माझ्या ब्लॉगवर मी श्री.शंकर चौरे आपले स्वागत करत आहे,ब्लॉग अपडेट करण्याचे काम चालू आहे..

ब्लॉग भेटी.

Sunday, 17 May 2026

भूगोल - सामान्यज्ञान प्रश्नावली

(१) भारताच्या पश्चिमेस कोणता समुद्र आहे ?
उत्तर -- अरबी समुद्र
-----------------------------------
(२) भारताच्या पूर्वेस कोणता उपसागर आहे ?
उत्तर -- बंगालचा उपसागर
-----------------------------------
(३) भारताच्या दक्षिणेस कोणता महासागर आहे ?
उत्तर -- हिंदी महासागर
----------------------------------
(४) पृथ्वीवर किती खंड आहेत ?
उत्तर -- सात
----------------------------------
(५) जगातील सर्वांत मोठा खंड कोणता ?
उत्तर -- आशिया
----------------------------------
(६) कोणता खंड आकारमानाने सर्वांत लहान आहे ?
उत्तर -- ऑस्ट्रेलिया 
----------------------------------
(७) आकारमानाने भारत देशातील सर्वात मोठे राज्य कोणते ?
उत्तर -- राजस्थान
----------------------------------
(८) गुलाबी शहर या नावाने ओळखले जाणारे शहर कोणते ?
उत्तर -- जयपूर
----------------------------------
(९) भारतातील सर्वात लांब नदी कोणती ?
उत्तर -- गंगा
----------------------------------
(१०) भारतात सर्वात जास्त पाऊस कोठे पडतो ?
उत्तर -- मौसिनराम
----------------------------------
(११) माऊंटअबु हे थंड ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर -- राजस्थान 
----------------------------------
(१२) भारतात सर्वात लांब पश्चिमवाहीनी नदी कोणती ?
उत्तर -- नर्मदा
----------------------------------
(१३) सापुतारा हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर -- गुजरात
----------------------------------
(१४) दिल्ली हे शहर कोणत्या नदीकाठी वसले आहे ?
उत्तर -- यमुना
----------------------------------
(१५) गरबानृत्य ही कोणत्या राज्यातील सांस्कृतिक कला आहे ?
उत्तर -- गुजरात
----------------------------------
(१६) सुवर्ण मंदिर कोणत्या शहरात आहे ?
उत्तर -- अमृतसर 
----------------------------------
(१७) महाराष्ट्र राज्याच्या पश्चिमेला कोणता समुद्र आहे ?
उत्तर -- अरबी समुद्र
----------------------------------
(१८) महाराष्ट्र राज्य भारताच्या कोणत्या भागात आहे ?
उत्तर -- पश्चिम
----------------------------------
(१९) महाराष्ट्र राज्याच्या राजधानीतचे नाव काय ?
उत्तर -- मुंबई
----------------------------------
(२०) कोणता दिवस महाराष्ट्र दिन म्हणून साजरा केला जातो ?
उत्तर -- १ मे
----------------------------------
(२१) गोवा राज्य महाराष्ट्राच्या कोणत्या दिशेला आहे ?
उत्तर -- दक्षिण दिशेला 
----------------------------------
(२२) महाराष्ट्रातील सर्वांत उंच शिखर कोणते ?
उत्तर -- कळसूबाई
----------------------------------
(२३) महाराष्ट्रातील सर्वांत लांब नदी कोणती ?
उत्तर -- गोदावरी
----------------------------------
(२४) कळसूबाई शिखराची उंची किती आहे ?
उत्तर -- १६४६ मीटर 
----------------------------------
(२५) कोकणातील नद्या कोणत्या समुद्रास मिळतात ?
उत्तर -- अरबी समुद्र 
----------------------------------
(२६) महाराष्ट्रातील पहिले मातीचे धरण कोणते ?
उत्तर -- गंगापूर ( नाशिक )
----------------------------------
(२७) महाराष्ट्राच्या समुद्र किना-याची लांबी किती कि. मी. आहे ?
उत्तर -- ७२० किलोमीटर
----------------------------------
(२८) तारापूर येथे कोणता प्रकल्प आहे ?
उत्तर -- अणुऊर्जा
----------------------------------
(२९) पांढरे सोने कशास म्हटले जाते ?
उत्तर -- कापूस 
----------------------------------
(३०) मेळघाट अभयारण्य कोणत्या प्राण्यासाठी प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- वाघ
----------------------------------
(३१) रंकाळा तलाव कोठे आहे ?
उत्तर -- कोल्हापूर
----------------------------------
(३२) कोणत्या शाहिराने गर्जा महाराष्ट्र हे गीत लिहिले आहे ?
उत्तर -- कृष्णराव साबळे
----------------------------------
(३३) महाराष्ट्रातील सर्वांत पूर्वेकडील जिल्हा कोणता ?
उत्तर -- गडचिरोली
----------------------------------
(३४) सावंतवाडी हे ठिकाण कशासाठी प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- लाकडी खेळणी
----------------------------------
(३५) पंढरपूर शहर कोणत्या नदी काठावर वसले आहे ?
उत्तर -- चंद्रभागा ( भिमा )
----------------------------------
(३६) जळगाव जिल्हा कशासाठी प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- केळी
----------------------------------
(३७) शिर्डी हे जगप्रसिद्ध ठिकाण कोणत्या तालुक्यात आहे ?
उत्तर -- राहाता 
----------------------------------
(३८) लोणावळा, खंडाळा ही थंड हवेची ठिकाणे कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?
उत्तर -- पुणे
----------------------------------
(३९) पालघर जिल्ह्यात डहाणू - घोलवड भागात प्रसिद्ध फळ कोणते ?
उत्तर -- चिकू
----------------------------------
(४०) महाराष्ट्रात हळदीचे पीक कोणत्या जिल्ह्यात अधिक होते ?
उत्तर -- सांगली 
----------------------------------
(४१) सूर्यग्रहण कोणत्या दिवशी होवू शकते ?
उत्तर -- अमावस्या 
----------------------------------
(४२) जगातील सर्वात मोठे बेट कोणते ?
उत्तर -- ग्रिनलॅंड 
----------------------------------
(४३) दिशांचा वापर कशासाठी होतो ?
उत्तर -- स्थान निश्चिती करण्यासाठी
----------------------------------
(४४) पृथ्वीवर किती महासागर आहेत ?
उत्तर -- चार 
----------------------------------
(४५) जगातील सर्वात लहान महासागर कोणता ?
उत्तर -- आर्क्टिक महासागर
----------------------------------
(४६) जगातील सर्वात मोठा महासागर कोणता ?
उत्तर -- प्रशांत महासागर ( पॅसिफिक महासागर )
----------------------------------
(४७) समुद्र सपाटीपासून माउंट एव्हरेस्ट या पर्वत‌शिखराची उंची किती आहे ?
उत्तर -- ८८४८ मीटर
----------------------------------
(४८) हिरोशिमा व नागासाकी ही शहरे कोणत्या देशात आहेत ?
उत्तर -- जपान
----------------------------------
(४९) पाकिस्तान देशाची राजधानी कोणती ?
उत्तर -- इस्लामाबाद
----------------------------------
(५०) पृथ्वीच्या एकूण क्षेत्रफळापैकी किती टक्के भाग जमिनीने व्यापला आहे ?
उत्तर --  २९ %
----------------------------------
(५१) पृथ्वीच्या सुमारे किती टक्के भाग हा पाण्याने व्यापला आहे
उत्तर -- ७१ %
----------------------------------
(५२) अंदमान निकोबार द्वीपसमूह कोणत्या देशाचा भाग आहे ?
उत्तर -- भारत
----------------------------------
(५३) जगातील उंच इमारत बुर्ज खलिफा कोणत्या‌ देशात आहे ?
उत्तर -- दुबई 
-----------------------------------
(५४) भारताची भूसीमा शेजारील किती राष्ट्रांना भिडलेली आहे ?
उत्तर -- सात
------------------------------------
(५५) सरदार सरोवर धरण गुजरातमधील नवगामजवळील ..... येथे आहे.
उत्तर -- केवाडिया 
==========================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - गरताड गावठाण 
केंद्र -- रोहोड, ता. साक्री, जि.धुळे
९४२२७३६७७५  /  ७७२१९४१४९६

भाषिक सामान्यज्ञान

✓✓ समूहदर्शक शब्द 

(१) आंब्यांच्या झाडांची ----- राई 

(२) पालेभाजीची ----- गड्डी / जुडी 

(३) गवताचा ---- भारा 

(४) द्राक्षांचा ----- घड, घोस 

(५) माणसांचा ----- जमाव

(६) मेंढ्यांचा ----- कळप 

(७) पक्ष्यांचा ----- थवा 

(८) पुस्तकांचा ----- गठ्ठा 

(९) वह्यांचा ------ गठ्ठा 

(१०) केळ्यांचा ----- लोंगर / घड 

(११) किल्ल्यांचा ----- जुडगा 

(१२) गुरांचा ---- कळप 

(१३) नारळांचा ---- ढीग

(१४) केसांची ---- बट , जट 

(१५) गवताची ---- गंजी, पेंढी 

(१६) भाकरीची ----- चवड 

(१७) हत्तींचा ----- कळप 

(१८) विमानांचा ----- ताफा 

(१९) विटांचा ----- ढीग 

(२०) लाकडांची ----- मोळी 
===========================

✓✓ थोर व्यक्तींची संबोधने 

(१) वल्लभभाई पटेल 
---- सरदार, लोहपुरुष

(२) बाळ गंगाधर टिळक 
----- लोकमान्य

(३) जवाहरलाल नेहरू
 ---- पंडित, चाचा

(४) दादाभाई नौरोजी
----- पितामह

(५) जोतीबा फुले 
----- महात्मा

(६) रवींद्रनाथ टागोर 
----- गुरुदेव

(७) सुभाषचंद्र बोस 
----- नेताजी 

(८) मोहनदास करमचंद गांधी 
----- महात्मा, राष्ट्रपिता 

(९) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर 
----- भारतीय घटनेचे शिल्पकार 

(१०) विनायक दामोदर सावरकर 
----- स्वातंत्र्यवीर 
===========================

✓ लेखक -- कवी व ग्रंथ 

(१) महर्षी वाल्मीकी ----- रामायण 

(२) महर्षी व्यास ----- महाभारत, भगवदगीता

(३) संत ज्ञानेश्वर --- भावार्थदीपिका ( ज्ञानेश्वरी )

(४) संत तुकाराम ----- अभंगगाथा 

(५) संत एकनाथ ---- भावार्थ रामायण 

(६) संत रामदास ---- दासबोध 

(७) आचार्य विनोबा भावे --- गीताई 

(८) साने गुरुजी ---- श्यामची आई 

(९) वि. स. खांडेकर ---- ययाति 

(१०) लोकमान्य टिळक --- गीतारहस्य 
===========================

✓ लेखक - कवी व त्यांची टोपणनावे :

(१) नारायण सूर्याजी ठोसर ---- संत रामदास

(२) कृष्णाजी केशव दामले ---- केशवसुत

(३) त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे --- बालकवी

(४) मुरलीधर नारायण गुप्ते ---- बी

(५) राम गणेश गडकरी ----- गोविंदाग्रज

(६) प्रल्हाद केशव अत्रे ----- केशवकुमार

(७) विष्णू वामन शिरवाडकर ----- कुसुमाग्रज

(८) यशवंत दिनकर पेंढारकर --- यशवंत

(९) शंकर काशिनाथ गर्गे ---- दिवाकर

(१०) गोविंद विनायक करंदीकर ---- विंदा करंदीकर

(११) आत्माराम रावजी देशपांडे ----- अनिल

(१२) मुरलीधर देविदास आमटे ---- बाबा आमटे

(१३) डेबूजी झिंगराजी जानोरकर ----  संत गाडगेबाबा

(१४) गजानन दिगंबर माडगुळकर – गदिमा
================================

✓  थोर समाजसुधारक :

(१) महात्मा फुले ---- स्त्री-शिक्षणाचा पाया

(२) लोकमान्य टिळक --- भारतीय असंतोषाचे जनक

(३) महात्मा गांधी ---- अहिंसेचे पूजक

(४) भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर --- दलितोद्धार

(५) कर्मवीर भाऊराव पाटील -- रयत शिक्षण संस्था

(६) राजर्षी शाहू महाराज --- दलित वसतिगृह

(७) गोपाळ गणेश आगरकर --- 'सुधारक' नावाचे वृत्तपत्र

(८) आचार्य विनोबा भावे ---- भूदान चळवळ

(९) सरदार वल्लभभाई पटेल -- संस्थाने खालसा

(१०) डॉ. बाबा आमटे ---- कुष्ठरोग निर्मूलन / आनंदवन
===============================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - गरताड गावठाण 
केंद्र --- रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
९४२२७३६७७५ / ७७२१९४१४९६

Tuesday, 12 May 2026

श्री. शंकर चौरे, सौ. चंदना चौरे यांच्या लग्न वाढदिवसानिमित्त महाराष्ट्रातील बालमित्रांकरिता २३०सामान्यज्ञान प्रश्नावली.

