माझ्या ब्लॉगवर मी श्री.शंकर चौरे आपले स्वागत करत आहे,ब्लॉग अपडेट करण्याचे काम चालू आहे..

ब्लॉग भेटी.

Wednesday, 22 April 2026

सामान्य विज्ञान प्रश्नावली ( शंकर चौरे सर )

(1) कोणता रंग अधिक उष्णता आकर्षित करतो ?
उत्तर -- काळा
-------------------------------
(2) विजेच्या दिव्यात कोणत्या धातूची तार वापरतात ?
उत्तर -- टंगस्टन
-------------------------------
(3) गुरूत्वाकर्षण शक्तीचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- न्यूटन 
-------------------------------
(4) सूर्याच्या उष्णतेमुळे जलाशयातील पाण्याचे  .... होते ?
उत्तर --- बाष्पीभवन
-------------------------------
(5)  सोलर कुकरची पेटी आतील बाजूस कोणत्या रंगाने रंगविलेली असते ?
उत्तर -- काळ्या
-------------------------------
(6) ऊर्जेचा नैसर्गिक स्रोत कोणता ?
उत्तर --- सूर्य
-------------------------------
(7) डेसीबल हे  ..... या मापनाचे एकक आहे ?
उत्तर -- आवाज
-------------------------------
(8)  शुद्ध सोने किती कॅरटचे असते ?
उत्तर -- 24 कॅरेट 
-------------------------------
(9) वातावरणात सर्वात जास्त प्रमाण कोणत्या वायूचे आहे ?
उत्तर -- नायट्रोजन 
-------------------------------
(10) तापमान मोजण्याचे एकक कोणते ?
उत्तर -- थर्मामीटर
-------------------------------
(11) भूकंपाची तीव्रता कोणत्या यंत्राद्वारे मोजता येते  ?
उत्तर -- सेस्मोग्राफ 
-------------------------------
(12) विमानांचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- राईट बंधू 
-------------------------------
(13) भारतात राष्ट्रीय विज्ञान दिन कधी साजरा करतात?
उत्तर -- 28 फेब्रुवारी
-------------------------------
(14) कोणत्या शास्त्रज्ञाच्या शोधाच्या सन्मानार्थ 'राष्ट्रीय विज्ञान दिन' साजरा करतात?
उत्तर -- सर सी. व्ही. रामन
-------------------------------
(15) 28 फेब्रुवारी 1928 ला सर सी. व्ही. रामन कोणते संशोधन सादर केले?
उत्तर --  प्रकाशाच्या विकिरणासंबंधी 'रामन परिणाम'
-------------------------------
(16) सर सी.व्ही. रामन यांचा जन्म कधी झाला?
उत्तर -- 7 नोव्हेंबर 1888
-------------------------------
(17) सर सी.व्ही.रामन यांना भौतिकशास्त्रातील कोणता सर्वोत्कृष्ट पुरस्कार मिळाला? कधी?
उत्तर -- नोबेल पुरस्कार, इ. स. 1930
----------------------------------------
(18) भारत सरकारने सी. व्ही. रमण यांना कोणता पुरस्कार देऊन सन्मानित केले?
उत्तर -- भारतरत्न पुरस्कार (1954)
----------------------------------------
(19) ब्रेल लिपीचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- लुई ब्रेल
----------------------------------------
(20) वाफेच्या इंजिनचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- जेम्स वॅट (इंग्लंड )
----------------------------------------
(21) दुर्बिणचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- गॅलिलिओ ( इटली )
----------------------------------------
(22)' वनस्पतींना संवेदना असतात ' हा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- जगदिशचंद्र बोस (भारत )
----------------------------------------
(23)  विद्युत बल्ब व ग्रामोफीनचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- थाॅमस एडिसन
----------------------------------------
(24)  विमानाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- राईट बंधू (अमेरिका )
----------------------------------------
(25) दूरदर्शनचा शोध कोणी लावला ?.
उत्तर -- जाॅन बेअर्ड
----------------------------------------
(26) रेडिओचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- जी. मार्कोनी (इटली )
----------------------------------------
(27) डिझेल इंजिनचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- रूडाल्फ डिझेल (जर्मनी )
-------------------------------------------
(28) टेलिफोनचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- अलेक्झांडर ग्रॅहम बेल (अमेरिका )
----------------------------------------
(29) रेबीजची लसचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- लुई पाश्चर आणि एमिलराॅक्स
----------------------------------------
(30) भारतीय अणुऊर्जेचा जनक कोणास म्हणतात ?
उत्तर -- होमी भाभा (भारत )
------------------------------------------
(31) संगणकाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- चॉर्ल्स बॅबेज (इंग्लंड )
----------------------------------------
(32) पाणबुडीचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- डेव्हिड बुनसेन (अमेरिका )
----------------------------------------
(33) घड्याळाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- पीटर हेन्लीन ( जर्मनी )
----------------------------------------
(34) सायकलचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- के. मॅकमिलन ( इंग्लंड )
----------------------------------------
(35) विजेच्या दिव्याचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- थाॅमस एडिसन 
---------------------------------------
(36) वाफेच्या इंजिनाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- जेम्स वॅट 
----------------------------------------
(37) आल्फ्रेड नोबेल यांनी कशाचा शोध लावला ?
उत्तर -- डायनामाईट 
----------------------------------------
(38) कोणत्या साधनाने हृदयाचे ठोके मोजले जातात ?
उत्तर -- स्टेथोस्कोप 
----------------------------------------
(39) रिव्हाॅल्व्हरचा ( लहान बंदूक) शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- सॅम्युल कोल्ट 
----------------------------------------
(40) अंतराळ प्रवेश करणारा पहिला भारतीय कोण ?
उत्तर -- राकेश शर्मा 
----------------------------------------
(41) भटनागर पुरस्कार हा कोणत्या क्षेत्रात दिला जातो ?
उत्तर -- विज्ञान 
----------------------------------------
(42) कोणत्या इटालियन शास्त्रज्ञाने दुर्बिणीचा शोध लावला ?
उत्तर -- गॉलिलिओ 
----------------------------------------
(43) थर्मामीटरचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- गॅलिलिओ 
----------------------------------------
(44) क्षयाच्या जंतूंचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- राॅबर्ट काॅक 
----------------------------------------
(45) सूक्ष्मदर्शक चे इंग्रजी नाव काय आहे ?
उत्तर -- मायक्रोस्कोप 
----------------------------------------
(46) वनस्पतींमधील जीवाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- जगदीश चंद्र बोस 
----------------------------------------
(47) पाॅलीग्राफ हे यंत्र कशाशी संबंधित आहे ?
उत्तर -- खोटे बोलणे ओळखणे.
----------------------------------------
(48) सेट टॉप बॉक्स कोणत्या घरगुती उपकरणाशी संबंधित आहे ?
उत्तर -- टीव्ही 
----------------------------------------
(49) गुरूत्वाकर्षणाचा सिध्दांत कोण मांडला ?
उत्तर -- न्यूटन 
----------------------------------------
(50) हवेचा दाब मोजण्यासाठी कोणते उपकरण वापरले जाते ?
उत्तर -- बॅरोमीटर 
----------------------------------------
