दौलताबाद किल्ल्याचे पुर्वीचे नाव काय ?
उत्तर -- देवगिरी
---------------------------------
(५०) शिर्डी हे जगप्रसिद्ध ठिकाण कोणत्या तालुक्यात आहे ?
उत्तर -- राहाता
---------------------------------
(५१) गणपतीपुळे हे धार्मिक स्थळ कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रत्नागिरी
---------------------------------
(५२) महाराष्ट्रात दुसऱ्या क्रमांकाचे उंच शिखर कोणते ?
उत्तर -- साल्हेर
---------------------------------
(५३) भामरागड टेकड्या कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?
उत्तर -- गडचिरोली 
---------------------------------
(५४) जायकवाडी जलविद्युत प्रकल्प कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद)
---------------------------------
(५५) कोणत्या किल्ल्यावर मेंढातोफ व दुर्गातोफ आहे ?
उत्तर -- दौलताबाद
---------------------------------
(५६) गिरणा व गोदावरी या दोन्ही प्रमुख नद्या - - - -  वाहतात.
उत्तर -- पश्चिमेकडून पूर्वेकडे 
---------------------------------
(५७) महाराष्ट्रात चलनी नोटा छापण्याचा कारखाना कोठे आहे ?
उत्तर -- नाशिक 
---------------------------------
(५८) धुळे शहर कोणत्या नदीकाठी वसले आहे ?
उत्तर -- पांझरा 
---------------------------------
(५९) रंकाळा तलाव कोणत्या शहरात आहे ?
उत्तर -- कोल्हापूर 
---------------------------------
(६०) नाथसागर हे धरण कोणत्या नदीवर आहे ?
उत्तर -- गोदावरी
---------------------------------
(६१) महाराष्ट्रातील सर्वात उंच शिखर कोणते ?
उत्तर -- कळसूबाई 
---------------------------------
(६२) क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा जिल्हा कोणता ?
उत्तर -- अहमदनगर
---------------------------------
(६३) क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील सर्वात लहान जिल्हा कोणता ?
उत्तर -- मुंबई शहर 
---------------------------------
(६४) महाराष्ट्रातील बावन्न दरवाजांचे शहर कोणते ?
उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद )
---------------------------------
(६५) छत्रपती संभाजी नगर शहर कशासाठी प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- हिमरू शाली
---------------------------------
(६६) सोलापूर शहर कशासाठी प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- चादरीसाठी 
---------------------------------
(६७) महाराष्ट्रातील कुस्तीगीरांचा जिल्हा कोणता ?
उत्तर -- कोल्हापूर 
---------------------------------
(६८) महाराष्ट्र पोलीस अकादमी कोठे आहे ?
उत्तर -- नाशिक
---------------------------------
(६९) ' गेट वे ऑफ इंडिया '  (भारताचे प्रवेशद्वार ) ही वास्तू कोठे आहे ?
उत्तर -- मुंबई 
---------------------------------
(७०) छत्रपती शिवाजी वस्तुसंग्रहालय कोठे आहे ?
उत्तर -- मुंबई
---------------------------------
(७१) ' चिखलदरा ' हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- अमरावती 
---------------------------------
(७२) ' आनंदवन प्रकल्प ' कोठे आहे ?
उत्तर -- वरोरा (चंद्रपूर )
---------------------------------
(७३) बुलढाणा जिल्ह्यातील शिंदखेडा राजा येथे कोणाचा राजवाडा आहे ?
उत्तर -- श्री. लखुजी जाधव 
---------------------------------
(७४) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या मातोश्री जिजामाता यांचे जन्मस्थान कोणते ?
उत्तर -- सिंदखेडराजा 
---------------------------------
(७५) पालघर जिल्ह्याला कोणत्या केंद्रशासित प्रदेशाची सीमा लागते ?
उत्तर -- दादरा - नगर - हवेली 
-------------------------------
(७६) महाराष्ट्रातील सर्वाधिक लांबीची नदी कोणती ?
उत्तर -- गोदावरी 
---------------------------------
(७७) पंढरपूर हे शहर कोणत्या नदी काठावर वसले आहे ?
उत्तर -- चंद्रभागा ( भीमा)
-------------------------------
(७८) साल्हेर व मुल्हेर हे किल्ले कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?
उत्तर -- नाशिक 
-------------------------------
(७९) महाराष्ट्रातील पहिली स्त्री शिक्षिका कोण ?
उत्तर -- सावित्रीबाई फुले 
-------------------------------
(८०) महाराष्ट्रातील पहिली महानगरपालिका कोणती ?
उत्तर -- मुंबई 
----------------------------------