(१ ) जानेवारी महिन्याचे दिवस किती असतात ?
उत्तर --- ३१ दिवस 
---------------------------------
(२) जून महिन्याचे दिवस किती असतात ?
उत्तर --- ३० दिवस 
---------------------------------
(३) एप्रिल नंतर कोणता महिना येतो ?
उत्तर --- मे
---------------------------------
(४) जुलैच्या अगोदर कोणता महिना येतो ?
उत्तर --- जून 
---------------------------------
(५) डिसेंबर नंतर कोणता महिना येतो ?
उत्तर --- जानेवारी
---------------------------------
(६) चैत्र महिन्यानंतर कोणता महिना येतो ?
उत्तर --- वैशाख
---------------------------------
(७) आषाढ महिन्यानंतर कोणता महिना येतो ?
उत्तर --- श्रावण 
---------------------------------
(८) माघ महिन्यानंतर कोणता महिना येतो ?
उत्तर --- फाल्गुन 
---------------------------------
(९) वैशाख महिन्यापूर्वी कोणता महिना येतो ?
उत्तर --- चैत्र 
---------------------------------
(१०) फाल्गुन महिन्यानंतर कोणता महिना येतो ?
उत्तर --- चैत्र 
---------------------------------
(११) मार्च हा वर्षाचा कितवा महिना आहे ?
उत्तर ---  तिसरा 
---------------------------------
(१२) इंद्रधनुष्यात किती रंग असतात ?
उत्तर -- सात 
-----------------
(१३) आकाशाचा रंग कोणता ?
उत्तर -- निळा
-----------------
(१४) तीळगुळ कोणत्या सणाला वाटतात ?
उत्तर -- मकरसंक्रांत 
----------------------------
(१५) बैलांची पूजा कोणत्या सणाला करतात ?
उत्तर -- पोळा 
----------------------------
(१६) पक्ष्यांचा राजा कोणाला म्हणतात ?
उत्तर -- गरूड 
---------------------------
(१७) भारताचा राष्ट्रीय ध्वज कोणता ?
उत्तर -- तिरंगा
-----------------------------
(१८) भारताचे राष्ट्रीय फूल कोणते ?
उत्तर  -- कमळ
-----------------------------
(१९) भारताचा राष्ट्रीय पक्षी कोणता ?
उत्तर  -- मोर
-----------------------------
(२०)भारताचा राष्ट्रीय प्राणी कोणता ?
उत्तर -- वाघ
-----------------------------
(२१) भारताचा राष्ट्रीय खेळ कोणता ?
उत्तर -- हाॅकी
-----------------------------
(२२) भारताचे राष्ट्रगीत कोणते ?
उत्तर -- जनगणमन
-----------------------------
(२३) भारताचे राष्ट्रीय गीत कोणते ?
उत्तर -- वंदे मातरम् 
-----------------------------
(२४) फुलांचा राजा कोणाला म्हणतात ?
उत्तर -- गुलाब
-----------------------------
(२५) फळांचा राजा कोणाला म्हणतात ?
उत्तर -- आंबा
-----------------------------
(२६) प्राण्यांचा राजा कोणाला म्हणतात ?
उत्तर -- सिंह
-----------------------------
(२७) तेलबियांचा राजा कोणाला म्हणतात ?
उत्तर -- शेंगदाणा
----------------------------------------------
(२८) महाराष्ट्रातील एकूण जिल्हे किती आहेत ?
उत्तर -- ३६
-----------------------------
(२९) महाराष्ट्र राज्याची राजधानी कोणती ?
उत्तर -- मुंबई
-----------------------------
(३०) महाराष्ट्र राज्याचा राज्यवृक्ष कोणता ?
उत्तर -- आंबा
-----------------------------
(३१) महाराष्ट्र राज्याचा राज्यप्राणी कोणता ?
उत्तर -- शेकरू
-----------------------------
(३२) महाराष्ट्र राज्याचा राज्यपक्षी कोणता ?
उत्तर -- हरियाल
-----------------------------
(३३) महाराष्ट्रातील सर्वांत उंच शिखर कोणते ?
उत्तर --- कळसुबाई
--------------------------------
(३४) आपला राष्ट्रध्वज कोणता ?
उत्तर -- तिरंगा
----------------------------------
(३५) हत्तीच्या नाकाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- सोंड
--------------------------------
(३६) आकाराने सर्वात मोठा पक्षी कोणता ?
--- शहामृग
----------------------------------
(३७) एका दिवसाचे किती तास असतात ?
उत्तर -- २४ तास 
-----------------------------------
(३८) नाताळचा सण कोणत्या महिन्यात असतो ?
उत्तर -- डिसेंबर 
----------------------------
(३९) पक्ष्यांना किती पाय असतात ?
उत्तर -- दोन 
----------------------------
(४०)कोणता पक्षी पिसारा फुलवून नाचतो ?
उत्तर -- मोर 
----------------------------
(४१) लांब मानेचा प्राणी कोणता ?
उत्तर -- जिराफ 
----------------------------
(४२) सर्वांत मोठ्या कानांचा प्राणी कोणता ?
उत्तर -- हत्ती 
----------------------------
(४३) वाळवंटात राहणारा प्राणी कोणता ?
उत्तर -- उंट 
----------------------------
(४४) झाडावर तुरूतुरू चढणारा प्राणी कोणता ?
उत्तर -- खार 
----------------------------
(४५) लांब पिसे असलेला प्राणी कोणता ?
उत्तर -- मोर 
----------------------------
(४६) गूळ कशापासून तयार होते ?
उत्तर -- ऊस 
----------------------------
(४७) साखर कशापासून तयार होते ?
उत्तर -- ऊस 
----------------------------
(४८) हरभ-याच्या पिठाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- बेसन 
----------------------------
(४९) पोपटाचा रंग कसा असतो ?
उत्तर -- हिरवा 
----------------------------
(५०) मधमाश्यांच्या घराला काय म्हणतात ?
उत्तर -- पोळे 
-----------------------------
(५१) कोंबडीच्या घरास काय म्हणतात ?
उत्तर -- खुराडे 
-----------------------------
(५२) चिमणीच्या घराला काय म्हणतात ?
उत्तर -- घरटे 
-----------------------------
(५३) सिंहाच्या निवा-यास काय म्हणतात ?
उत्तर -- गुहा 
-----------------------------
(५४) माणसाच्या निवा-यास  काय म्हणतात ?
उत्तर -- घर 
-----------------------------
(५५) वाघाच्या निवा-याला काय म्हणतात ?
उत्तर -- गुहा 
-----------------------------
(५६) गाई - गुरांना बांधण्याच्या जागेस काय म्हणतात ?
उत्तर -- गोठा 
-----------------------------
(५७) पक्ष्यांच्या समूहाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- थवा 
-----------------------------
(५८) फुलांच्या समूहाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- गुच्छ 
-----------------------------
(५९) फुलझाडांच्या समूहाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- ताटवा 
-----------------------------
(६०) बांबूच्या समूहाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- बेट 
-----------------------------
(६१) बैलांच्या ओरडण्याला काय म्हणतात ?
उत्तर --  हंबरणे 
-----------------------------
(६२) म्हशीच्या ओरडण्याला काय म्हणतात ?
उत्तर -- रेकणे 
-----------------------------
(६३) म्हशीच्या पिल्लाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- रेडकू
-----------------------------
(६४) घोड्याच्या पिल्लाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- शिंगरु 
-----------------------------
(६५) वाघिणीच्या पिल्लाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- बच्चा , बछडा 
-----------------------------
(६६) गाईच्या पिल्लाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- वासरू 
-----------------------------
(६७) हरणाच्या पिल्लाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- पाडस,  शावक 
-----------------------------
(६८) शेळीच्या पिल्लाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- करडू 
-----------------------------
(६९) कुत्र्याच्या पिल्लाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- पिल्लू 
-----------------------------
(७०) सिंहाच्या पिल्लाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- छावा 
-----------------------------
(७१) मेंढीच्या पिल्लाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- कोकरू 
-----------------------------
(७२) गाढवाच्या पिल्लाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- शिंगरु 
----------------------------
(७३) भारताचे राष्ट्रीय फळ कोणते  ?
उत्तर -- आंबा 
-----------------------------
(७४) कोणता रंग अधिक उष्णता आकर्षित करतो ?
उत्तर -- काळा
------------------------------
(७५) सूर्याच्या उष्णतेमुळे जलाशयातील पाण्याचे  .... होते ?
उत्तर --- बाष्पीभवन
-------------------------------
(७६) ऊर्जेचा नैसर्गिक स्रोत कोणता ?
उत्तर --- सूर्य
-------------------------------
(७७) विमानांचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- राईट बंधू 
-------------------------------
(७८) कोळी या किड्याला किती पाय असतात ?
उत्तर -- आठ
-----------------------------
(७९) ' खजूर ''  या फळात किती बिया असतात ?
उत्तर -- एक
-----------------------------
(८०) फांद्या नसलेल्या एका वनस्पतीचे नाव सांगा ?
उत्तर -- नारळ
-----------------------------
(८१) घरटी न बांधणा-या एका पक्ष्याचे नाव सांगा ?
उत्तर --  कोंबडी
-----------------------------
(८२) घरात जळमटे करणारा प्राणी कोणता ?
उत्तर --- कोळी
-----------------------------
(८३) सोंड असलेला प्राणी कोणता ?
उत्तर -- हत्ती
-----------------------------
(८४) घराची राखण करणारा प्राणी कोणता ?
उत्तर -- कुत्रा
-----------------------------
(८५) शेतीच्या कामात मदत करणारा प्राणी कोणता ?
उत्तर -- बैल
-----------------------------
(८६) पाय नसणारा प्राणी कोणता ?
उत्तर -- साप
-----------------------------
(८७) पंख असणारा पण पिल्लांना दूध पाजणारा प्राणी कोणता ?
उत्तर -- वटवाघूळ
-----------------------------
(८८) सहा पाय असणारा प्राणी कोणता ?
उत्तर -- झुरळ
-----------------------------
(८९) सजीवांचे दोन गट कोणते ?
उत्तर -- प्राणी व वनस्पती 
----------------------------
(९०) आकाशात चांदण्या केव्हा दिसतात ?
उत्तर -- रात्री 
---------------------------------
(९१) बैलाच्या मादीला काय म्हणतात ?
उत्तर -- गाय
---------------------------------
(९२) कोकिळेने केलेला आवाज कोणता ?
उत्तर --  कुहूकुहू
---------------------------------
(९३) पिकलेल्या केळ्यांचा रंग कोणता असतो ?
उत्तर -- पिवळा
---------------------------------
(९४) आवळ्याची चव कशी असते ?
उत्तर -- तुरट
---------------------------------
(९५)  लिंबाची चव कशी असते ?
उत्तर -- आंबाट
--------------------------------
(९६) जगातील सर्वांत उंच प्राणी कोणता ?
उत्तर -- जिराफ
-------------------------------------
(९७) मिठाची चव कशी असते ?
उत्तर -- खारट
-----------------------------------------
(९८) गुळाची चव कशी असते ?
उत्तर -- गोड
-----------------------------------------
(९९) चिंचेची चव कशी असते ?
उत्तर -- आंबट
-----------------------------------------
(१००) कारल्याची चव कशी असते ?
उत्तर -- कडू
-----------------------------------------
(१०१) कावळ्याचा रंग कसा असतो ?
उत्तर -- काळा
-----------------------------------------
(१०२) महाराष्ट्राची राजधानी कोणती ?
उत्तर -- मुंबई
----------------------------------------
(१०३) भारत देशाची राजधानी कोणती ?
उत्तर -- दिल्ली
-------------------------------------
(१०४) भारताच्या राजमुद्रेवर कोणते वचन लिहिले आहे ?
उत्तर -- सत्यमेव जयते.
------------------------------------
(१०५) आपण कोणत्या देशात राहतो ?
उत्तर -- भारत
------------------------------------
(१०६) जगातील सर्वांत मोठा पक्षी कोणता ?
उत्तर -- शहामृग
------------------------------------
(१०७) भारताच्या शेजारी किती देश आहेत ?
उत्तर -- ७ ( सात )
-----------------------------------
(१०८) एक दिवस म्हणजे किती तास ?
उत्तर -- २४ तास
----------------------------------
(१०९) एका वर्षात किती महिने असतात ?
उत्तर -- १२ (बारा )
------------------------------------
(११०) महाराष्ट्र हे भारतातील काय आहे ?
उत्तर -- राज्य
-----------------------------------
(१११) महाराष्ट्रातील सर्वांत लांब नदी कोणती ?
उत्तर -- गोदावरी
----------------------------------
(११२) वेगाने धावणारा पक्षी कोणता ?
उत्तर -- शहामृग
--------------------------------
(११३) सूर्य कोणत्या दिशेला उगवतो ?
उत्तर -- पूर्व
---------------------------------
(११४) सूर्य कोणत्या दिशेला मावळतो ?
उत्तर -- पश्चिम
---------------------------------
(११५) ज्ञानेंद्रिये किती आहेत ?
उत्तर -- पाच
---------------------------------
(११६) मुख्य दिशा किती ?
उत्तर -- चार
---------------------------------
(११७) उपदिशा किती ?
उत्तर -- चार
----------------------------------
(११८) आठवड्याचे वार किती ?
उत्तर -- सात
--------------------------------------
(११९) आकाशाचा रंग कोणता आहे ?
उत्तर -- निळा
--------------------------------------
(१२०) बी फळाच्या बाहेर असणारे कोणते फळ आहे ?
उत्तर -- काजू
-----------------------------------
(१२१) आईच्या आईला काय म्हणतात ?
उत्तर -- आजी
---------------------------------
(१२२) महाराष्ट्राचा राज्यफूल कोणता ?
उत्तर -- जारूळ
------------------------------
(१२३) महाराष्ट्राच्या पश्चिमेस कोणता समुद्र आहे ?
उत्तर -- अरबी
------------------------------------
(१२४) कल्पवृक्ष कोणत्या झाडाला म्हणतात ?
उत्तर -- नारळ ( माड )
--------------------------------
(१२५) महाराष्ट्राची राजभाषा कोणती ?
उत्तर -- मराठी
-----------------------------
(१२६) कच्च्या कैरीचा रंग कोणता ?
उत्तर -- हिरवा
--------------------------------
(१२७) महाराष्ट्रातील सर्वात लांब धरण कोणते ?
उत्तर -- जायकवाडी
-------------------------------
(१२८) भारताचे राष्ट्रीय वॄक्ष कोणते ?
उत्तर -- वड
---------------------------------
(१२९) भारताचे राष्ट्रीय चलन कोणते ?
उत्तर -- रूपया
-----------------------------------
(१३०) पृथ्वीचा आकार कसा आहे ?
उत्तर -- गोल
---------------------------------
(१३१) ज्या रात्री चंद्र पूर्ण गोल दिसतो, त्या रात्रीला कोणती रात्र म्हणतात ?
उत्तर -- पौर्णिमेची रात्र
------------------------------
(१३२) भारतीय सौर वर्षाचे महिने किती ?
उत्तर -- बारा महिने
-------------------------------
(१३३) आपण कोणत्या ग्रहावर राहतो ?
उत्तर -- पृथ्वी
------------------------------
(१३४) पृथ्वीला प्रकाश कोठून मिळतो ?
उत्तर -- सूर्यापासून
------------------------------
(१३५) सजीव सृष्टी असलेला सूर्यमालेतील एकमेव ग्रह कोणता ?
उत्तर -- पृथ्वी
---------------------------------
(१३६) पूर्व दिशेच्या समोर कोणती दिशा येते ?
उत्तर -- पश्चिम
------------------------------
(१३७) दक्षिण दिशेच्या समोर कोणती दिशा येते ?
उत्तर -- उत्तर
------------------------------
(१३८) सूर्य ज्या दिशेला उगवतो ती दिशा कोणती ?
उत्तर -- पूर्व
--------------------------------
(१३९) सूर्य ज्या दिशेला मावळतो ती दिशा कोणती ?
उत्तर -- पश्चिम
------------------------------------
(१४०) सूर्योदयापासून सूर्यास्तापर्य॓तच्या काळाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- दिन
-----------------------------
(१४१) सूर्योस्तापासून सूर्यादयापर्यंतच्या काळाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- रात्र
----------------------------------
(१४२) दिन व रात्र मिळून एक पूर्ण काय होतो ?
उत्तर -- पूर्ण दिवस
---------------------------------
(१४३) मराठी वर्षांची सुरूवात कोणत्या महिन्याने होते ?
उत्तर -- चैत्र
--------------------------------
(१४४) आंब्याच्या बीला काय म्हणतात ?
उत्तर -- कोय
------------------------------
(१४५) फणसाच्या बीला काय म्हणतात ?
उत्तर -- आठळी
--------------------------------
(१४६) कापसाच्या बीला काय म्हणतात ?
उत्तर -- सरकी
----------------------------------
(१४७) चिंचेच्या बीला काय म्हणतात ?
उत्तर -- चिंचोका
-------------------------------------
(१४८) कोणत्या फळापासून आमरस तयार होतो ?
उत्तर -- आंबा
------------------------------------
(१४९) पारंब्या कोणत्या झाडाला असतात ?
उत्तर -- वड
----------------------------------
(१५०) जिभेचा कोणता रंग चांगल्या आरोग्याचे लक्षण आहे ?
उत्तर -- गुलाबी
-------------------------------
(१५१) श्वसन करताना सजीव कोणता वायू शरीरात घेतात?
उत्तर --ऑक्सिजन वायू
----------------------------------
(१५२)समुद्राच्या पाण्याची चव कशी असते ?
उत्तर -- खारट
-----------------------------------
(१५३) ' लाल किल्ला ' कोणत्या शहरात आहे ?
उत्तर -- दिल्ली
----------------------------------
(१५४) ' ताजमहल ' कोणत्या शहरात आहे ?
उत्तर -- आग्रा
----------------------------------
(१५५) सर्वात जास्त बुध्दिमान प्राणी कोणता ?
उत्तर -- मनुष्य
------------------------------------
(१५६) दगडावर कोरलेल्या लेखास काय म्हणतात ?
उत्तर -- शिलालेख
-----------------------------------
(१५७) महाराष्ट्रातील पहिली स्त्री शिक्षिका कोण ?
उत्तर -- सावित्रीबाई फुले
-----------------------------------
(१५८) समुद्राच्या पाण्यापासून काय तयार करतात ?
उत्तर -- मीठ
------------------------------------
(१५९) चंद्र अजिबात दिसत नाही, त्या रात्रीला कोणती रात्र म्हणतात ?
उत्तर -- अमावास्येची रात्र
-------------------------------------
(१६०) एक डझनमध्ये किती वस्तू असतात ?
उत्तर -- १२