(51) वा-याचा वेग कोणत्या परिमाणात मोजला जातो ?
उत्तर -- नाॅट्स 
----------------------------------------
(52) विद्युत प्रवाह मोजण्याचे एकक कोणते ?
उत्तर -- अॅम्पीअर 
----------------------------------------
(53) 'रिश्टर स्केल ' हे कशाची तीव्रता मोजण्याचे एकक आहे ?
उत्तर -- भूकंप 
----------------------------------------
(54) क्युसेक हे काय मापनाचे साधन आहे ?
उत्तर -- पाण्याचा प्रवाह 
----------------------------------------
(55) ध्वनीची तीव्रता कशात मोजली जाते ?
उत्तर -- डेसीबल ( ध्वनीचे एकक )
----------------------------------------
(56) प्रकाशाची तीव्रता मोजण्यासाठी कोणते एकक वापरतात ?
उत्तर -- पायरोमीटर 
----------------------------------------
(57) ध्वनी प्रदुषण मोजण्याचे एकक कोणते ?
उत्तर -- डेसिबल 
----------------------------------------
(58) प्रकाशवर्ष हे कशाचे एकक आहे ?
उत्तर -- अंतर ( तारे व पृथ्वी यांचेमधील अंतर)
----------------------------------------
(59) समुद्राची खोली मोजण्याच्या साधनाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- फॅदोमीटर 
----------------------------------------
(60) रक्तदाब कोणत्या साधनाच्या सहाय्याने मोजला जातो ?
उत्तर -- स्पीग्मोमॅनोमीटर 
----------------------------------------
(61) तापमान मोजण्यासाठी कशाचा वापर करतात ?
उत्तर -- थर्मामीटर 
----------------------------------------
(62) समुद्राची खोली मोजण्यासाठी..... वापरतात.
उत्तर -- सोनार तंत्रज्ञान 
----------------------------------------
(63) ध्वनीचा वेग हवेपेक्षा पाण्यामध्ये ..... असतो.
उत्तर -- खूपच अधिक 
----------------------------------------
(64) सूर्यप्रकाशात एकूण किती रंग समाविष्ट असतात ?
उत्तर -- 7 ( सात )
----------------------------------------
(65) इंद्रधनुष्यातील सप्तरंग एकत्र आल्यास ..... रंगाचा प्रकाश मिळेल.
उत्तर -- पांढरा 
----------------------------------------
(66) गुरुत्वाकर्षणाचा सिद्धांत कोणी मांडला ?
उत्तर -- न्यूटन 
----------------------------------------
(67) जेव्हा एखादी वस्तू पृथ्वीकडे ओढली जाते, तेव्हा त्या वस्तुवर कोणत्या बलाची क्रिया होत असते ?
उत्तर -- गुरूत्वीय बल 
----------------------------------------
(68) समुद्रातील त्सुनामी लाटा कशामुळे निर्माण होतात ?
उत्तर -- पाण्यातील भूकंप 
----------------------------------------
(69) कोणताही पदार्थ द्रवात बुडविला असता त्याचे ..... कमी होते.
उत्तर -- वजन 
----------------------------------------
(70) पाणी कोणत्या तापमानावर उकळते ?
उत्तर -- 100 डिग्री सेंटीग्रेड 
----------------------------------------
(71) कोणत्या पदार्थावर चुंबकीय परिणाम होत नाही ?
उत्तर -- रबर 
--------------------------------------
(72) पितळ हे संमिश्र कोणत्या धातूचे बनलेले आहे ?
उत्तर -- तांबे व जस्त 
----------------------------------------
(73) कोणता धातू लोखंडाचे गंजणे (Rusting ) रोखतो ?
उत्तर -- जस्त ( Zink )
------------------------------------------
(74) उच्च दर्जाच्या लोखंड ( steel ) निर्मितीसाठी कोणता धातू वापरला जातो ?
उत्तर -- मॅंगनीज 
----------------------------------------
(75) कार्बनचे सर्वात कठीण रूप कोणते ?
उत्तर -- हिरा 
----------------------------------
(76) ब्राॅझ या संमिश्रामध्ये धातुंचे प्रमाण किती असते ?
उत्तर -- 90 % तांबे व 10 % कथिल 
----------------------------------------
(77) अॅल्युमिनिअम हे कोणत्या खनिजापासून बनविले जाते ?
उत्तर -- बाॅक्साईट 
----------------------------------------
(78) कक्ष तापमानाला द्रव स्थितीत असणारा एकमेव धातू कोणता ?
उत्तर -- पारा 
---------------------------------------
(79) चांदी हा नरम धातू आहे. त्याचा ...... संयोग केल्यास तो दागिने अथवा नाणी बनविण्यास मदत करतो.
उत्तर -- तांब्याबरोबर 
----------------------------------------
(80) हिरा ( डायमंड ) हा मानवास माहीत असलेला सर्वात ..... पदार्थ आहे.
उत्तर -- कठीण 
----------------------------------------
(81) भांड्यांना कल्हई करण्यासाठी कशाचा वापर केला जातो ?
उत्तर -- कथिल 
----------------------------------------
(82) सोने या पदार्थाची रासायनिक संज्ञा कोणती ?
उत्तर -- Au 
----------------------------------------
(83) पोलाद हे संमिश्र कशापासून बनवतात ?
उत्तर -- लोह आणि कार्बन 
----------------------------------------
(84) वातावरणातील सर्वात मुबलक वायू कोणता आहे ?
उत्तर -- नायट्रोजन 
----------------------------------------
(85) हवेमध्ये ऑक्सिजनचे प्रमाण किती आहे ?
उत्तर -- 21 %
----------------------------------------
(86) सजीव जिवंत राहण्यासाठी हवेतील कोणत्या वायुचा उपयोग होतो.
उत्तर -- ऑक्सिजन 
----------------------------------------
(87) सर्वात हलका वायू कोणता ?
उत्तर -- हायड्रोजन 
----------------------------------------
(88) पदार्थाच्या लहानात लहान कणाला काय म्हणतात ?
उत्तर -- अणू 
----------------------------------------
(89) आवळा या फळामध्ये नैसर्गिकरित्या मुबलक आढळणारे आम्ल ( अॅसिड ) कोणते ?
उत्तर -- सायट्रिक अॅसिड 
----------------------------------------
(90) लिंबाच्या रसामध्ये कोणते आम्ल असते ?
उत्तर -- सायट्रिक आम्ल 
----------------------------------------
(91) आम्ल पदार्थाची चव कशी असते ?
उत्तर -- आंबट 
----------------------------------------
(92) लाल मुंग्यांच्या दंशामध्ये कोणते आम्ल असते ?
उत्तर -- फाॅर्मिक आम्ल 
----------------------------------------
(93) दहीमध्ये कोणते आम्ल असते ?
उत्तर -- लॅक्टीक आम्ल 
----------------------------------------
(94) स्वयंपाकासाठी वापरले जाणारे मीठ म्हणजे काय ?
उत्तर -- सोडियम क्लोराईड 
----------------------------------------
(95) बेकिंग सोड्याचे रासायनिक नाव ...... आहे.
उत्तर -- सोडियम बायकार्बेनेट 
----------------------------------------
(96) धुण्याचा सोडा सामान्यत: काय आहे ?
उत्तर -- सोडियम कार्बोनेट 
----------------------------------------
(97) कोणता वायू हा पेट्रोल वाहनातून निघणाऱ्या धुरातील विषारी वायू आहे ?
उत्तर -- कार्बन मोनाॅक्साईड 
----------------------------------------
(98) गोबर गॅस सयंत्रातून कोणता वायू तयार होतो ?
उत्तर -- मिथेन 
----------------------------------------
(99) पाण्यामध्ये कोणकोणते घटक असतात ?
उत्तर -- ऑक्सिजन आणि हायड्रोजन 
----------------------------------------
(100) केक आणि पाव सच्छिद्र व हलके बनविण्यासाठी कशाचा उपयोग करतात ?
उत्तर -- सोडियम बायकार्बोनेट 
----------------------------------------
(101)कोणास वैश्विक द्रावक म्हणून ओळखतात ?
उत्तर -- पाणी 
----------------------------------------
(102) भोपाळ वायू दुर्घटनेत कोणता वायू बाहेर पडला ?
उत्तर -- मिथिल आइसोसायनेट 
----------------------------------------
(103) मतदानाच्या शाईमध्ये कोणत्या रसायनांचा वापर केला जातो ?
उत्तर -- सिल्व्हर नायट्रेट 
----------------------------------------
(104) मिथेन ....... मध्ये सापडतो.
उत्तर -- गोबर गॅस 
----------------------------------------