(८१) छत्रपती शिवरायांचा जन्म कोणत्या किल्ल्यावर झाला ?
उत्तर -- शिवनेरी
---------------------------------
(८२) महाराष्ट्रातील सर्वात लांब धरण कोणते ?
उत्तर -- जायकवाडी
---------------------------------
(८३) नाशिक जिल्ह्यातील सर्वात उंच शिखर कोणते ?
उत्तर -- साल्हेर
-----------------------------------
(८४) रायगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
-------------------------------
(८५)बालक्रांतीकारक शिरीषकुमार यांचे स्मारक कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नंदुरबार
-----------------------------
(८६) महाराष्ट्रात कोणत्या ठिकाणी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे ?
उत्तर -- मुंबई 
-----------------------------
(८७) महाराष्ट्रातील पहिले मातीचे धरण कोणते ?
उत्तर -- गंगापूर ( नाशिक )
---------------------------------
(८८) महाराष्ट्रात कोणत्या ठिकाणी कुंभमेळा भरतो ?
उत्तर -- नाशिक 
---------------------------------
(८९) अखंड शिल्पातले कैलास मंदिर कोठे आहे ?
उत्तर -- वेरूळ 
---------------------------------
(९०)  नाशिक शहर कोणत्या नदीकाठी वसलेले आहे ?
उत्तर -- गोदावरी 
---------------------------------
(९१) ' ऊसतोड' कामगारांचा जिल्हा ' म्हणून कोणत्या जिल्ह्यास ओळखले जाते ?
उत्तर -- बीड
---------------------------------
(९२) लोणावळा, खंडाळा ही थंड हवामानाची ठिकाणे कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?
उत्तर -- पुणे 
---------------------------------
(९३) नाशिक जिल्ह्यात कोणत्या ठिकाणी कांदा संशोधन केंद्र आहे ?
उत्तर -- निफाड
---------------------------------
(९४) ' महाबळेश्वर ' हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सातारा
---------------------------------
(९५) ' माथेरान ' हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
---------------------------------
(९६) केळी उत्पादनासाठी प्रसिद्ध असलेला जिल्हा कोणता ?
उत्तर -- जळगाव
---------------------------------
(९७)  ' हळद ' उत्पादनात अग्रेसर जिल्हा कोणता ?
उत्तर -- सांगली
---------------------------------
(९८) काजू उत्पादनात अग्रेसर असलेला जिल्हा कोणता ?
उत्तर -- सिंधुदुर्ग
---------------------------------
(९९) म्हैसमाळ हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद)
---------------------------------
(१००) घारापुरी लेणी कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
---------------------------------
(१०१) तुळजाभवानी मातेचे मंदिर कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- धाराशिव (उस्मानाबाद)
---------------------------------
(१०२) ' भंडारदरा ' हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- अहमदनगर
---------------------------------
(१०३) 'मुल्हेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नाशिक
---------------------------
(१०४) मेळघाट अभयारण्य कोणत्या प्राण्यासाठी प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- वाघ
---------------------------
(१०५) महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे धरण कोणते ?
उत्तर -- जायकवाडी 
---------------------------
(१०६)  रंकाळा तलाव कोठे आहे ?
उत्तर -- कोल्हापूर
---------------------------
(१०७) सप्तश्रृंगी गड कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नाशिक
---------------------------
(१०८) नाशिक जिल्ह्यात विमान तयार करण्याचा कारखाना कोठे आहे ?
उत्तर -- ओझर
---------------------------
(१०९) तोरणमाळ हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नंदुरबार 
---------------------------------
(११०) कोणता दिवस महाराष्ट्र दिन म्हणून साजरा केला जातो ?
उत्तर -- १ मे
---------------------------------
(१११) कृष्णा नदीचा उगम कोठे होतो ?
उत्तर --- महाबळेश्वर
---------------------------------
(११२) कोकणातील नद्या कोणत्या समुद्रास मिळतात ?
उत्तर -- अरबी समुद्र 
---------------------------------
(११३) कुलाबा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
--------------------------
(११४) महाराष्ट्र पर्यटन राजधानी कोणती आहे ?
उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर(औरंगाबाद)