(१६१) आपण कोणत्या देशात राहतो ?
उत्तर -- भारत 
----------------------------
(१६२) आपण कोणत्या राज्यात राहतो ?
उत्तर -- महाराष्ट्र 
----------------------------
(१६३) हत्तीच्या नाकाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- सोंड 
----------------------------
(१६४) मुख्य ऋतू किती ?
उत्तर -- तीन 
----------------------------
(१६५) ' मुंगी ' या किटकाला किती पाय असतात ?
उत्तर -- सहा 
----------------------------
(१६६) एका वर्षात किती महिने असतात ?
उत्तर -- बारा 
----------------------------
(१६७) एका वर्षात एकूण किती दिवस असतात ?
उत्तर -- ३६५
----------------------------
(१६८) एक दिवसाचे किती तास असतात ?
उत्तर -- २४ तास 
----------------------------
(१६९) मानवी रक्ताची चव कशी असते ?
उत्तर -- खारट
----------------------------
(१७०) दर मिनिटाला मानवी हृदय किती वेळा धडधडते ?
उत्तर -- ७२ वेळा
----------------------------
(१७१) मानवी शरीरातील सर्वात लहान हाड कोणते ?
उत्तर -- कानाचे हाड
----------------------------
(१७२) प्रौढ मानवाच्या शरीरात एकूण किती हाडे असतात ?
उत्तर -- २०६
----------------------------
(१७३) मानवाच्या शरीरातील सर्वात मोठे हाड कोणते ?
उत्तर --  मांडीचे हाड ( फिमर )
----------------------------
(१७४) मानवाच्या छातीच्या पिंजऱ्यात किती हाडे असतात ?
उत्तर -- २४
----------------------------
(१७५) मानवाला आयुष्यामध्ये एकूण किती दात येतात ?
उत्तर --  ५२
--------------------------------
(१७६) चवीचे प्रकार किती ?
उत्तर -- चार 
----------------------------
(१७७) झुरळाला किती पाय असतात ?
उत्तर -- सहा 
----------------------------
(१७८) ज्ञानेंद्रिये किती आहेत ?
उत्तर -- पाच 
----------------------------
(१७९) नारळाच्या झाडाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- माड
----------------------------
(१८०) समुद्राच्या पाण्यापासून काय तयार करतात ?
उत्तर -- मीठ
----------------------------
(१८१) आंब्याच्या बीला काय म्हणतात ?
उत्तर -- कोय 
----------------------------
(१८२) पिकलेल्या केळ्याचा रंग कोणता ?
उत्तर -- पिवळा 
---------------------------------
(१८३) एका आठवड्यात किती दिवस असतात ?
उत्तर -- सात 
----------------------------     
(१८४) १  मिनिट म्हणजे किती सेकंद ?
उत्तर -- ६० सेकंद
-----------------------------
(१८५)  १ तास म्हणजे किती मिनिटे ?
उत्तर -- ६० मिनिटे
-----------------------------
(१८६) सव्वा दोन वाजले म्हणजे किती वाजून किती मिनिटे ?
उत्तर --- २ वाजून १५ मिनिटे 
---------------------------------
(१८७) दीड वाजले म्हणजे किती वाजून किती मिनिटे ?
उत्तर --- १ वाजून ३० मिनिटे 
---------------------------------
(१८८) पावणेतीन वाजले म्हणजे किती वाजून किती मिनिटे ?
उत्तर --- २ वाजून ४५ मिनिटे 
---------------------------------
(१८९ ) साडेपाच वाजले म्हणजे किती वाजून किती मिनिटे ?
उत्तर --- ५ वाजून ३० मिनिटे 
---------------------------------
(१९०) पावशेर भाजी म्हणजे किती ग्रॅम भाजी ?
उत्तर --- २५० ग्रॅम 
---------------------------------
(१९१) १ महिना म्हणजे किती दिवस ?
उत्तर -- ३० / ३१ दिवस 
-----------------------------
(१९२) डिसेंबर महिन्याचे किती दिवस असतात ?
उत्तर -- ३१ दिवस 
-----------------------------
(१९३) १  डझन केळी म्हणजे किती केळी  ?
उत्तर  -- १२ केळी 
-----------------------------
(१९४) एक अंकी लहानात लहान संख्या कोणती ?
उत्तर -- १
------------------------------
(१९५) एक अंकी मोठ्यात मोठी संख्या कोणती ?
उत्तर -- ९
-----------------------------------
(१९६) दोन अंकी लहानात लहान संख्या कोणती ?
उत्तर -- १०
---------------------------------
(१९७) दोन अंकी मोठ्यात मोठी संख्या कोणती ?
उत्तर -- ९९
---------------------------
(१९८) १ तोळा म्हणजे किती ग्रॅम ?
उत्तर -- १०  ग्रॅम
----------------------
(१९९) १ रीम कागद म्हणजे किती कागद ?
उत्तर -- ४८० कागद
----------------------
(२००) १ फूट म्हणजे किती इंच ?
उत्तर -- १२  इंच
----------------------
(२०१) त्रिकोणाला किती बाजू असतात ?
उत्तर -- तीन
----------------------
(२०२) आयताला किती बाजू असतात ?
उत्तर -- चार
--------------------------
(२०३) चौरसाला किती बाजू असतात ?
उत्तर -- चार
------------------------
(२०४) चौकोनाला बाजू किती असतात ?
उत्तर -- चार
-----------------------------
(२०५) आयताला बाजू किती असतात ?
उत्तर -- चार
-----------------------------
(२०६) चौरसाला बाजू किती असतात ?
उत्तर -- चार
-----------------------------
(२०७) त्रिकोणाला बाजू किती असतात ?
उत्तर -- तीन
-----------------------------
(२०८) वर्तूळाचा आकार कसा असतो ?
उत्तर -- गोल
-----------------------------
(२०९)भुईमुगाच्या बियाणाला कोणत्या नावाने ओळखतात ?
उत्तर -- शेंगदाणा
-----------------------------
(२१०) सूर्य केव्हा उगवतो ?
उत्तर -- सकाळी
-----------------------------
(२११) सूर्य उगवण्याअगोदरची वेळ कोणती  ?
उत्तर -- पहाट
-----------------------------
(२१२) सूर्य आकाशात मध्यावर आल्याची वेळ कोणती ?
उत्तर -- दुपार
---------------------------------
(२१३) सूर्य मावळण्याची वेळ कोणती ?
उत्तर -- संध्याकाळ
-----------------------------
(२१४) उन्हाळ्यात हवा अशी असते ?
उत्तर --  गरम
-----------------------------
(२१५) हिवाळ्यात हवा कशी असते. ?
उत्तर. -- थंड
-----------------------------
(२१६) पावसाळ्यात हवा कशी असते. ?
उत्तर. --  दमट
------------------------------------------
(२१७) चवीचे प्रकार कोणते ?
उत्तर -- गोड, कडू, आंबट, खारट.
------------------------------------------
(२१८) ज्ञानेंद्रिये म्हणजे काय ?
उत्तर -- ज्ञान देणारे अवयव.
------------------------------------------
(२१९) आपल्याला किती ज्ञानेंद्रिये आहेत ?
उत्तर -- पाच
------------------------------------------
(२२०) ज्ञानेंद्रियांची नावे सांगा ?
उत्तर -- डोळे, कान, नाक, जीभ, त्वचा.
------------------------------------------
(२२१) डोळ्यांचा उपयोग कशासाठी होतो ?
उत्तर -- पाहण्यासाठी.
------------------------------------------
(२२२) कानाचा उपयोग कशासाठी होतो ?
उत्तर -- ऐकण्यासाठी
------------------------------------------
(२२३) नाकाने आपल्याला कोणते ज्ञान होते ?
उत्तर -- वास घेणे.
------------------------------------------
(२२४) शरीरावरील कातडीला काय म्हणतात ?
उत्तर -- त्वचा
------------------------------------------
(२२५) त्वचेमुळे आपल्याला कोणत्या प्रकारचे ज्ञान होते ?
उत्तर -- स्पर्शज्ञान
------------------------------------------
(२२६) दातांचा उपयोग कोणता ?
उत्तर -- अन्न चावून खाण्यासाठी.
---------------------------------
(२२७) श्वसन करताना सजीव कोणता वायू शरीरात घेतात ?
उत्तर -- ऑक्सिजन वायू 
---------------------------------
(२२८) कोणत्या रात्री चंद्राचा प्रकाशित भाग अजिबात दिसत नाही ?
उत्तर -- अमावस्या 
---------------------------------
(२२९) आईच्या भावाला काय म्हणतात ‌?
उत्तर --- मामा 
---------------------------------
(२३०) काॅम्युटरचे मराठी नाव सांगा ?
उत्तर --- संगणक 
==========================
लेखन / संकलक :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक)
जि. प. प्रा. शाळा गरताड (गावठाण), केंद्र रोहोड
ता. साक्री, जि. धुळे
९४२२७३६७७५  / ७७२१९४१४९६