(105) तुरटी कोणत्या कारणासाठी वापरतात ?
उत्तर -- रक्तप्रवाह थांबवण्यासाठी 
----------------------------------------
(106) कच्ची फळे पिकविण्यासाठी ..... हा गॅस वापरतात.
उत्तर -- इथिलिन 
----------------------------------------
(107) जीवाश्म इंधन कोणते ?
उत्तर -- पेट्रोलियम 
----------------------------------------
(108) अग्निशमन यंत्रामध्ये कोणता वायू वापरतात ?
उत्तर -- कार्बन डायऑक्साइड 
----------------------------------------
(109) कोणत्या वायूस हसवणारा वायू असे म्हटले जाते ?
उत्तर -- नायट्रस ऑक्साईड 
----------------------------------------
(110) बायोगॅस मध्ये कोणता वायू आहे ?
उत्तर -- मिथेन 
----------------------------------------
(111) स्वयंपाकाच्या गॅस सिलेंडरमध्ये भरलेला गॅस कोणत्या स्वरूपात असतो ?
उत्तर -- द्रवरूप 
----------------------------------------
(112) चुनखडीस खूप उष्णता दिली असता ..... वायू बाहेर पडतो.
उत्तर -- कार्बन डायऑक्साईड 
----------------------------------------
(113) बटाटा चीप्स उत्पादक ते चीप्स बॅगत भरताना त्या सोबत कोणता वायू भरतात ?
उत्तर -- नायट्रोजन 
----------------------------------------
(114) अग्निशमन नळकांड्यामध्ये कोणता वायू वापरला जातो ?
उत्तर -- कार्बन डायऑक्साइड 
----------------------------------------
(115) काळे सोने कशाला संबोधले जाते ?
उत्तर -- खनिज तेल 
----------------------------------------
(116) चष्म्याचे भिंग कोणत्या काचेपासून बनवितात ?
उत्तर -- फ्लिट काच 
----------------------------------------
(117) बर्फामध्ये काय मिसळल्यानंतर तो वितळण्यास खूपच वेळ लागतो ?
उत्तर -- मीठ 
----------------------------------------
(118) अणुभट्टयांमध्ये इंधन म्हणून कशाचा वापर करतात ?
उत्तर -- युरेनियम 
---------------------------------------
(119) कोणास भारताच्या अणुविज्ञानाचे जनक असे म्हटले जाते ?
उत्तर -- डॉ. होमी भाभा 
----------------------------------------
(120) अणुशक्तीचे जनक कोणाला म्हटले जाते ?
उत्तर -- रूदरफोर्ड 
----------------------------------------
(121) दूधाचे दही होणे याला कोणता बदल म्हणतात ?
उत्तर -- रासायनिक 
----------------------------------------
(122) वनस्पतीचे शरीर बांधणीसाठी कोणते घटक आवश्यक आहेत ?
उत्तर -- कार्बन, हायड्रोजन आणि प्राणवायू 
----------------------------------------
(123) तंबाखूमध्ये असणारे विषारी द्रव्य कोणते ?
उत्तर -- निकोटिन 
----------------------------------------
(124) संपूर्ण परजीवी वनस्पती कोणती आहे ?
उत्तर -- बांडगूळ व अमरवेल 
----------------------------------------
(125) कोणत्या द्रव्यामुळे झाडाची पाने हिरवी दिसतात ?
उत्तर -- क्लोरोफिल 
----------------------------------------
(125) वनस्पतीला भावना असतात असा सिद्धांत कोणी मांडला ?
उत्तर -- डॉ. जगदीशचंद्र बोस 
----------------------------------------
(126) जेव्हा वनस्पती सूर्यप्रकाशात प्रकाश संश्लेषणाची
क्रिया करतात तेव्हा कोणता वायू सोडतात.
उत्तर -- ऑक्सिजन 
----------------------------------------
(127) वनस्पतींच्या ...... प्रक्रियेने दगडी कोळसा तयार होतो  ?
उत्तर -- कार्बनीकरण 
----------------------------------------
(128) पानांमध्ये हरितद्रव्य तयार होण्यास काय आवश्यक असते ?
उत्तर -- सूर्यप्रकाश 
------------------------
(129) सरपटणारे प्राणी .... असतात.
उत्तर -- शीत रक्ताचे 
----------------------------------------
(130) एकपेशीय सजीव कोणता आहे  ?
उत्तर -- अमीबा 
----------------------------------------
(131) ..... प्रजातीची संख्या जगात सर्वात जास्त आहे ?
उत्तर -- किटक 
----------------------------------------
(132) मानवी मनाचा अभ्यास करणाऱ्या शास्त्राला काय म्हणतात ?
उत्तर -- सायकाॅलाॅजी 
----------------------------------------
(133) रक्त गोठण्यासाठी ( Blood clotting ) क्रिया सुरू करण्याचे कार्य कोण करतात ?
उत्तर -- रक्तपट्टीका 
----------------------------------------
(134) निरोगी माणसाचा रक्तदाब किती असतो ?
उत्तर -- 120 / 80 
----------------------------------------
(135) रक्तदाब ( ब्लड प्रेशर ) मोजण्यासाठी कोणते उपकरण वापरतात ?
उत्तर -- स्पिग्मोमॅनोमीटर 
----------------------------------------
(136) हृदय आणि त्याचे कार्य या संबंधित शास्त्रास काय म्हणतात ?
उत्तर -- कार्डिऑलाॅजी 
----------------------------------------
(137) रक्तातील हिमोग्लोबिनमध्ये  ..... हा खनिज पदार्थ असतो.
उत्तर -- लोह ( Fe )
----------------------------------------
(138) कोणता रक्तगट सार्वत्रिक प्राप्तकर्ता आहे ?
उत्तर -- AB 
----------------------------------------
(139) सामान्यपणे निरोगी मानवाच्या हृदयाचे दर मिनिटास किती ठोके पडतात.
उत्तर -- 72
----------------------------------------
(140) कोणता रक्तगट सार्वत्रिक दाता आहे ?
उत्तर -- O 
----------------------------------------
(141) फुफ्फुसाचे मुख्य कार्य कोणते ?
उत्तर -- रक्ताचे शुध्दीकरण 
----------------------------------------
(142) कोणता रक्तगट तुरळक आहे ?
उत्तर -- AB 
----------------------------------------
(143) शरीराच्या सर्व भागातील रक्त हृदयाकडे वाहून आणणा-या रक्तवाहिन्यांना ..... म्हणतात.
उत्तर -- शिरा 
----------------------------------------
(144) बालकाचा रक्तगट AB असल्यास पालकाचा रक्तगट कोणता असेल ?
उत्तर --  A किंवा B ( ए किंवा बी )
----------------------------------------
(145) दागिने तयार करण्यासाठी किती कॅरेट सोने वापरतात  ?
उत्तर -- 22 कॅरेट 
-----------------------------------------&
(146) जस्त आणि तांबे यांच्या मिश्रणापासून कोणते संमिश्र तयार करतात ?
उत्तर -- पितळ 
----------------------------------------------
(147) गढूळ पाणी निवळण्यासाठी काय वापरतात ?
उत्तर -- तुरटी 
----------------------------------------------
(148) कोणते पाणी हे बहुतांशी शुध्द पाणी असते ?
उत्तर -- पावसाचे 
----------------------------------------------
(149) कोणता रोग हा प्रदूषित पाण्यापासून होतो ?
उत्तर -- कावीळ 
----------------------------------------------
(150) कोणत्या क्रियेने द्रवाचे रूपांतर वायूत होते ?
उत्तर -- बाष्पीभवन क्रिया 
----------------------------------------------
(151) कोणत्या क्रियेने द्रव पदार्थाचे रूपांतर स्थायूत होते ?
उत्तर -- गोठण क्रिया 
----------------------------------------------
(152) कोणत्या क्रियेने वायुरूप पदार्थाचे रूपांतर द्रवरूप पदार्थात होते ?
उत्तर -- संघनन क्रिया 
----------------------------------------------
(153) पदार्थाच्या वितळण्याच्या तापमानास काय म्हणतात ?
उत्तर -- संघनन 
----------------------------------------------
(154) बाष्पीभवन क्रियेचा वेग कशावर अवलंबून असतो ?
उत्तर -- उच्च तापमान / वा-याची गती / पसरटपणा.
----------------------------------------------
(155) एकमेकांशी संबंध दाखवणारा विभिन्न जातीसमूहास काय म्हणतात ?
उत्तर -- प्रजाती 
----------------------------------------------
(156) जवळचे संबंध दर्शविणा-या प्रजातींच्या समूहास कोणत्या नावाने संबोधतात ?