----------------------------------
(११५) महाराष्ट्र पर्यटन जिल्हा कोणता ?
उत्तर -- ‌सिंधुदुर्ग
----------------------------------
(११६) एलिफंटा लेणी कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
-----------------------------------
(११७) अलिबाग समुद्र किनारा कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
----------------------------------
(११८) नाथसागर हे धरण कोठे आहे ?
उत्तर -- पैठण (छत्रपती संभाजी नगर)
-----------------------------------
(११९) महाराष्ट्रातील द्वितीय क्रमांकाचे उंच शिखर कोणते ?
उत्तर --  साल्हेर
-------------------------------
(१२०) महाराष्ट्रातील सर्वाधिक लांबीची नदी कोणती ?
उत्तर -- गोदावरी 
-------------------------------
(१२१) पंढरपूर हे शहर कोणत्या नदी काठावर वसले आहे ?
उत्तर -- चंद्रभागा ( भीमा)
-------------------------------
(१२२) साल्हेर व मुल्हेर हे किल्ले कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?
उत्तर -- नाशिक 
-------------------------------
(१२३) महाराष्ट्रातील पहिली स्त्री शिक्षिका कोण ?
उत्तर -- सावित्रीबाई फुले 
-------------------------------
(१२४) 'शिवनेरी ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पुणे
----------‐-----‐-------------
(१२५) 'जंजिरा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
----------‐-----‐------------
(१२६) 'सिंधुदुर्ग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सिंधुदुर्ग
----------‐-----‐--------------
(१२७)'अजिंक्यतारा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सातारा
----------‐-----‐---------------
(१२८) 'तोरणा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पुणे
----------‐-----‐--------------
(१२९) 'मुल्हेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नाशिक
----------‐-----‐-------------
(१३०)' देवगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सिंधुदुर्ग
----------‐-------------------
(१३१)'प्रतापगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सातारा
----------‐-----‐------------
(१३२)'साल्हेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नाशिक
----------‐-----‐-----------
(१३३) 'कंधार ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नांदेड
----------‐-----‐-----------
(१३४) 'करमाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सोलापूर
----------‐-----‐----------
(१३५) 'नळदुर्ग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- धाराशिव ( उस्मानाबाद)
----------‐-----------------
(१३६) 'वसई ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पालघर
----------‐-----‐-----------
(१३७) 'रायगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
----------‐-----‐-------------
(१३८)'अर्नाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- पालघर
----------‐-----‐-------------
(१३९) 'कर्नाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- रायगड
----------‐-----‐-------------
(१४०) 'हरिचंद्रगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- अहमदनगर
----------‐-----‐---------------
(१४१) 'सज्जनगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सातारा
----------‐-----‐-----------
(१४२) 'विशाळगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- कोल्हापूर
----------‐-----‐-----------
(१४३) 'दौलताबाद ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर)औरंगाबाद
----------‐-----‐--------------
(१४४)' थाळनेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- धुळे
----------‐-----‐--------------
(१४५) ' सिंहगड ' (कोंढाणा) किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पुणे
-------------------------------
(१४६) ' पन्हाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- कोल्हापूर
-----------------------------
(१४७) महाराष्ट्र राज्यातील सर्वाधिक पावसाचे ठिकाण कोणते ?
उत्तर -- आंबोली ( सिंधुदुर्ग जिल्हा)
----------------------------
(१४८) छत्रपती शिवाजी महाराजांची समाधी कोठे आहे ?
उत्तर --  रायगडावर 