Sunday, 10 May 2026

मराठी भाषा प्रश्नावली

(1) मामाला पत्र लिहिताना कोणता मायना लिहाल ?

उत्तर --- तीर्थस्वरूप 
-------------------------------------------
(2) धाकट्या भावाला पत्र लिहिताना कोणता मायना लिहाल ?

उत्तर --- चिरंजीव 
-------------------------------------------
(3) आपल्या वडिलांना पत्र लिहिताना कोणता आदरार्थी शब्द वापराल ?

उत्तर --- तीर्थरूप 
-------------------------------------------
(4) आपल्या मोठ्या भावाला पत्र लिहिताना कोणता मायना वापराल ?

उत्तर --- तीर्थस्वरूप 
-------------------------------------------
(5) काकांना पत्र लिहिताना कोणता मायना वापराल ?

उत्तर --- तीर्थस्वरूप 
-------------------------------------------
(6) आपल्या शिक्षकांना पत्र लिहिताना कोणता मायना वापराल ?

उत्तर --- मा‌‌. गुरूवर्य 
-------------------------------------------
(7) आरोग्यधिका-याला अर्ज लिहिताना कोणता मायना वापराल ?

उत्तर --- माननीय 
-------------------------------------------
(8) धाकट्या बहिणीस पत्र लिहिताना कोणता मायना वापराल ?

उत्तर --- चिरंजीव 
-------------------------------------------
(9) सा. न. संक्षिप्तरूपाचे पूर्ण रूप सांगा.

उत्तर --- साष्टांग नमस्कार 
-------------------------------------------
(10) ती. स्व. संक्षिप्तरूपाचे पूर्ण रूप सांगा.

उत्तर --- तीर्थस्वरूप 
-------------------------------------------
(11) वि. वि.  संक्षिप्तरूपाचे पूर्ण रूप सांगा.

उत्तर --- विनंती विशेष 
=============================
(12) ' मेघ ' या शब्दाला समानार्थी शब्द कोणता ?

उत्तर --- ढग 
-------------------------------------------
(13) ' पराजय ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?

उत्तर --- जय 
-------------------------------------------
(14) ' भाजी ' या शब्दाला जोडून येणारा शब्द कोणता ?

उत्तर --- पाला 
-------------------------------------------
(15) जसा हरणासारखा चपळ तसा वाघासारखा.......

उत्तर --- हिंस्त्र 
-------------------------------------------
(16) लढाईत शौर्याने लढणारी स्त्री ..........‌

उत्तर --- वीरांगना 
-------------------------------------------
(17) मोजता येणार नाही असे ..........

उत्तर --- अगणित 
-------------------------------------------
(18) ' रक्षण करणारा ' या शब्दसमूहाबदल एक शब्द सांगा.

उत्तर --- रक्षक 
-------------------------------------------
(19) ' जमिनीखाली गुप्त मार्ग ' या शब्दसमूहासाठी एक शब्द सांगा.

उत्तर --- भुयार 
-------------------------------------------
(20) गाईचे हंबरणे तशी वाघाची ............

उत्तर --- डरकाळी 
-------------------------------------------
(21) कुत्र्याचे भुंकणे तसे म्हशीचे ........‌.....

उत्तर --- रेकणे 
-------------------------------------------
(22) चिमणीची चिवचिव तसे कोकिळीचे  ..........

उत्तर --- कुहूकुहू 
-------------------------------------------
(23) बेडकाचे डरावणे तसे कोंबड्याचे........

उत्तर --- आरवणे 
-------------------------------------------
(24) घंटेची घणघण तशी पैंजणांची .........

उत्तर --- छुमछुम 
-------------------------------------------
(25) अश्रूंची घळघळ तशी पानांची .........

उत्तर --- सळसळ 
-------------------------------------------
(26) वाघाच्या ............ सर्व जंगल दणाणून गेले.

उत्तर --- डरकाळीने
-------------------------------------------
(27) जसा गुरांचा कळप तसा उंटांचा ..........

उत्तर --- तांडा 
-------------------------------------------
(28) जशी पोत्यांची थप्पी तशी नाण्याची .......

उत्तर --- चळत 
-------------------------------------------
(29) किल्ल्यांचा जुडगा तसा केळ्याचा .......

उत्तर --- लोंगर / घड 
-------------------------------------------
(30) पक्ष्यांचा एक थवा त्या करवंदीच्या ......... जाऊन लपला.

उत्तर --- जाळीत 
-------------------------------------------
(31) पक्ष्यांच्या समूहाला काय म्हणतात ?

उत्तर --- थवा 
-------------------------------------------
(32) मधमाश्यांच्या घराला काय म्हणतात ?

उत्तर --- पोळे 
-------------------------------------------
(33) गाईगुरांना बांधण्याची जागा म्हणजे ........

उत्तर --- गोठा 
-------------------------------------------
(34) जसे गाईचे वासरू तसे म्हशीचे .........

उत्तर --- रेडकू 
-------------------------------------------
(35) ' कळ लावणे ' या वाक्यप्रचारातील  ' कळ ' या शब्दाचा नेमका अर्थ काय ?

उत्तर --- भांडण 
-------------------------------------------
(36) ' वंदन ' या शब्दातील अनुस्वार काढून टाकल्यास नवीन तयार होणाऱ्या शब्दाचा अर्थ कोणता ?

उत्तर --- मुख 
-------------------------------------------
(37) ' नेताजी ' ही पदवी कोणाला मिळाली आहे ?

उत्तर --- सुभाषचंद्र बोस 
-------------------------------------------
(38) साने गुरुजींचे संपूर्ण नाव काय होते ?