उत्तर -- कुल 
----------------------------------------------
(157) विषमज्वर हा रोग कोणत्या कारणामुळे होतो ?
उत्तर -- दूषित पाणी 
----------------------------------------------
(158) काॅलरा हा रोग कोणत्या कारणामुळे होतो ?
उत्तर -- साथीचे रोग 
----------------------------------------------
(159) क्षय रोगाचा प्रसार कशाद्वारे होतो ?
उत्तर -- दूषित हवा 
----------------------------------------------
(160) कोणत्या रोगामध्ये त्वचेवर लहान लहान फोड येऊन ते पाण्याच्या फोडासारखे दिसतात व काही दिवसात त्यावर खपली धरते ?
उत्तर -- कांजिण्या 
----------------------------------------------
(161) कोणत्या रोगाचा प्रसार घरमाश्यांमुळे दूषित झालेले अन्न आणि पाणी यामुळे होतो ?
उत्तर -- काॅलरा 
----------------------------------------------
(162) कोणता पिसाळलेला प्राणी चालल्यास रेबीज रोज होऊ शकतो ?
उत्तर -- कुत्रा / मांजर / माकड 
----------------------------------------------
(163) ठराविक मुदतीचा ताप येणे हे लक्षण कोणत्या रोगाचे आहे ?
उत्तर -- विषमज्वर 
----------------------------------------------
(164) बारीक ताप येणे आणि थुंकीतून रक्त पडणे ही लक्षणे कोणत्या रोगाची आहेत ?
उत्तर -- क्षय 
----------------------------------------------
(165) निरोगी व्यक्तीला लस दिल्याने काय होते ? ( कशासाठी देतात ? )
उत्तर -- व्यक्तीच्या शरीराची रोगप्रतिकार शक्ती वाढते.
----------------------------------------------
(166) कोणत्या रोग्यास जलसंजीवनी द्यावी लागते ?
उत्तर -- हगवण 
----------------------------------------------
(167) हिमोग्लोबीनचा रंग कोणता आहे ?
उत्तर -- तांबडा 
----------------------------------------------
(168) रक्तगटाचे मुख्य प्रकार किती आहेत ?
उत्तर -- चार 
----------------------------------------------
(169) कोणता रक्तगट असलेल्या व्यक्तीस ' सर्व योग्य ग्राहीता ' म्हणतात ?
उत्तर -- AB 
----------------------------------------------
(170) रक्ताभिसरण संस्थेचे सर्वात महत्त्वाचे इंद्रिय कोणते आहे ?
उत्तर -- हृदय 
----------------------------------------------
(171) मानवी हृदय किती कप्प्यांमध्ये विभागलेले आहे ?
उत्तर -- चार 
----------------------------------------------
(172) निरोगी माणसाच्या हृदयाचे ठोके प्रती मिनिटास किती असतात ?
उत्तर -- 72
----------------------------------------------
(173) हिरड्या सुजणे व त्यातून रक्त येणे ही कोणत्या रोगाची लक्षणे आहेत ?
उत्तर -- स्कव्र्ही
----------------------------------------------
(174) लठ्ठ व्यक्तींना कोणता रोग होण्याचा संभव अधिक असतो.
उत्तर -- मधुमेह 
----------------------------------------------
(175) मेंदूला रक्त पुरवठा करणारी धमनी बंद झाली, तर व्यक्तीला कशाचा झटका येतो ?
उत्तर -- अर्धांगाचा 
----------------------------------------------
(176) कोणत्या ग्रंथीमध्ये इन्सुलिन स्त्रवते.
उत्तर -- स्वादुपिंड 
----------------------------------------------
(177) कमी तापमानात साठलेली कोणती फळे काळी पडतात ?
उत्तर -- केळी 
----------------------------------------------
(178) कोणत्या धातूच्या वा मिश्रधातूच्या भांड्यात ठेवलेले दूध हिरवट होते ?
उत्तर -- तांबे 
--------------------------------------------
(179) कोणत्या भांड्यात ठेवलेले ताक खराब होते ?
उत्तर -- पितळेचे भांडे 
----------------------------------------------
(180) कोणत्या दोन तंत्रज्ञानाच्या एकत्र उपयोगाची परिणती ई - मेल ( ई - पत्र ) ही आहे ?
उत्तर -- संगणक आणि संचारण तंत्रज्ञान 
----------------------------------------------
(181) अवकाशात जाणारा पहिला मनुष्य कोण होता ?
उत्तर -- युरी गागारीन 
----------------------------------------------
(182) सर्वप्रथम चंद्रावर उतरणारा, पाय ठेवणारा मानव कोणता ?
उत्तर -- नील आर्मस्ट्राँग 
----------------------------------------------
(183) भारतीय अवकाश संशोधन संस्था ( ISRO ) केव्हा स्थापन करण्यात आली ?
उत्तर -- 1969
----------------------------------------------
(184) भारताचा पहिला उपग्रह कोणता आहे ?
उत्तर -- आर्यभट्ट 
----------------------------------------------
(185) सजीव पेशीमध्ये बदल घडवून आणणा-या कार्याचा अभ्यास कोणत्या तंत्रज्ञानात होतो ?
उत्तर -- जैव 
----------------------------------------------
(186) संगणकात माहिती साठविणा-या घटकास काय म्हणतात ?
उत्तर -- चीप 
----------------------------------------------
(187) अनेक वायूंपासून बनलेल्या हवेला काय म्हणतात ?
उत्तर -- वातावरण 
----------------------------------------------
(188) सूर्यापासून सर्वांत जवळ असणारा ग्रह कोणता आहे ?
उत्तर -- बुध 
----------------------------------------------
(189) पृथ्वी हा एक ....... आहे ?
उत्तर -- ग्रह 
----------------------------------------------
(190) आकाशातील मोठी अंतरे मोजण्यासाठी खगोलशास्त्रज्ञ कोणत्या एककाचा उपयोग करतात ?
उत्तर -- प्रकाशवर्ष 
----------------------------------------------
(191) आम्ल पदार्थाची चव कशी असते ?
उत्तर -- आंबट 
----------------------------------------------
(192) लोखंडाचे क्षरण कोणत्या जिल्ह्यात उपायाने थांबतात ?
उत्तर -- जस्ताचा मुलामा 
----------------------------------------------
(193) धातू ओढून तार काढता येणा-या गुणधर्मास काय म्हणतात ?
उत्तर -- तन्यता
----------------------------------------------
(194) धातू विद्युतसुवाहक असतात. विद्युतवाहक तारा कोणत्या धातूपासून बनवतात ?
उत्तर -- तांबे 
----------------------------------------------
(195) हवेच्या प्रदूषणात कोणत्या घटकामुळे वाढ झाली आहे ?
उत्तर -- आधुनिकीकरण 
----------------------------------------------
(196) ग्रामीण भागात प्रदूषण कोणत्या घटकामुळे घडून येते ?
उत्तर -- गोव-यांचे ज्वलन 
----------------------------------------------
(197) भाताचा पेंढा उघड्यावर जाळल्यामुळे कोणता वायू तयार होतो ?
उत्तर -- कार्बन डायऑक्साइड 
----------------------------------------------
(198) वणव्यामुळे कोणते प्रदूषण घडून येते ?
उत्तर -- हवेचे प्रदुषण 
----------------------------------------------
(199) हवेच्या प्रदूषणाचा वनस्पतीवर काय परिणाम होतो ?
उत्तर -- पाने पिवळी किंवा रंगहीन होतात.
----------------------------------------------
(200) जंगलतोड आणि इंधनाच्या ज्वलनातून कोणत्या वायूचे प्रमाण वाढत आहे ?
उत्तर -- कार्बनडायऑक्साइड 
----------------------------------------------
(201) पृथ्वीवरील जागतिक तापमान वाढ होण्याचे मुख्य कारण कोणते आहे ?
उत्तर -- CO2 ची वाढ 
----------------------------------------------
(202) दूरदर्शन संचामध्ये कोणत्या पदार्थाचा उपयोग करतात ?
उत्तर -- किर्णोत्सारी 
----------------------------------------------
(203) क्षेत्रफळ, अंतर, घनफळ, वजन, वेळ यामुळे कोणता संबोध स्पष्ट होतो ?
उत्तर -- मापन 
----------------------------------------------
(204) लांबी मोजण्याचे प्रमाणित एकक कोणते ?
उत्तर -- मीटर 
----------------------------------------------