(१४९) मेळघाट अभयारण्य कोणत्या प्राण्यासाठी प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- वाघ
---------------------------
(१५०) महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे धरण कोणते ?
उत्तर -- जायकवाडी 
---------------------------
(१५१)  रंकाळा तलाव कोठे आहे ?
उत्तर -- कोल्हापूर
---------------------------
(१५२) अजिंठा, वेरूळ लेण्या कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?
उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद)
--------------------------
(१५३) म्हैसमाळ हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद 
---------------------------
(१५४) साल्हेर व मुल्हेर ही शिखरे कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?
उत्तर -- नाशिक
---------------------------
(१५५) सप्तश्रृंगी गड कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नाशिक
---------------------------
(१५६) नाशिक जिल्ह्यात विमान तयार करण्याचा कारखाना कोठे आहे ?
उत्तर -- ओझर
---------------------------
(१५७) तोरणमाळ हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नंदुरबार 
----------------------------
(१५८)  ' खासबाग ' हे कुस्तीचे प्रसिद्ध मैदान कोठे आहे ?
उत्तर -- कोल्हापूर 

(१५९) ' सावरपाडा एक्स्प्रेस ' कोणाला म्हणतात ?
उत्तर -- कविता राऊत
-----------------------------------
(१६०) महाराष्ट्रातील भारतरत्न मिळविणारी पहिली महिला कोण ?
उत्तर -- लता मंगेशकर 
---------------------------------
(१६१) 'कविता राऊत ' कोणत्या क्रीडाप्रकारासाठी. 
प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- धावपटू ( ॶॅथेलेटिक्स )
 ===================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक)
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, जामनेपाडा
केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे
9422736775  / 7721941496