उत्तर --- पांडुरंग सदाशिव साने 
-------------------------------------------
(39) ' मेरी झांशी नही दुॅंगी !' ही घोषणा कोणी दिली होती  ?

उत्तर --- राणी लक्ष्मीबाई 
-------------------------------------------
(40) ' जय जवान जय किसान !'  ही घोषणा कोणी दिली होती ?

उत्तर --- लालबहादूर शास्त्री 
================================
संकलक :- शंकर मुराबाई सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - गरताड गावठाण 
केंद्र -- रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
9422736775 / 7721941496

Tuesday, 5 May 2026

मराठी भाषा व्याकरण प्रश्नावली

(1) ' र ' या व्यंजनाची जोडाक्षरे लिहिण्याच्या पध्दती किती आहेत ?

उत्तर --- चार 
-------------------------------------------
(2) अतिशय क्रोध किंवा चीड भावनेतून कोणता रस निर्माण होतो ?

उत्तर --- रौद्र 
-------------------------------------------
(3) ' कान फुटले तुहे का तोंडाले कुलूप लावल कोन ?
 हे वाक्य कोणत्या बोलीभाषेतील आहे ?

उत्तर --- व-हाडी
-------------------------------------------
(4) मूळ महाप्राण वर्ण कोणता आहे ?

उत्तर --- ह
-------------------------------------------
(5) साधारणतः ' ह '  युक्त उच्चार होणा-या वर्णांना ------- व्यंजने म्हणतात.

उत्तर --- महाप्राण 
-------------------------------------------
(6) एकूण महाप्राण वर्ण किती आहेत ?

उत्तर --- 14
-------------------------------------------
(7) ज्या व्यंजनाचा उच्चार करतांना त्यात तीव्रता / कठीणपणा दिसून येतो त्यास ...... व्यंजन म्हणतात.

उत्तर --- कठोर 
-------------------------------------------
(8) ' भरधाव ' या शब्दातील उपसर्ग ओळखा.

उत्तर --- भर 
-------------------------------------------
(9) ' कुसंगती ' या शब्दाला -------- हे उपसर्ग लागून आले आहे.

उत्तर ---  ' कु '
-------------------------------------------
(10) ' जमीनदार ' या शब्दाला ....... प्रत्यय लागून आले आहे ?

उत्तर ---  दार 
-------------------------------------------
(11) शब्दांच्या एकूण जातीपैकी किती शब्दजाती ' अविकारी आहेत ?

उत्तर --- चार 
-------------------------------------------
(12) ' वा-याने हलते रान ' यातील ' रान ' या नामाचे लिंग ओळखा.

उत्तर --- नपुंसकलिंग
-------------------------------------------
(13) आकाशात विहरणारे पक्षी पाहून मन आनंदून गेले.
( या वाक्यातील ' पक्षी ' या शब्दाचे लिंग ओळखा.)

उत्तर --- पुल्लिंग
-------------------------------------------
(14) ' रोपटे ' या शब्दाचे अनेकवचन कोणते ?

उत्तर --- रोपटी 
-------------------------------------------

(15) ' पिसू ' या शब्दाचे अनेकवचन कोणते ?

उत्तर --- पिसवा 
-------------------------------------------
(16) कोणत्या विभक्तीला प्रत्यय नसतात ?

उत्तर --- प्रथमा 
-------------------------------------------
(17) सर्वनामाचे एकंदर किती प्रकार पडतात ?

उत्तर --- सहा 
-------------------------------------------
(18) ' मूसळदार पावसाने धरती ओलिचिंब झाली, पण शिवारे पाण्याने तुडुंब भरली.' ( या वाक्यातील विशेषण कोणते ? )

उत्तर --- मुसळधार 
-------------------------------------------
(19) ' यथान्याय ' या सामासिक शब्दाचा योग्य विग्रह कोणता ?

उत्तर --- न्यायाप्रमाणे 
-------------------------------------------
(20) ' प्राजक्ता उद्या येणार आहे ना ?'  वाक्याचा प्रकार कोणता ?

उत्तर --- प्रश्नार्थी 
-------------------------------------------
(21) ' हो तर, अगदी बरोबर, एकशे दहा मोहरा होत्या. 
वाक्यप्रकार ओळखा.

उत्तर --- होकारार्थी 
-------------------------------------------
(22) ' माधव भित्रा नाही.' या वाक्याचे अर्थ न बदलता होणारे होकारार्थी वाक्य कोणते ?

उत्तर --- माधव शूर आहे.
-------------------------------------------
(23) ' लहानपण देगा देवा |  मुंगी साखरेचा रवा '  हे कोणत्या अलंकाराचे उदाहरण आहे ?

उत्तर --- दृष्टान्त 
-------------------------------------------
(24) ' तुला हे पुस्तक आवडले .... ' या वाक्यात गाळलेल्या जागी कोणते योग्य विरामचिन्ह येईल ?

उत्तर --- प्रश्नचिन्ह 
-------------------------------------------

(25) तो म्हणाला,  " मी येईन."   या वाक्यात किती विरामचिन्हे आहेत ?

उत्तर ---  तीन 
-------------------------------------------
(26) ' काळ्या दगडावरची रेघ '  म्हणजे ........

उत्तर --- खोटे न ठरणारे शब्द.
-------------------------------------------
(27) ' तुझे नाव काय '  या वाक्यापुढे कोणते विरामचिन्ह येईल ?

उत्तर --- प्रश्नचिन्ह 
-------------------------------------------
(28)  'उंबरठे झिजवणे ' या वाक्यप्रचाराचा अर्थ सांगा.

उत्तर --- हेलपाटे मारणे.
-------------------------------------------
(29) ' घाम गाळणे ' या वाक्यप्रचाराचा अर्थ काय ?

उत्तर --- खूप कष्ट करणे.
-------------------------------------------
(30) कवितेची रचना करणारी ...........

उत्तर --- कवयित्री 
===========================
संकलक :- शंकर मुराबाई सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा गरताड गावठाण 
केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
7721941496 / 9422736775

Wednesday, 22 April 2026

सामान्य विज्ञान प्रश्नावली ( शंकर चौरे सर )