(205) ब्लिचिंग पावडर कशासाठी वापरली जाते ?
उत्तर -- पाण्याचे निर्जंतुकीकरण, दुर्गंधीनाशक म्हणून.
----------------------------------------------
(206) झाडाचे वय कशावरून ठरवितात ?
उत्तर -- झाडाच्या खोडावरील वर्तुळे 
----------------------------------------------
(207) डेंग्यू रोग कशामुळे प्रसारित होतो ?
उत्तर -- मच्छर चावणे 
----------------------------------------------
(208) रेफ्रिजेटर कोणत्या डिग्री अंशाच्या रेंजमध्ये कार्य करते ?
उत्तर --  2 -- 8
----------------------------------------------
(209) संगणकाचा वेग व क्षमता कशावर अवलंबून असते ?
उत्तर -- रॅम 
----------------------------------------------
(210) मज्जासंस्था व त्याच्या विकाराच्या अभ्यासास काय म्हणतात ?
उत्तर -- न्यूराॅलाॅजी
 ----------------------------------------------
(211) एकपेशीय प्राण्यास काय म्हणतात ?
उत्तर -- आदिजीव 
----------------------------------------------
(212) फुफ्फुसाचे मुख्य कार्य कोणते ?
उत्तर -- रक्ताचे शुद्धीकरण 
----------------------------------------------
(213) सूर्यमालेतील सर्वात मोठा ग्रह कोणता ?
उत्तर -- गुरू 
----------------------------------------------
(214) ' ऑक्सिजन ' वायूचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- जोसेफ प्रिस्टले 
----------------------------------------------
(215) आकाशातील सर्व गोलांना काय म्हणतात ?
उत्तर -- खगोल 
----------------------------------------------
(216) तापमान ........ मध्ये मोजतात.
उत्तर -- अंश सेल्सिअस 
----------------------------------------------
(217) नैसर्गिक पर्यावरणाचे घटक कोणते ?
उत्तर -- हवामान, वनस्पती, प्राणी.
----------------------------------------------
(218) पृथ्वीच्या पृष्ठभागापैकी सुमारे ...... भाग जलाशयाची व्यापलेला आहे.
उत्तर -- 71 %
----------------------------------------------
(219) पृथ्वीच्या पृष्ठभागापैकी सुमारे ...... भाग हा जमिनीने व्यापलेला आहे.
उत्तर -- 29 %
----------------------------------------------
(220) पृथ्वीवरील पाण्याने व्यापलेल्या विशाल क्षेत्रामुळे पृथ्वीला ........ म्हणतात.
उत्तर -- जलग्रह 
----------------------------------------------
(221) सागरतळात भूकंप झाल्याने काय घडते ?
उत्तर -- त्सुनामी लाटा 
----------------------------------------------
(222) स्वतःचे अन्न तयार करणाऱ्या सजीवांना काय म्हणतात ?
उत्तर -- स्वयंपोषी 
----------------------------------------------
(223) वाळवंटी क्षेत्रात भूगर्भातील पाण्याची पातळी .... असते ?
उत्तर -- सर्वात खाली 
----------------------------------------------
(224) वाहनांमुळे होणारे प्रदुषण कमी करण्याचा उपाय काय आहे ?
उत्तर -- वायूरूप इंधनाचा वापर 
----------------------------------------------
(225)  मानवी पेशीत किती गुणसूत्रे असतात ?
उत्तर -- 46 (23 जोड्या)
----------------------------------------------
(226) मानवी शरीराचे सर्वसामान्य तापमान किती असते ?  
उत्तर -- 37° सेल्सिअस (98.4 फॅरनहाईट)
----------------------------------------------
(227) अजिबात प्रदूषण न करणारा स्वच्छ स्त्रोत कोणता ?
उत्तर -- सौर ऊर्जा 
----------------------------------------------
(228) भूपृष्ठावरील ऊर्जाचा सर्वात मोठा स्त्रोत कोणता ?
उत्तर -- सूर्य
----------------------------------------------
(229) पाण्याचे आकारमान वाढते जेव्हा ते ...... रूपात असते ?
उत्तर -- स्थायू 
----------------------------------------------
(230) वातावरणातील पाण्याच्या वाफेस ..... म्हणतात.
उत्तर -- आर्द्रता 
----------------------------------------------
(231) रक्त गटाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- कार्ल लॅडस्टईनर
----------------------------------------
(232) कुत्रे चावल्यावर देण्यात येणारी लस कोणी शोधून काढली ?
उत्तर -- लुई पाश्चर 
----------------------------------------------
(233) काळे सोने कशास म्हणतात ?
उत्तर -- पेट्रोलियम 
----------------------------------------------
(234) विद्युत दिव्यात कोणता वायू वापरला जातो ?
उत्तर -- नायट्रोजन 
----------------------------------------------
(235) माणसाच्या पाठीच्या कण्यात किती मणके असतात ?
उत्तर -- 24
---------------------------------
(236) मानवी हृदयाला किती कप्पे असतात ?
उत्तर -- चार 
-----------------------
(237) धुम्रपानामुळे .... या अवयवांचा कॅन्सर होवू शकतो ?
उत्तर -- फुफ्फुस 
------------------------
(238) जिभेच्या शेंड्यावर कोणती चव समजते ?
उत्तर -- गोड
-----------------------------------
(239) डोक्यात एकूण किती हाडे असतात ?
उत्तर -- आठ
-----------------------------------
(240) ध्वनीची तीव्रता कोणत्या एककात मोजली जाते ?
उत्तर -- डेसिबल
-----------------------------------
(241) छातीचा पिंजरा किती हाडांनी बनतो ?
उत्तर -- पंचवीस 
-----------------------------------
(242) जिभेच्या पाठीमागील भागात कोणती चव समजते ?
उत्तर -- कडू 
-----------------------------------
(243) मानवी रक्ताची चव कशी असते ?
उत्तर -- खारट 
-----------------------------------
(244) काविळ हा आजार शरीरातील कोणत्या अवयवावर परिणाम करतो ?
उत्तर -- यकृत 
-----------------------------------
(245) शरीराच्या एकूण वजनाच्या किती टक्के वजन रक्ताचे असते ?
उत्तर -- 8 %
-----------------------------------
(246) सर्व योग्य दाता कोणत्या रक्त गटास म्हटले जाते ?
उत्तर -- " O " रक्त गट
-----------------------------------
(247) जगात सर्वात कमी असलेला रक्तगट कोणता ?
उत्तर -- AB 
-----------------------------------
(248) सर्व ग्राही दाता म्हणून कोणता रक्त गट ओळखला जातो ?
उत्तर -- AB +
-----------------------------------
(249) रक्तदान करतांना किती रक्त घेतले जाते ?
उत्तर -- 300 मि. ली 
-----------------------------------
(250) शरीरात रक्तपुरवठा कोणत्या अवयवामुळे होतो ?
उत्तर -- हृदय
-----------------------------------
(251) मानवी शरीराचे तापमान सर्वसामान्य किती सेल्सिअस असते ?
उत्तर -- 37 सेल्सिअस 
-----------------------------------
(252) लहान बाळाला दूधाचे दात कधी पासून येतात ?
उत्तर -- ६ महिने
-----------------------------------
(253) कोणत्या रक्तगटास जागतिक देणगीदार म्हणतात ?
उत्तर --  ओ  (O )
-----------------------------------
(254) मानवी शरीरातील सर्वात मोठी ग्रंथी कोणती ?
उत्तर -- यकृत 
-----------------------------------
(255) डायलिसिस ही उपचार पद्धती कोणत्या आजारात करतात ?
उत्तर -- मूत्रपिंडाचे विकार
-----------------------------------
(256)पोलिओ या रोगामुळे शरीराच्या कोणत्या भागात इजा होते ?
उत्तर -- मज्जासंस्था
-----------------------------------
(257) रक्त गटाचा शोध कोणी लावला ?
उत्तर -- कार्ल लॅडस्टईनर
===========================
संकलक:- शंकर मुराबाई सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक)
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - गरताड (गावठाण)
केंद्र - रोहोड,  ता. साक्री जि. धुळे 
9422736775 / 7721941496