Wednesday, 19 April 2023

लाल फडकी

फडकीतच जन्मून मी
झाली मोठी बघता - बघता 
तीचं महत्त्व जाणते मी
कोकणी समाजात महानता 

आजी आली, आई आली
फडकीचं पावित्र्य जपते जगता जगता
लाल रंग आवडतो मज
पांढरे ठिपक्यांचे मोल मोजता मोजता 

फडकी लाल वटवृक्ष
देई वात्सल्य सावली
आमच्या संस्कृती जीवनावर
उभी कणसरा माऊली 

रूप सुंदर फडकीचे
ती आहे ममता
भेदभाव नाही मनी तिच्या
ती आहे समता 

फडकीचं सुंदर रान
झिजते होऊन चंदन
फुले सुंगधित होऊन
झेली लाल तुफान 

सुखदुःखात आधार देते
जीवन फुलवणारी लाडकी
कितीही असू द्या ऊन - थंडी
क्षणात सारं हलकं करते फडकी

कसे फेडावे ऋण फडकीचे
कोकणी संस्कृतीत लागला लळा 
फडकीच्या उबेत शिरता 
जुळून येतो जिव्हाळा 

फडकी आजीची ... फडकी आईची
फडकी अनोखी प्रेमळ खूप 
फडकी आमची ... संस्कृती जपते
फडकी असे हे संस्कृतीरूप 