(1) कोणता रंग अधिक उष्णता आकर्षित करतो ?
उत्तर -- काळा
-------------------------------
(2) विजेच्या दिव्यात कोणत्या धातूची तार वापरतात ?
उत्तर -- टंगस्टन
-------------------------------
(3) गुरूत्वाकर्षण शक्तीचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- न्यूटन 
-------------------------------
(4) सूर्याच्या उष्णतेमुळे जलाशयातील पाण्याचे  .... होते ?
उत्तर --- बाष्पीभवन
-------------------------------
(5)  सोलर कुकरची पेटी आतील बाजूस कोणत्या रंगाने रंगविलेली असते ?
उत्तर -- काळ्या
-------------------------------
(6) ऊर्जेचा नैसर्गिक स्रोत कोणता ?
उत्तर --- सूर्य
-------------------------------
(7) डेसीबल हे  ..... या मापनाचे एकक आहे ?
उत्तर -- आवाज
-------------------------------
(8)  शुद्ध सोने किती कॅरटचे असते ?
उत्तर -- 24 कॅरेट 
-------------------------------
(9) वातावरणात सर्वात जास्त प्रमाण कोणत्या वायूचे आहे ?
उत्तर -- नायट्रोजन 
-------------------------------
(10) तापमान मोजण्याचे एकक कोणते ?
उत्तर -- थर्मामीटर
-------------------------------
(11) भूकंपाची तीव्रता कोणत्या यंत्राद्वारे मोजता येते  ?
उत्तर -- सेस्मोग्राफ 
-------------------------------
(12) विमानांचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- राईट बंधू 
-------------------------------
(13) भारतात राष्ट्रीय विज्ञान दिन कधी साजरा करतात?
उत्तर -- 28 फेब्रुवारी
-------------------------------
(14) कोणत्या शास्त्रज्ञाच्या शोधाच्या सन्मानार्थ 'राष्ट्रीय विज्ञान दिन' साजरा करतात?
उत्तर -- सर सी. व्ही. रामन
-------------------------------
(15) 28 फेब्रुवारी 1928 ला सर सी. व्ही. रामन कोणते संशोधन सादर केले?
उत्तर --  प्रकाशाच्या विकिरणासंबंधी 'रामन परिणाम'
-------------------------------
(16) सर सी.व्ही. रामन यांचा जन्म कधी झाला?
उत्तर -- 7 नोव्हेंबर 1888
-------------------------------
(17) सर सी.व्ही.रामन यांना भौतिकशास्त्रातील कोणता सर्वोत्कृष्ट पुरस्कार मिळाला? कधी?
उत्तर -- नोबेल पुरस्कार, इ. स. 1930
----------------------------------------
(18) भारत सरकारने सी. व्ही. रमण यांना कोणता पुरस्कार देऊन सन्मानित केले?
उत्तर -- भारतरत्न पुरस्कार (1954)
----------------------------------------
(19) ब्रेल लिपीचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- लुई ब्रेल
----------------------------------------
(20) वाफेच्या इंजिनचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- जेम्स वॅट (इंग्लंड )
----------------------------------------
(21) दुर्बिणचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- गॅलिलिओ ( इटली )
----------------------------------------
(22)' वनस्पतींना संवेदना असतात ' हा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- जगदिशचंद्र बोस (भारत )
----------------------------------------
(23)  विद्युत बल्ब व ग्रामोफीनचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- थाॅमस एडिसन
----------------------------------------
(24)  विमानाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- राईट बंधू (अमेरिका )
----------------------------------------
(25) दूरदर्शनचा शोध कोणी लावला ?.
उत्तर -- जाॅन बेअर्ड
----------------------------------------
(26) रेडिओचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- जी. मार्कोनी (इटली )
----------------------------------------
(27) डिझेल इंजिनचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- रूडाल्फ डिझेल (जर्मनी )
-------------------------------------------
(28) टेलिफोनचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- अलेक्झांडर ग्रॅहम बेल (अमेरिका )
----------------------------------------
(29) रेबीजची लसचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- लुई पाश्चर आणि एमिलराॅक्स
----------------------------------------
(30) भारतीय अणुऊर्जेचा जनक कोणास म्हणतात ?
उत्तर -- होमी भाभा (भारत )
------------------------------------------
(31) संगणकाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- चॉर्ल्स बॅबेज (इंग्लंड )
----------------------------------------
(32) पाणबुडीचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- डेव्हिड बुनसेन (अमेरिका )
----------------------------------------
(33) घड्याळाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- पीटर हेन्लीन ( जर्मनी )
----------------------------------------
(34) सायकलचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- के. मॅकमिलन ( इंग्लंड )
----------------------------------------
(35) विजेच्या दिव्याचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- थाॅमस एडिसन 
---------------------------------------
(36) वाफेच्या इंजिनाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- जेम्स वॅट 
----------------------------------------
(37) आल्फ्रेड नोबेल यांनी कशाचा शोध लावला ?
उत्तर -- डायनामाईट 
----------------------------------------
(38) कोणत्या साधनाने हृदयाचे ठोके मोजले जातात ?
उत्तर -- स्टेथोस्कोप 
----------------------------------------
(39) रिव्हाॅल्व्हरचा ( लहान बंदूक) शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- सॅम्युल कोल्ट 
----------------------------------------
(40) अंतराळ प्रवेश करणारा पहिला भारतीय कोण ?
उत्तर -- राकेश शर्मा 
----------------------------------------
(41) भटनागर पुरस्कार हा कोणत्या क्षेत्रात दिला जातो ?
उत्तर -- विज्ञान 
----------------------------------------
(42) कोणत्या इटालियन शास्त्रज्ञाने दुर्बिणीचा शोध लावला ?
उत्तर -- गॉलिलिओ 
----------------------------------------
(43) थर्मामीटरचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- गॅलिलिओ 
----------------------------------------
(44) क्षयाच्या जंतूंचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- राॅबर्ट काॅक 
----------------------------------------
(45) सूक्ष्मदर्शक चे इंग्रजी नाव काय आहे ?
उत्तर -- मायक्रोस्कोप 
----------------------------------------
(46) वनस्पतींमधील जीवाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- जगदीश चंद्र बोस 
----------------------------------------
(47) पाॅलीग्राफ हे यंत्र कशाशी संबंधित आहे ?
उत्तर -- खोटे बोलणे ओळखणे.
----------------------------------------
(48) सेट टॉप बॉक्स कोणत्या घरगुती उपकरणाशी संबंधित आहे ?
उत्तर -- टीव्ही 
----------------------------------------
(49) गुरूत्वाकर्षणाचा सिध्दांत कोण मांडला ?
उत्तर -- न्यूटन 
----------------------------------------
(50) हवेचा दाब मोजण्यासाठी कोणते उपकरण वापरले जाते ?
उत्तर -- बॅरोमीटर 
----------------------------------------
(51) वा-याचा वेग कोणत्या परिमाणात मोजला जातो ?
उत्तर -- नाॅट्स 
----------------------------------------
(52) विद्युत प्रवाह मोजण्याचे एकक कोणते ?
उत्तर -- अॅम्पीअर 
----------------------------------------
(53) 'रिश्टर स्केल ' हे कशाची तीव्रता मोजण्याचे एकक आहे ?
उत्तर -- भूकंप 
----------------------------------------
(54) क्युसेक हे काय मापनाचे साधन आहे ?
उत्तर -- पाण्याचा प्रवाह 
----------------------------------------
(55) ध्वनीची तीव्रता कशात मोजली जाते ?
उत्तर -- डेसीबल ( ध्वनीचे एकक )
----------------------------------------
(56) प्रकाशाची तीव्रता मोजण्यासाठी कोणते एकक वापरतात ?
उत्तर -- पायरोमीटर 
----------------------------------------
(57) ध्वनी प्रदुषण मोजण्याचे एकक कोणते ?
उत्तर -- डेसिबल 
----------------------------------------
(58) प्रकाशवर्ष हे कशाचे एकक आहे ?
उत्तर -- अंतर ( तारे व पृथ्वी यांचेमधील अंतर)
----------------------------------------
(59) समुद्राची खोली मोजण्याच्या साधनाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- फॅदोमीटर 
----------------------------------------
(60) रक्तदाब कोणत्या साधनाच्या सहाय्याने मोजला जातो ?
उत्तर -- स्पीग्मोमॅनोमीटर 
----------------------------------------
(61) तापमान मोजण्यासाठी कशाचा वापर करतात ?
उत्तर -- थर्मामीटर 
----------------------------------------
(62) समुद्राची खोली मोजण्यासाठी..... वापरतात.
उत्तर -- सोनार तंत्रज्ञान 
----------------------------------------
(63) ध्वनीचा वेग हवेपेक्षा पाण्यामध्ये ..... असतो.
उत्तर -- खूपच अधिक 
----------------------------------------
(64) सूर्यप्रकाशात एकूण किती रंग समाविष्ट असतात ?
उत्तर -- 7 ( सात )
----------------------------------------
(65) इंद्रधनुष्यातील सप्तरंग एकत्र आल्यास ..... रंगाचा प्रकाश मिळेल.
उत्तर -- पांढरा 
----------------------------------------
(66) गुरुत्वाकर्षणाचा सिद्धांत कोणी मांडला ?
उत्तर -- न्यूटन 
----------------------------------------
(67) जेव्हा एखादी वस्तू पृथ्वीकडे ओढली जाते, तेव्हा त्या वस्तुवर कोणत्या बलाची क्रिया होत असते ?
उत्तर -- गुरूत्वीय बल 
----------------------------------------
(68) समुद्रातील त्सुनामी लाटा कशामुळे निर्माण होतात ?
उत्तर -- पाण्यातील भूकंप 
----------------------------------------
(69) कोणताही पदार्थ द्रवात बुडविला असता त्याचे ..... कमी होते.
उत्तर -- वजन 
----------------------------------------
(70) पाणी कोणत्या तापमानावर उकळते ?
उत्तर -- 100 डिग्री सेंटीग्रेड 
----------------------------------------
(71) कोणत्या पदार्थावर चुंबकीय परिणाम होत नाही ?
उत्तर -- रबर 
--------------------------------------
(72) पितळ हे संमिश्र कोणत्या धातूचे बनलेले आहे ?
उत्तर -- तांबे व जस्त 
----------------------------------------
(73) कोणता धातू लोखंडाचे गंजणे (Rusting ) रोखतो ?
उत्तर -- जस्त ( Zink )
------------------------------------------
(74) उच्च दर्जाच्या लोखंड ( steel ) निर्मितीसाठी कोणता धातू वापरला जातो ?
उत्तर -- मॅंगनीज 
----------------------------------------
(75) कार्बनचे सर्वात कठीण रूप कोणते ?
उत्तर -- हिरा 
----------------------------------
(76) ब्राॅझ या संमिश्रामध्ये धातुंचे प्रमाण किती असते ?
उत्तर -- 90 % तांबे व 10 % कथिल 
----------------------------------------
(77) अॅल्युमिनिअम हे कोणत्या खनिजापासून बनविले जाते ?
उत्तर -- बाॅक्साईट 
----------------------------------------
(78) कक्ष तापमानाला द्रव स्थितीत असणारा एकमेव धातू कोणता ?
उत्तर -- पारा 
---------------------------------------
(79) चांदी हा नरम धातू आहे. त्याचा ...... संयोग केल्यास तो दागिने अथवा नाणी बनविण्यास मदत करतो.
उत्तर -- तांब्याबरोबर 
----------------------------------------
(80) हिरा ( डायमंड ) हा मानवास माहीत असलेला सर्वात ..... पदार्थ आहे.
उत्तर -- कठीण 
----------------------------------------
(81) भांड्यांना कल्हई करण्यासाठी कशाचा वापर केला जातो ?
उत्तर -- कथिल 
----------------------------------------
(82) सोने या पदार्थाची रासायनिक संज्ञा कोणती ?
उत्तर -- Au 
----------------------------------------
(83) पोलाद हे संमिश्र कशापासून बनवतात ?
उत्तर -- लोह आणि कार्बन 
----------------------------------------
(84) वातावरणातील सर्वात मुबलक वायू कोणता आहे ?
उत्तर -- नायट्रोजन 
----------------------------------------
(85) हवेमध्ये ऑक्सिजनचे प्रमाण किती आहे ?
उत्तर -- 21 %
----------------------------------------
(86) सजीव जिवंत राहण्यासाठी हवेतील कोणत्या वायुचा उपयोग होतो.
उत्तर -- ऑक्सिजन 
----------------------------------------
(87) सर्वात हलका वायू कोणता ?
उत्तर -- हायड्रोजन 
----------------------------------------