Sunday, 19 April 2026

मराठी भाषा प्रश्नावली

(1) ' काळ्या दगडावरची रेघ म्हणजे ........

उत्तर --- खोटे न ठरणारे शब्द 
---------------------------------------------
(2) स्वातंत्र्याचा 75 वा वाढदिवस म्हणजे .....

उत्तर --- अमृत महोत्सव 
---------------------------------------------
(3) ' अजातशत्रू ' या अलंकारिक शब्दाचा अर्थ काय आहे ?

उत्तर --- शत्रू नसलेला 
---------------------------------------------
(4) ' गाजरपारखी ' या अलंकारिक शब्दाचा अर्थ काय ?

उत्तर --- कसलीही पारख नसलेला.
---------------------------------------------
(5) ' घनश्याम सुंदरा श्रीधरा अरूणोदय झाला ' ‌ या वाक्यातील रस ओळखा.

उत्तर --- शांत रस 
---------------------------------------------
(6) ' गर्जा जयजयकार, क्रांतीचा, गर्जा जयदेवकार ' या काव्यपंक्तीतील रस ओळखा.

उत्तर --- वीर 
---------------------------------------------
(7) ' अण्णा व अक्का ' हे मराठीतील शब्द कोणत्या भाषेतून आलेले शब्द आहेत ?

उत्तर --- कानडी 
---------------------------------------------
(8) घी, शेठ, खादी हे शब्द मराठी भाषेत कोणत्या भाषेतून आलेले आहेत ?

उत्तर --- गुजराती
---------------------------------------------
(9) परात, घमेले, टिकाव, पिस्तूल, साबूदाणा हे शब्द मराठी भाषेत कोणत्या भाषेतून आलेले आहेत ?

उत्तर --- पोर्तुगीज 
---------------------------------------------
(10) पेशवा, हकीकत, पोशाख, तराजू, मेहरबान हे शब्द मराठी भाषेत कोणत्या भाषेतून आलेले आहेत ?

उत्तर --- फारशी 
---------------------------------------------
(11) ' साहेब, जुलूम, फकीर, जाहीर' हे शब्द मराठी भाषेत कोणत्या भाषेतून आला आहे ?

उत्तर --- अरबी 
---------------------------------------------
(12) चिल्लीपिल्ली, सार, मठ्ठा हे शब्द कोणत्या भाषेतील आहेत ?

उत्तर --- तामिळी 
---------------------------------------------
(13) ' किटूकमिडूक, अनारसा हे मराठीत आलेले शब्द कोणत्या भाषेतून आलेले आहेत ?

उत्तर --- तेलुगू 
---------------------------------------------
(14) विधानार्थी वाक्याचे शेवटी कोणती विरामचिन्हे येईल ?

उत्तर --- पूर्णविराम 
---------------------------------------------
(15) ' तुझे नाव काय आहे '  या वाक्य पुढे कोणते विराम चिन्ह येईल ?

उत्तर --- प्रश्नचिन्ह 
---------------------------------------------
(16) ज्या गावच्या बोरी त्या गावच्या ....... ( म्हण पूर्ण करा. )

उत्तर --- बाभळी 
---------------------------------------------
(17) " डोक्यावर खापर फोडणे " या म्हणीचे अर्थ काय ?

उत्तर --- दोष देणे 
---------------------------------------------
(18) ' दुभत्या गायीच्या लाथा गोड '  या म्हणीचा अर्थ सांगा.

उत्तर --- फायदेशीर गोष्टींसाठी त्रास सहन करणे.
---------------------------------------------
(19) ' कुंपणाने शेत खाल्ले ' म्हणीचा अर्थ ओळखा.

उत्तर --- रक्षणकर्त्याकडून नुकसान होणे.
---------------------------------------------
(20) काखेत कळसा आणि गावाला वळसा '  या म्हणीचा अर्थ ओळखा.

उत्तर --- वस्तू जवळ असूनही सर्वत्र शोधणे.
---------------------------------------------
(21) ' नाचता येईना ........ वाकडे '   म्हण पूर्ण करा.

उत्तर --- अंगण 
---------------------------------------------
(22) ' घाम गाळणे '  या वाक्यप्रचाराचा अर्थ ओळखा ?

उत्तर --- खूप कष्ट करणे.
---------------------------------------------
(23) ' काढता पाय घेणे '  याचा अर्थ ?

उत्तर --- निघून जाणे.
---------------------------------------------
(24) ' रक्ताचे पाणी करणे '  या वाक्प्रचाराचा अर्थ काय ?

उत्तर --- खूप कष्ट करणे.
---------------------------------------------
(25) चार रस्ते एकत्र येतात ते ठिकाण ..........

उत्तर --- चौक 
---------------------------------------------
(26) ' केसाने गळा कापणे म्हणजे .........

उत्तर --- विश्वासघात होणे.
---------------------------------------------
(27) गुरांचा समूह म्हणजे ..........

उत्तर --- कळप 
---------------------------------------------
(28) कुसुमाग्रज यांचे मूळ नाव काय आहे ?

उत्तर -- वि. वा. शिरवाडकर ( विष्णू वामन शिरवाडकर )
---------------------------------------------
(29) गोविंदाग्रज यांचे मूळ नाव काय आहे ?