लाल लाल फडकी माझी
उमटवून गेली ठसा
फडकी आहे या जगी
ऋण काय मोलू कसा 

फडकी म्हणजे जणू
संस्कृतीची तीन अक्षरे
फडकीचे ठिपके म्हणजे
वात्सल्याची तीन पाखरे

फडकी म्हणजे जणू
कोकणी संस्कृतींचा अथांग सागर
फडकी माय म्हणजे
सर्व सुखाचे आगर

फडकी म्हणजे जणू
आदिम संस्कृतीची माऊली
फडकी माय म्हणजे
कृपेची सावली

कवी / लेखक :- शंकर सिताराम चौरे
काकरपाडा ता. साक्री जि. धुळे
९४२२७३६७७५ / ७७२१९४१४९६
=====================
मार्गदर्शक :- श्री. महारू सिताराम चौरे ( मा. शिक्षक)

Thursday, 13 April 2023

वनस्पतीचे उपयोग


(१) कोरफड 
---- कोरफड ही औषधी वनस्पती आहे. निरनिराळ्या त्वचारोगांवर आणि भाजणे, कापणे अशा जखमांवर कोरफड अत्यंत गुणकारी असते. कोरफडीच्या रसाने पचनसंस्थेचे विकार दूर होतात. मधुमेह आणि कॅन्सरच्या उपचारांत कोरफडीचा वापर केला जातो. सौंदर्यप्रसाधनातही कोरफडीच्या जेलचा उपयोग करतात.
-------------------------------
(२) हळद 
---- हळद ही स्वयंपाकात रोजच वापरली जाते. हळदीला अनेक औषधी गुणधर्मही आहेत. जखमा भरून काढणे व जंतुनाशकासारखे कार्य करणे या गुणधर्मांमुळे हळदीचा वापर काही औषधांत केला जातो. सौंदर्यप्रसाधनातही हळद वापरली जाते. खोकला व सर्दीच्या विकारात हळदीची पूड घातलेल्या दुधाचे सेवन केल्यास लाभदायक ठरते.
-------------------------------
(३) तुळस 
---- तुळस ही औषधी वनस्पती आहे. तुळशीच्या पानांच्या रसाने निरनिराळे विकार बरे होतात. तुळस ही कीटकांना दूर ठेवणारी वनस्पती आहे. जुन्या काळी प्रत्येक घराच्या अंगणात तुळशी वृंदावन असे. तुळशीच्या वाळलेल्या खोडापासून तुळशी माळा बनवल्या जातात. आयुर्वेदात तुळशीपासून अनेक औषधे बनवली जातात. थायलंडच्या काही खाद्यपदार्थात तुळशीच्या पानांचा वापर होतो. 'कर्पूर तुळशी' या तुळशीच्या जातीपासून तेलाची निर्मिती करण्यात येते.
-------------------------------
(४) करंज 
---- करंजाच्या वृक्षापासून तेल तयार करतात. अनेक विकारांवर गुणकारी असलेली आयुर्वेदिक : औषधे ही करंजाच्या झाडापासून किंवा बियांपासून तयार करतात. करंजाच्या झाडाची फळे, पाने, मुळे, खोडाची साल, बिया, डहाळ्या आणि बियांपासून बनवलेले तेल या सर्वांपासून निरनिराळी औषधे तयार करण्यात येतात. बायोडिझेलची निर्मितीदेखील करंजापासून करण्यात येते.
-------------------------------
(५) मोह 
 ---- मोहाचे वृक्ष आदिवासी भागात जंगल प्रदेशांत आढळून येतात. मोहाची फुले आणि बिया यांच्यापासून औषधे व इतर द्रवे तयार करण्यात येतात. मोहाच्या तेलाचा वापर डोकेदुखी, त्वचाविकार आणि संधिवात या विकारांवर केला जातो. महाराष्ट्राच्या गडचिरोली जिल्ह्यात मोहाच्या फुलांपासून जॅम बनवला जातो.
आदिवासी स्त्री-पुरुषांत मोहाची दारू लोकप्रिय आहे.
------------------------------
(६) द्राक्ष 
---- द्राक्ष हे लोकप्रिय फळ आहे. ही वनस्पती वेलींच्या प्रकारात
आहे.  बिनबियांच्या द्राक्ष उत्पादनाने महाराष्ट्रात सर्वांना द्राक्षे मिळू लागली. द्राक्षे ताज्या स्वरूपात खाल्ली जातात. द्राक्षे वाळवून त्यांचे बेदाणे करतात. द्राक्षापासून औषधी द्राक्षासवही बनवण्यात येते. 'वाईन' चे उत्पादनदेखील द्राक्षांपासून होते.
-------------------------------
(७) आले 
---- आले स्वयंपाकात वापरले जाते. तसेच त्याचा औषध म्हणूनही उपयोग होतो. ताज्या आल्यार रस पोटाच्या अनेक प्रकारच्या तक्रारींसाठी घेतला जातो. सुकवलेल्या आल्याला 'सुंठ' म्हणतात सुंठीचा औषध म्हणून उपयोग होतो. डोकेदुखी, मळमळणे, पित्तविकार अशांवर घरगुती उपचार म्हणू नेहमीच आले व सुंठीचा उपयोग होतो.
-------------------------------
(८) आंबा 
---- आंबा या ग्रीष्म ऋतूत येणाऱ्या फळाला, 'फळांचा राजा' म्हणतात. आंब्यात मोठ्या प्रमाणात 'अ' जीवनसत्व आणि शर्करा असते. (आंब्यापासून आमरस, जॅम, लोणची, सरबत अशी विविध उत्पादनेदेखील तयार करतात) आंब्याच्या पानांना 
मंगलप्रसंगी महत्वाचे स्थान आहे. प्रत्येक मंगलप्रसंगी व तोरणांमध्ये आंब्याच्या झाडाची पाने वापरली जातात.
-------------------------------
(९) निलगिरी 
---- निलगिरीची वाळलेली पाने आणि निलगिरीपासून बनवलेले तेल या दोन्हींचा उत्तम औषध म्हणून वापर होतो. सर्दी-ताप यांवर निलगिरी तेलाचा रामबाण उपाय होतो. स्वच्छतेसाठीही निलगिरी तेल वापरले जाते. दुर्गंधी दूर करण्यासाठी निलगिरीचा वापर होतो. निलगिरीच्या वृक्षाचे लाकूडही उपयुक्त असते. खोडापासून कागदही बनवतात.
-------------------------------
(१०) बाभूळ 
---- बाभळीच्या पानांचा व शेंगांचा जनावरांना खाद्य म्हणून वापर करण्यात येतो. बाभळीच्या कोवळ्या फांदयांपासून दात घासण्यासाठी काड्या बनवण्यात येतात. बाभळीच्या फांदयांवरील काट्यांमुळे कुंपणासाठी त्याचा वापर होतो. बाभळीच्या खोडापासून स्रवणाऱ्या गोंदाला बरीच मागणी असते. बाभळीचे लाकूड अतिशय टणक असल्याने बोटबांधणीसाठी त्याचा वापर केला जातो. 
-------------------------------
(११) साग 
---- सागाच्या लाकडाचा फर्निचर बनवण्यासाठी मोठी मागणी असते. घरांच्या बांधणीत आणि खिडक्या दारे बनवण्यासाठी सागाचे लाकूड लागते. ही मागणी पुरवण्यासाठी भारतीय वन खाते सागाच्या झाडांची मोठ्या प्रमाणावर लागवड करीत असते.
-------------------------------
(१२) पालक 
---- पालक ही पालेभाजी फारच लोकप्रिय आहे. यात अनेक जीवनसत्त्वे व खनिजे असतात. शरीराच्या अनेक तक्रारी दूर करायच्या असतील; तर नियमितपणे पालकाचे सेवन करणे फायदयाचे असते. पालक बुद्धिवर्धक आणि हृदयाचे आरोग्य जपणारी भाजी आहे. बद्धकोष्ठावर पालक परिणामकारक ठरतो.
=====================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक)
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - जामनेपाडा
केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे
९४२२७३६७७५  / ७७२१९४१४९६