(88) पदार्थाच्या लहानात लहान कणाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- अणू 
----------------------------------------
(89) आवळा या फळामध्ये नैसर्गिकरित्या मुबलक आढळणारे आम्ल ( अॅसिड ) कोणते ?
उत्तर -- सायट्रिक अॅसिड 
----------------------------------------
(90) लिंबाच्या रसामध्ये कोणते आम्ल असते ?
उत्तर -- सायट्रिक आम्ल 
----------------------------------------
(91) आम्ल पदार्थाची चव कशी असते ?
उत्तर -- आंबट 
----------------------------------------
(92) लाल मुंग्यांच्या दंशामध्ये कोणते आम्ल असते ?
उत्तर -- फाॅर्मिक आम्ल 
----------------------------------------
(93) दहीमध्ये कोणते आम्ल असते ?
उत्तर -- लॅक्टीक आम्ल 
----------------------------------------
(94) स्वयंपाकासाठी वापरले जाणारे मीठ म्हणजे काय ?
उत्तर -- सोडियम क्लोराईड 
----------------------------------------
(95) बेकिंग सोड्याचे रासायनिक नाव ...... आहे.
उत्तर -- सोडियम बायकार्बेनेट 
----------------------------------------
(96) धुण्याचा सोडा सामान्यत: काय आहे ?
उत्तर -- सोडियम कार्बोनेट 
----------------------------------------
(97) कोणता वायू हा पेट्रोल वाहनातून निघणाऱ्या धुरातील विषारी वायू आहे ?
उत्तर -- कार्बन मोनाॅक्साईड 
----------------------------------------
(98) गोबर गॅस सयंत्रातून कोणता वायू तयार होतो ?
उत्तर -- मिथेन 
----------------------------------------
(99) पाण्यामध्ये कोणकोणते घटक असतात ?
उत्तर -- ऑक्सिजन आणि हायड्रोजन 
----------------------------------------
(100) केक आणि पाव सच्छिद्र व हलके बनविण्यासाठी कशाचा उपयोग करतात ?
उत्तर -- सोडियम बायकार्बोनेट 
----------------------------------------
(101)कोणास वैश्विक द्रावक म्हणून ओळखतात ?
उत्तर -- पाणी 
----------------------------------------
(102) भोपाळ वायू दुर्घटनेत कोणता वायू बाहेर पडला ?
उत्तर -- मिथिल आइसोसायनेट 
----------------------------------------
(103) मतदानाच्या शाईमध्ये कोणत्या रसायनांचा वापर केला जातो ?
उत्तर -- सिल्व्हर नायट्रेट 
----------------------------------------
(104) मिथेन ....... मध्ये सापडतो.
उत्तर -- गोबर गॅस 
----------------------------------------
(105) तुरटी कोणत्या कारणासाठी वापरतात ?
उत्तर -- रक्तप्रवाह थांबवण्यासाठी 
----------------------------------------
(106) कच्ची फळे पिकविण्यासाठी ..... हा गॅस वापरतात.
उत्तर -- इथिलिन 
----------------------------------------
(107) जीवाश्म इंधन कोणते ?
उत्तर -- पेट्रोलियम 
----------------------------------------
(108) अग्निशमन यंत्रामध्ये कोणता वायू वापरतात ?
उत्तर -- कार्बन डायऑक्साइड 
----------------------------------------
(109) कोणत्या वायूस हसवणारा वायू असे म्हटले जाते ?
उत्तर -- नायट्रस ऑक्साईड 
----------------------------------------
(110) बायोगॅस मध्ये कोणता वायू आहे ?
उत्तर -- मिथेन 
----------------------------------------
(111) स्वयंपाकाच्या गॅस सिलेंडरमध्ये भरलेला गॅस कोणत्या स्वरूपात असतो ?
उत्तर -- द्रवरूप 
----------------------------------------
(112) चुनखडीस खूप उष्णता दिली असता ..... वायू बाहेर पडतो.
उत्तर -- कार्बन डायऑक्साईड 
----------------------------------------
(113) बटाटा चीप्स उत्पादक ते चीप्स बॅगत भरताना त्या सोबत कोणता वायू भरतात ?
उत्तर -- नायट्रोजन 
----------------------------------------
(114) अग्निशमन नळकांड्यामध्ये कोणता वायू वापरला जातो ?
उत्तर -- कार्बन डायऑक्साइड 
----------------------------------------
(115) काळे सोने कशाला संबोधले जाते ?
उत्तर -- खनिज तेल 
----------------------------------------
(116) चष्म्याचे भिंग कोणत्या काचेपासून बनवितात ?
उत्तर -- फ्लिट काच 
----------------------------------------
(117) बर्फामध्ये काय मिसळल्यानंतर तो वितळण्यास खूपच वेळ लागतो ?
उत्तर -- मीठ 
----------------------------------------
(118) अणुभट्टयांमध्ये इंधन म्हणून कशाचा वापर करतात ?
उत्तर -- युरेनियम 
---------------------------------------
(119) कोणास भारताच्या अणुविज्ञानाचे जनक असे म्हटले जाते ?
उत्तर -- डॉ. होमी भाभा 
----------------------------------------
(120) अणुशक्तीचे जनक कोणाला म्हटले जाते ?
उत्तर -- रूदरफोर्ड 
----------------------------------------
(121) दूधाचे दही होणे याला कोणता बदल म्हणतात ?
उत्तर -- रासायनिक 
----------------------------------------
(122) वनस्पतीचे शरीर बांधणीसाठी कोणते घटक आवश्यक आहेत ?
उत्तर -- कार्बन, हायड्रोजन आणि प्राणवायू 
----------------------------------------
(123) तंबाखूमध्ये असणारे विषारी द्रव्य कोणते ?
उत्तर -- निकोटिन 
----------------------------------------
(124) संपूर्ण परजीवी वनस्पती कोणती आहे ?
उत्तर -- बांडगूळ व अमरवेल 
----------------------------------------
(125) कोणत्या द्रव्यामुळे झाडाची पाने हिरवी दिसतात ?
उत्तर -- क्लोरोफिल 
----------------------------------------
(125) वनस्पतीला भावना असतात असा सिद्धांत कोणी मांडला ?
उत्तर -- डॉ. जगदीशचंद्र बोस 
----------------------------------------
(126) जेव्हा वनस्पती सूर्यप्रकाशात प्रकाश संश्लेषणाची
क्रिया करतात तेव्हा कोणता वायू सोडतात.
उत्तर -- ऑक्सिजन 
----------------------------------------
(127) वनस्पतींच्या ...... प्रक्रियेने दगडी कोळसा तयार होतो  ?
उत्तर -- कार्बनीकरण 
----------------------------------------
(128) पानांमध्ये हरितद्रव्य तयार होण्यास काय आवश्यक असते ?
उत्तर -- सूर्यप्रकाश 
------------------------
(129) सरपटणारे प्राणी .... असतात.
उत्तर -- शीत रक्ताचे 
----------------------------------------
(130) एकपेशीय सजीव कोणता आहे  ?
उत्तर -- अमीबा 
----------------------------------------
(131) ..... प्रजातीची संख्या जगात सर्वात जास्त आहे ?
उत्तर -- किटक 
----------------------------------------
(132) मानवी मनाचा अभ्यास करणाऱ्या शास्त्राला काय म्हणतात ?
उत्तर -- सायकाॅलाॅजी 
----------------------------------------
(133) रक्त गोठण्यासाठी ( Blood clotting ) क्रिया सुरू करण्याचे कार्य कोण करतात ?
उत्तर -- रक्तपट्टीका 
----------------------------------------
(134) निरोगी माणसाचा रक्तदाब किती असतो ?
उत्तर -- 120 / 80 
----------------------------------------
(135) रक्तदाब ( ब्लड प्रेशर ) मोजण्यासाठी कोणते उपकरण वापरतात ?
उत्तर -- स्पिग्मोमॅनोमीटर 
----------------------------------------
(136) हृदय आणि त्याचे कार्य या संबंधित शास्त्रास काय म्हणतात ?
उत्तर -- कार्डिऑलाॅजी 
----------------------------------------
(137) रक्तातील हिमोग्लोबिनमध्ये  ..... हा खनिज पदार्थ असतो.
उत्तर -- लोह ( Fe )
----------------------------------------
(138) कोणता रक्तगट सार्वत्रिक प्राप्तकर्ता आहे ?
उत्तर -- AB 
----------------------------------------
(139) सामान्यपणे निरोगी मानवाच्या हृदयाचे दर मिनिटास किती ठोके पडतात.
उत्तर -- 72
----------------------------------------
(140) कोणता रक्तगट सार्वत्रिक दाता आहे ?
उत्तर -- O 
----------------------------------------
(141) फुफ्फुसाचे मुख्य कार्य कोणते ?
उत्तर -- रक्ताचे शुध्दीकरण 
----------------------------------------
(142) कोणता रक्तगट तुरळक आहे ?
उत्तर -- AB 
----------------------------------------
(143) शरीराच्या सर्व भागातील रक्त हृदयाकडे वाहून आणणा-या रक्तवाहिन्यांना ..... म्हणतात.
उत्तर -- शिरा 
----------------------------------------
(144) बालकाचा रक्तगट AB असल्यास पालकाचा रक्तगट कोणता असेल ?
उत्तर --  A किंवा B ( ए किंवा बी )
----------------------------------------
(145) दागिने तयार करण्यासाठी किती कॅरेट सोने वापरतात  ?
उत्तर -- 22 कॅरेट 
-----------------------------------------&
(146) जस्त आणि तांबे यांच्या मिश्रणापासून कोणते संमिश्र तयार करतात ?
उत्तर -- पितळ 
----------------------------------------------
(147) गढूळ पाणी निवळण्यासाठी काय वापरतात ?
उत्तर -- तुरटी 
----------------------------------------------
(148) कोणते पाणी हे बहुतांशी शुध्द पाणी असते ?
उत्तर -- पावसाचे 
----------------------------------------------
(149) कोणता रोग हा प्रदूषित पाण्यापासून होतो ?
उत्तर -- कावीळ 
----------------------------------------------
(150) कोणत्या क्रियेने द्रवाचे रूपांतर वायूत होते ?
उत्तर -- बाष्पीभवन क्रिया 
----------------------------------------------
(151) कोणत्या क्रियेने द्रव पदार्थाचे रूपांतर स्थायूत होते ?
उत्तर -- गोठण क्रिया 
----------------------------------------------
(152) कोणत्या क्रियेने वायुरूप पदार्थाचे रूपांतर द्रवरूप पदार्थात होते ?
उत्तर -- संघनन क्रिया 
----------------------------------------------
(153) पदार्थाच्या वितळण्याच्या तापमानास काय म्हणतात ?
उत्तर -- संघनन 
----------------------------------------------
(154) बाष्पीभवन क्रियेचा वेग कशावर अवलंबून असतो ?
उत्तर -- उच्च तापमान / वा-याची गती / पसरटपणा.
----------------------------------------------
(155) एकमेकांशी संबंध दाखवणारा विभिन्न जातीसमूहास काय म्हणतात ?
उत्तर -- प्रजाती 
----------------------------------------------
(156) जवळचे संबंध दर्शविणा-या प्रजातींच्या समूहास कोणत्या नावाने संबोधतात ?
उत्तर -- कुल 
----------------------------------------------
(157) विषमज्वर हा रोग कोणत्या कारणामुळे होतो ?
उत्तर -- दूषित पाणी 
----------------------------------------------
(158) काॅलरा हा रोग कोणत्या कारणामुळे होतो ?
उत्तर -- साथीचे रोग 
----------------------------------------------
(159) क्षय रोगाचा प्रसार कशाद्वारे होतो ?
उत्तर -- दूषित हवा 
----------------------------------------------
(160) कोणत्या रोगामध्ये त्वचेवर लहान लहान फोड येऊन ते पाण्याच्या फोडासारखे दिसतात व काही दिवसात त्यावर खपली धरते ?
उत्तर -- कांजिण्या 
----------------------------------------------
(161) कोणत्या रोगाचा प्रसार घरमाश्यांमुळे दूषित झालेले अन्न आणि पाणी यामुळे होतो ?
उत्तर -- काॅलरा 
----------------------------------------------
(162) कोणता पिसाळलेला प्राणी चालल्यास रेबीज रोज होऊ शकतो ?
उत्तर -- कुत्रा / मांजर / माकड 
----------------------------------------------
(163) ठराविक मुदतीचा ताप येणे हे लक्षण कोणत्या रोगाचे आहे ?
उत्तर -- विषमज्वर 
----------------------------------------------
(164) बारीक ताप येणे आणि थुंकीतून रक्त पडणे ही लक्षणे कोणत्या रोगाची आहेत ?
उत्तर -- क्षय 
----------------------------------------------
(165) निरोगी व्यक्तीला लस दिल्याने काय होते ? ( कशासाठी देतात ? )
उत्तर -- व्यक्तीच्या शरीराची रोगप्रतिकार शक्ती वाढते.
----------------------------------------------
(166) कोणत्या रोग्यास जलसंजीवनी द्यावी लागते ?
उत्तर -- हगवण 
----------------------------------------------
(167) हिमोग्लोबीनचा रंग कोणता आहे ?
उत्तर -- तांबडा 
----------------------------------------------
(168) रक्तगटाचे मुख्य प्रकार किती आहेत ?
उत्तर -- चार 
----------------------------------------------
(169) कोणता रक्तगट असलेल्या व्यक्तीस ' सर्व योग्य ग्राहीता ' म्हणतात ?
उत्तर -- AB 
----------------------------------------------
(170) रक्ताभिसरण संस्थेचे सर्वात महत्त्वाचे इंद्रिय कोणते आहे ?
उत्तर -- हृदय 
----------------------------------------------
(171) मानवी हृदय किती कप्प्यांमध्ये विभागलेले आहे ?
उत्तर -- चार 
----------------------------------------------
(172) निरोगी माणसाच्या हृदयाचे ठोके प्रती मिनिटास किती असतात ?
उत्तर -- 72
----------------------------------------------