उत्तर --- राम गणेश गडकरी 
---------------------------------------------
(30) ' कृष्णाजी केशव दामले ' यांचे टोपण नाव काय आहे ?

उत्तर --- केशवसुत 
=================================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - गरताड गावठाण 
केंद्र -- रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
9422736775 / 7721941496

Thursday, 16 April 2026

मराठी व्याकरण प्रश्नावली

(1) ' श्रद्धांजली ' शब्दामधील एकूण वर्ण किती ?

उत्तर --- दहा 
--------------------------------------------------
(2) अ - आ, इ - ई, उ - ऊ, हे कोणत्या प्रकारचे स्वर आहेत ?

उत्तर ---  सजातीय 
--------------------------------------------------
(3) ए , ऐ, ओ, औ  हे कोणत्या प्रकारचे स्वर आहेत ?

उत्तर --- संयुक्त स्वर 
--------------------------------------------------
(4) मराठी वर्णमालेतील अं, अ: यांना काय म्हणतात ?

उत्तर --- स्वरादी
--------------------------------------------------
(5) ' नैऋऊ ' या शब्दामधील वर्णाची संख्या किती ?

उत्तर --- सहा 
--------------------------------------------------
(6) मराठी वर्णमालेत किती स्वरादी आहेत ?
उत्तर --- दोन  

------------- ( अं, अ: )
--------------------------------------------------
(7) ' आ ' हा स्वर कोणत्या वर्णप्रकारात मोडतो ?

उत्तर --- कंठ्य 
--------------------------------------------------
(8) ' जलावतरण ' या संधीचा योग्य विग्रह ओळखा.

उत्तर --- जल + अवतरण 
--------------------------------------------------
(9) ' भाकरी ' हा शब्द कोणत्या भाषेतून मराठी भाषेत आला आहे ?

उत्तर --- कानडी 
--------------------------------------------------
(10) भरधाव या शब्दातील उपसर्ग ओळखा.

उत्तर --- भर 
--------------------------------------------------
(11) ' अनुक्रम ' या शब्दातील उपसर्ग ओळखा.

उत्तर --- अनु 
--------------------------------------------------
(12) ' मान्य ' या शब्दापासून तयार होणारा उपसर्गयुक्त अचूक शब्द कोणता ?

उत्तर --- अमान्य 
--------------------------------------------------
(13) ' सभा ' या शब्दाचे लिंग कोणते ?

उत्तर --- स्त्रीलिंग 
--------------------------------------------------
(14) आकाशात विहरणारे पक्षी पाहून मन आनंदून गेले.
( या वाक्यातील ' पक्षी ' शब्दाचे लिंग ओळखा. )

उत्तर --- पुल्लिंग 
--------------------------------------------------
(15) ' वा-याने हलते रान '   यातील ' रान ' या नामाचे लिंग ओळखा.

उत्तर --- नपुंसकलिंग 
--------------------------------------------------
(16) ' रोपटे ' या शब्दाचे अनेकवचन कोणते ?

उत्तर --- रोपटी 
--------------------------------------------------
(17) ' पिसू ' या शब्दाचे अनेकवचन कोणते ?

उत्तर --- पिसवा 
--------------------------------------------------
(18) कोणत्या विभक्तीला प्रत्यय नसतात ?

उत्तर --- प्रथमा 
--------------------------------------------------
(19) कोणत्या दोन विभक्तीचे प्रत्यय सारखे आहेत ?

उत्तर --- द्वितीया आणि चतुर्थी
--------------------------------------------------
(20) ' नव्याची नवलाई सा-यांनाच वेड लावणे ' ‌  या वाक्यातील भाववाचक नाम ओळखा.

उत्तर --- नवलाई 
--------------------------------------------------
(21) ' तुला काय पाहिजे ?'   या वाक्यातील  ' काय ' कोणत्या प्रकारचे सर्वनाम आहे ?

उत्तर --- प्रश्नार्थक 
--------------------------------------------------
(22) ' पिशवीत काय आहे हे कुणालाच माहीत नाही ' या वाक्यातील सर्वनामाचा प्रकार ओळखा.

उत्तर --- अनिश्चित 
--------------------------------------------------
(23) सर्वनामाचे एकंदर किती प्रकार पडतात ?

उत्तर --- सहा 
--------------------------------------------------
(24) 'कोणी कोणास हसू नये.'   या वाक्यातील सर्वनामाचा प्रकार कोणता ?

उत्तर --- अनिश्चित 
--------------------------------------------------
(25) ' मूसळधार पावसाने धरती ओलिचिंब झाली, पण शिवारे पाण्याने तुडुंब भरली.' ( या वाक्यातील विशेषण कोणते ?

उत्तर --- मुसळधार 
--------------------------------------------------
(26) वाक्यातील क्रियापद जेव्हा कर्माप्रमाणे बदलते तेव्हा कोणता प्रयोग होतो.

उत्तर --- कर्मणी 
--------------------------------------------------
(27) ' हो तर, अगदी बरोबर, एकशे दहा मोहरा होत्या.'
वाक्यप्रकार ओळखा.

उत्तर --- होकारार्थी 
--------------------------------------------------
(28) ' तुला हे पुस्तक आवडले....'  या वाक्यात गाळलेल्या जागी कोणते विरामचिन्ह येईल ?

उत्तर --- प्रश्नचिन्ह 
--------------------------------------------------
(29) ' काय हाहाकार माजवला भूकंपाने '  या वाक्यापुढे कोणते विरामचिन्ह हवे ?

उत्तर --- उद्गारवाचक 
--------------------------------------------------
(30) सहसंबंध ओळखा :  घुबडाचा : घुत्कार,  तर हंसांचा 
:  ?

उत्तर --- कलरव 
===============================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - गरताड गावठाण 
केंद्र -- रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
9422736775  /  7721941496

Tuesday, 14 April 2026

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर ( प्रश्नमंजुषा )

(1) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा जन्म कधी झाला ?

उत्तर --- 14 एप्रिल 1891
--------------------------------------
(2) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे जन्मगाव कोणते ?

उत्तर --- महू  (मध्यप्रदेश )
--------------------------------------
(3) डॉ‌. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे संपूर्ण नाव काय ?

उत्तर --- भीमराव रामजी आंबेडकर 
--------------------------------------
(4) डॉ‌. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या आईचे नाव काय होते ?

उत्तर --- भिमाबाई 
--------------------------------------
(5) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या वडिलांचे नाव काय होते ?

उत्तर --- रामजी 
--------------------------------------
(6) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे मूळ आडनाव काय होते ?

उत्तर --- सकपाळ 
--------------------------------------
(7) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे जन्म ठिकाण महू हे कोणत्या राज्यात आहे ?

उत्तर --- मध्यप्रदेश 
--------------------------------------
(8) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे मूळ गाव कोणते ?

उत्तर --- आंबडवे ( रत्नागिरी )
--------------------------------------
(9) चवदार तळ्याचे आंदोलन जेथे झाले ते ठिकाण कोणते ?
उत्तर --- महाड 
---------------------------------------
(10) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी धर्मांतराची घोषणा कधी केली ?

उत्तर --- 13 आॅक्टोबर 1935
-----------------------------------------
(11) भारतीय संविधानाच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष कोण होते ?

उत्तर -- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर 
-----------------------------------------
(12) भारतीय राज्यघटनेने शिल्पकार कोणास म्हणतात ?

उत्तर --- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर 
-----------------------------------------
(13) स्वतंत्र भारताचे पहिले कायदा मंत्री कोण होते?

उत्तर --- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर.
--------------------------------------
(14) डॉ. आंबेडकरांनी बौद्ध धर्माचा स्वीकार कोठे केला?

उत्तर -- नागपूर ( 14 ऑक्टोबर 1956 रोजी )
--------------------------------------
(15) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे निधन कधी झाले ?