(173) हिरड्या सुजणे व त्यातून रक्त येणे ही कोणत्या रोगाची लक्षणे आहेत ?
उत्तर -- स्कव्र्ही
----------------------------------------------
(174) लठ्ठ व्यक्तींना कोणता रोग होण्याचा संभव अधिक असतो.
उत्तर -- मधुमेह 
----------------------------------------------
(175) मेंदूला रक्त पुरवठा करणारी धमनी बंद झाली, तर व्यक्तीला कशाचा झटका येतो ?
उत्तर -- अर्धांगाचा 
----------------------------------------------
(176) कोणत्या ग्रंथीमध्ये इन्सुलिन स्त्रवते.
उत्तर -- स्वादुपिंड 
----------------------------------------------
(177) कमी तापमानात साठलेली कोणती फळे काळी पडतात ?
उत्तर -- केळी 
----------------------------------------------
(178) कोणत्या धातूच्या वा मिश्रधातूच्या भांड्यात ठेवलेले दूध हिरवट होते ?
उत्तर -- तांबे 
--------------------------------------------
(179) कोणत्या भांड्यात ठेवलेले ताक खराब होते ?
उत्तर -- पितळेचे भांडे 
----------------------------------------------
(180) कोणत्या दोन तंत्रज्ञानाच्या एकत्र उपयोगाची परिणती ई - मेल ( ई - पत्र ) ही आहे ?
उत्तर -- संगणक आणि संचारण तंत्रज्ञान 
----------------------------------------------
(181) अवकाशात जाणारा पहिला मनुष्य कोण होता ?
उत्तर -- युरी गागारीन 
----------------------------------------------
(182) सर्वप्रथम चंद्रावर उतरणारा, पाय ठेवणारा मानव कोणता ?
उत्तर -- नील आर्मस्ट्राँग 
----------------------------------------------
(183) भारतीय अवकाश संशोधन संस्था ( ISRO ) केव्हा स्थापन करण्यात आली ?
उत्तर -- 1969
----------------------------------------------
(184) भारताचा पहिला उपग्रह कोणता आहे ?
उत्तर -- आर्यभट्ट 
----------------------------------------------
(185) सजीव पेशीमध्ये बदल घडवून आणणा-या कार्याचा अभ्यास कोणत्या तंत्रज्ञानात होतो ?
उत्तर -- जैव 
----------------------------------------------
(186) संगणकात माहिती साठविणा-या घटकास काय म्हणतात ?
उत्तर -- चीप 
----------------------------------------------
(187) अनेक वायूंपासून बनलेल्या हवेला काय म्हणतात ?
उत्तर -- वातावरण 
----------------------------------------------
(188) सूर्यापासून सर्वांत जवळ असणारा ग्रह कोणता आहे ?
उत्तर -- बुध 
----------------------------------------------
(189) पृथ्वी हा एक ....... आहे ?
उत्तर -- ग्रह 
----------------------------------------------
(190) आकाशातील मोठी अंतरे मोजण्यासाठी खगोलशास्त्रज्ञ कोणत्या एककाचा उपयोग करतात ?
उत्तर -- प्रकाशवर्ष 
----------------------------------------------
(191) आम्ल पदार्थाची चव कशी असते ?
उत्तर -- आंबट 
----------------------------------------------
(192) लोखंडाचे क्षरण कोणत्या जिल्ह्यात उपायाने थांबतात ?
उत्तर -- जस्ताचा मुलामा 
----------------------------------------------
(193) धातू ओढून तार काढता येणा-या गुणधर्मास काय म्हणतात ?
उत्तर -- तन्यता
----------------------------------------------
(194) धातू विद्युतसुवाहक असतात. विद्युतवाहक तारा कोणत्या धातूपासून बनवतात ?
उत्तर -- तांबे 
----------------------------------------------
(195) हवेच्या प्रदूषणात कोणत्या घटकामुळे वाढ झाली आहे ?
उत्तर -- आधुनिकीकरण 
----------------------------------------------
(196) ग्रामीण भागात प्रदूषण कोणत्या घटकामुळे घडून येते ?
उत्तर -- गोव-यांचे ज्वलन 
----------------------------------------------
(197) भाताचा पेंढा उघड्यावर जाळल्यामुळे कोणता वायू तयार होतो ?
उत्तर -- कार्बन डायऑक्साइड 
----------------------------------------------
(198) वणव्यामुळे कोणते प्रदूषण घडून येते ?
उत्तर -- हवेचे प्रदुषण 
----------------------------------------------
(199) हवेच्या प्रदूषणाचा वनस्पतीवर काय परिणाम होतो ?
उत्तर -- पाने पिवळी किंवा रंगहीन होतात.
----------------------------------------------
(200) जंगलतोड आणि इंधनाच्या ज्वलनातून कोणत्या वायूचे प्रमाण वाढत आहे ?
उत्तर -- कार्बनडायऑक्साइड 
----------------------------------------------
(201) पृथ्वीवरील जागतिक तापमान वाढ होण्याचे मुख्य कारण कोणते आहे ?
उत्तर -- CO2 ची वाढ 
----------------------------------------------
(202) दूरदर्शन संचामध्ये कोणत्या पदार्थाचा उपयोग करतात ?
उत्तर -- किर्णोत्सारी 
----------------------------------------------
(203) क्षेत्रफळ, अंतर, घनफळ, वजन, वेळ यामुळे कोणता संबोध स्पष्ट होतो ?
उत्तर -- मापन 
----------------------------------------------
(204) लांबी मोजण्याचे प्रमाणित एकक कोणते ?
उत्तर -- मीटर 
----------------------------------------------
(205) ब्लिचिंग पावडर कशासाठी वापरली जाते ?
उत्तर -- पाण्याचे निर्जंतुकीकरण, दुर्गंधीनाशक म्हणून.
----------------------------------------------
(206) झाडाचे वय कशावरून ठरवितात ?
उत्तर -- झाडाच्या खोडावरील वर्तुळे 
----------------------------------------------
(207) डेंग्यू रोग कशामुळे प्रसारित होतो ?
उत्तर -- मच्छर चावणे 
----------------------------------------------
(208) रेफ्रिजेटर कोणत्या डिग्री अंशाच्या रेंजमध्ये कार्य करते ?
उत्तर --  2 -- 8
----------------------------------------------
(209) संगणकाचा वेग व क्षमता कशावर अवलंबून असते ?
उत्तर -- रॅम 
----------------------------------------------
(210) मज्जासंस्था व त्याच्या विकाराच्या अभ्यासास काय म्हणतात ?
उत्तर -- न्यूराॅलाॅजी
 ----------------------------------------------
(211) एकपेशीय प्राण्यास काय म्हणतात ?
उत्तर -- आदिजीव 
----------------------------------------------
(212) फुफ्फुसाचे मुख्य कार्य कोणते ?
उत्तर -- रक्ताचे शुद्धीकरण 
----------------------------------------------
(213) सूर्यमालेतील सर्वात मोठा ग्रह कोणता ?
उत्तर -- गुरू 
----------------------------------------------
(214) ' ऑक्सिजन ' वायूचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- जोसेफ प्रिस्टले 
----------------------------------------------
(215) आकाशातील सर्व गोलांना काय म्हणतात ?
उत्तर -- खगोल 
----------------------------------------------
(216) तापमान ........ मध्ये मोजतात.
उत्तर -- अंश सेल्सिअस 
----------------------------------------------
(217) नैसर्गिक पर्यावरणाचे घटक कोणते ?
उत्तर -- हवामान, वनस्पती, प्राणी.
----------------------------------------------
(218) पृथ्वीच्या पृष्ठभागापैकी सुमारे ...... भाग जलाशयाची व्यापलेला आहे.
उत्तर -- 71 %
----------------------------------------------
(219) पृथ्वीच्या पृष्ठभागापैकी सुमारे ...... भाग हा जमिनीने व्यापलेला आहे.
उत्तर -- 29 %
----------------------------------------------
(220) पृथ्वीवरील पाण्याने व्यापलेल्या विशाल क्षेत्रामुळे पृथ्वीला ........ म्हणतात.
उत्तर -- जलग्रह 
----------------------------------------------
(221) सागरतळात भूकंप झाल्याने काय घडते ?
उत्तर -- त्सुनामी लाटा 
----------------------------------------------
(222) स्वतःचे अन्न तयार करणाऱ्या सजीवांना काय म्हणतात ?
उत्तर -- स्वयंपोषी 
----------------------------------------------
(223) वाळवंटी क्षेत्रात भूगर्भातील पाण्याची पातळी .... असते ?
उत्तर -- सर्वात खाली 
----------------------------------------------
(224) वाहनांमुळे होणारे प्रदुषण कमी करण्याचा उपाय काय आहे ?
उत्तर -- वायूरूप इंधनाचा वापर 
----------------------------------------------
(225)  मानवी पेशीत किती गुणसूत्रे असतात ?
उत्तर -- 46 (23 जोड्या)
----------------------------------------------
(226) मानवी शरीराचे सर्वसामान्य तापमान किती असते ?  
उत्तर -- 37° सेल्सिअस (98.4 फॅरनहाईट)
----------------------------------------------
(227) अजिबात प्रदूषण न करणारा स्वच्छ स्त्रोत कोणता ?
उत्तर -- सौर ऊर्जा 
----------------------------------------------
(228) भूपृष्ठावरील ऊर्जाचा सर्वात मोठा स्त्रोत कोणता ?
उत्तर -- सूर्य
----------------------------------------------
(229) पाण्याचे आकारमान वाढते जेव्हा ते ...... रूपात असते ?
उत्तर -- स्थायू 
----------------------------------------------
(230) वातावरणातील पाण्याच्या वाफेस ..... म्हणतात.
उत्तर -- आर्द्रता 
----------------------------------------------
(231) रक्त गटाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- कार्ल लॅडस्टईनर
----------------------------------------
(232) कुत्रे चावल्यावर देण्यात येणारी लस कोणी शोधून काढली ?
उत्तर -- लुई पाश्चर 
----------------------------------------------
(233) काळे सोने कशास म्हणतात ?
उत्तर -- पेट्रोलियम 
----------------------------------------------
(234) विद्युत दिव्यात कोणता वायू वापरला जातो ?
उत्तर -- नायट्रोजन 
----------------------------------------------
(235) माणसाच्या पाठीच्या कण्यात किती मणके असतात ?
उत्तर -- 24
---------------------------------
(236) मानवी हृदयाला किती कप्पे असतात ?
उत्तर -- चार 
-----------------------
(237) धुम्रपानामुळे .... या अवयवांचा कॅन्सर होवू शकतो ?
उत्तर -- फुफ्फुस 
------------------------
(238) जिभेच्या शेंड्यावर कोणती चव समजते ?
उत्तर -- गोड
-----------------------------------
(239) डोक्यात एकूण किती हाडे असतात ?
उत्तर -- आठ
-----------------------------------
(240) ध्वनीची तीव्रता कोणत्या एककात मोजली जाते ?
उत्तर -- डेसिबल
-----------------------------------
(241) छातीचा पिंजरा किती हाडांनी बनतो ?
उत्तर -- पंचवीस 
-----------------------------------
(242) जिभेच्या पाठीमागील भागात कोणती चव समजते ?
उत्तर -- कडू 
-----------------------------------
(243) मानवी रक्ताची चव कशी असते ?
उत्तर -- खारट 
-----------------------------------
(244) काविळ हा आजार शरीरातील कोणत्या अवयवावर परिणाम करतो ?
उत्तर -- यकृत 
-----------------------------------
(245) शरीराच्या एकूण वजनाच्या किती टक्के वजन रक्ताचे असते ?
उत्तर -- 8 %
-----------------------------------
(246) सर्व योग्य दाता कोणत्या रक्त गटास म्हटले जाते ?
उत्तर -- " O " रक्त गट
-----------------------------------
(247) जगात सर्वात कमी असलेला रक्तगट कोणता ?
उत्तर -- AB 
-----------------------------------
(248) सर्व ग्राही दाता म्हणून कोणता रक्त गट ओळखला जातो ?
उत्तर -- AB +
-----------------------------------
(249) रक्तदान करतांना किती रक्त घेतले जाते ?
उत्तर -- 300 मि. ली 
-----------------------------------
(250) शरीरात रक्तपुरवठा कोणत्या अवयवामुळे होतो ?
उत्तर -- हृदय
-----------------------------------
(251) मानवी शरीराचे तापमान सर्वसामान्य किती सेल्सिअस असते ?
उत्तर -- 37 सेल्सिअस 
-----------------------------------
(252) लहान बाळाला दूधाचे दात कधी पासून येतात ?
उत्तर -- ६ महिने
-----------------------------------
(253) कोणत्या रक्तगटास जागतिक देणगीदार म्हणतात ?
उत्तर --  ओ  (O )
-----------------------------------
(254) मानवी शरीरातील सर्वात मोठी ग्रंथी कोणती ?
उत्तर -- यकृत 
-----------------------------------
(255) डायलिसिस ही उपचार पद्धती कोणत्या आजारात करतात ?
उत्तर -- मूत्रपिंडाचे विकार
-----------------------------------
(256)पोलिओ या रोगामुळे शरीराच्या कोणत्या भागात इजा होते ?
उत्तर -- मज्जासंस्था
-----------------------------------
(257) रक्त गटाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- कार्ल लॅडस्टईनर
===========================
संकलक:- शंकर मुराबाई सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक)
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - गरताड (गावठाण)
केंद्र - रोहोड,  ता. साक्री जि. धुळे 
9422736775 / 7721941496