उत्तर --- 6 डिसेंबर 1956
----------------------------------------
(16) डॉ. बाबासाहेबांच्या समाधीस्थळाला काय म्हणतात?

उत्तर ---  चैत्यभूमी (मुंबई )
============================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा.‌ शिक्षक)
 जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा जामनेपाडा 
केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
9422736775  /  7721941496

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (भीमराव रामजी आंबेडकर )


   डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर हे थोर समाजसुधारक होते. त्यांचा जन्म १४ एप्रिल १८९१ रोजी मध्यप्रदेशातील महू या गावी एका गरीब कुटुंबात झाला. रत्नागिरी जिल्ह्यातील आंबडवे हे त्यांचे मूळ गाव. त्यांचे सुरूवातीचे प्राथमिक शिक्षण दापोलीच्या शाळेत झाले. माध्यमिक शिक्षणासाठी ते मुंबईत आले.
    उत्तम  तऱ्हेने मॅट्रिकची परीक्षा उत्तीर्ण झाले. बडोदा सरकारची शिष्यवृत्ती मिळवून एल्फिन्स्टन कॉलेजात गेले. तिथून पदवी संपादन केल्यावर बडोदे सरकारच्या मदतीने भीमराव अमेरिकेस गेले. अर्थशास्त्रात एम. ए. पी. एच. डी. पदवी प्राप्त करून ते परत भारतात आले. मुंबईत सिड्नहॅम कॉलेजात प्राध्यापकाची नोकरी करू लागले. नोकरी करीत असतानाच आपल्या अस्पृश्य समजण्यात येणाऱ्या बांधवांना त्या त्रासातून मुक्त करण्यासाठी त्यांच्यात जागृती निर्माण केली.
       पुढे कोल्हापूरच्या छत्रपती शाहू महाराजची मदत घेऊन ते इंग्लंडला गेले आणि अर्थशास्त्रातील डी. एस. सी. ही सर्वोच्च पदवी व बॅरिस्टर ही पदवी संपादन करून ते मुंबईच्या सरकारी महाविद्यालयात आधी प्राध्यापकाची व मग प्राचार्य म्हणून नोकरी करू लागले. 
  महाडचे चवदार तळे व नाशिकचे काळाराम मंदिर अस्पृश्यांना खुले करण्यासाठी त्यांनी सत्याग्रह केले. बाबासाहेबांना दलित समाजाविषयी खूप कळकळ होती. दलितांची सुधारणा व्हावी. म्हणून ते झटले. जातीभेद नाहीसा व्हावा, असे त्यांना वाटे. यासाठी लोकांनी खूप शिकले पाहिजे, असे त्यांना वाटे. यासाठी त्यांनी शाळा व महाविद्यालये काढली. शिक्षणाचा प्रसार केला. त्यांना वाचनाचे खूप वेड होते. त्यांनी स्वतः खूप ग्रंथ लिहिले होते. डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर कायदेपंडित म्हणून ओळखले जात. ते स्वतंत्र भारताच्या घटनेचे शिल्पकार होते.
      ६ डिसेंबर १९५६ मध्ये त्यांचे निधन झाले. अशा या भारताच्या थोर सुपुत्राला सरकारने ' भारतरत्न ' ही पदवी बहाल केली.
---------------------------------------------------------
 संकलन:- 
शंकर मुराबाई सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा गरताड गावठाण 
केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
   📞 ९४२२७३६७७५ / ७७२१९४१४९६

Monday, 13 April 2026

भूगोल प्रश्नावली

(1) ...... हा अग्निजन्य खडक आहे.
उत्तर --- बेसाल्ट 
---------------------------------
(2) महाराष्ट्रातील लोकसंख्येची घनता सर्वात कमी असलेला जिल्हा कोणता ?
उत्तर --- गडचिरोली 
---------------------------------
(3) हरिहरेश्वर सुंदर ...... आहे.
उत्तर --- समुद्र किनारा 
---------------------------------
(4) महाराष्ट्रातील सर्वांत जास्त लिंग गुणोत्तर असलेला जिल्हा .....
उत्तर --- रत्नागिरी 
---------------------------------
(5) महाराष्ट्रात भात संशोधन केंद्र कोठे आहेत ?
उत्तर --- कर्जत, खोपोली, रत्नागिरी 
---------------------------------
(6) नागपूर आणि चंद्रपूर जिल्ह्यात  ........ प्रकारचा कोळसा आढळतो.
उत्तर --- बिटुमिनिस
---------------------------------
(7) महाराष्ट्रातील सर्वात लांब नदी ....... आहे.
उत्तर --- गोदावरी 
---------------------------------
(8) महाराष्ट्रात खानदेशातील ..... बोलीभाषा आहे.
उत्तर --- अहिराणी 
---------------------------------
(9) कोल्हापूर जिल्ह्यातील दाजीपूर अभयारण्य कोणत्या प्राण्यासाठी प्रसिद्ध आहे.
उत्तर --- गवा 
---------------------------------
(10) ...... विद्येचे माहेरघर असणाऱ्या शहराची ओळख महाराष्ट्रातील आय टी हब म्हणून आहे.
उत्तर --- पुणे 
---------------------------------
(11) महाराष्ट्रामध्ये रब्बी हंगामचा कालावधी ...... आहे.
उत्तर --- आॅक्टोबर -- मार्च 
---------------------------------
(12) महाराष्ट्र राज्याची स्थापना ...... या दिवशी झाली.
उत्तर --- 1 मे 1960
---------------------------------
(13) दक्षिण महाराष्ट्रातील लोहखनिजाचे साठे असलेला जिल्हा कोणता ?
उत्तर --- सिंधुदुर्ग 
---------------------------------
(14) महाराष्ट्र राज्यातील ...‌‌.. अति द्रुतगती एकमेव महामार्ग आहे.
उत्तर --- मुंबई -- नागपूर 
---------------------------------
(15) यवतमाळ जिल्ह्यातील गरम पाण्याचा झरा असलेले 
प्रसिद्ध ठिकाण कोणते ?
उत्तर --- कापेश्वर 
---------------------------------
(16) महाराष्ट्राचा राज्यपक्षी कोणता ?
उत्तर --- हरियाल ( हिरवे कबूतर )
---------------------------------
(17) ताडोबा व पेंच व्याघ्र प्रकल्प ...... आहे.
उत्तर --- पूर्व महाराष्ट्रात 
---------------------------------
(18) क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा जिल्हा कोणता ?
उत्तर --- अहिल्यानगर ( अहमदनगर )
=============================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - गरताड गावठाण 
केंद्र -- रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
9422736775 /  7721941496

Sunday, 12 April 2026

कै. पिताबाई रूस्तम कोकणी (भोये ) -- "पिताई " यांच्या पुण्यतिथी /पुण्यस्मरण दिनानिमित्त )' ( भारत विशेष सामान्यज्ञान २१४ प्रश्न)

(१) भारताचा स्वातंत्र्यदिन कोणता ?
उत्तर -- १५ ऑगस्ट
----------------------------
(२) भारताचा प्रजासत्ताक दिन कोण़ता ?
उत्तर -- २६ जानेवारी
-----------------------------
(३) भारताचा राष्ट्रध्वज कोणता ?
उत्तर -- तिरंगा
----------------------------
(४) भारताचे राष्ट्रगीत कोणते ?
उत्तर -- जनगणमन
----------------------------
(५) भारताचा राष्ट्रीय खेळ कोणता ?
उत्तर -- हॉकी
----------------------------
(६) भारताचा राष्ट्रीय प्राणी कोणता ?
उत्तर -- वाघ
----------------------------
(७) भारताचा राष्ट्रीय पक्षी कोणता ?
उत्तर -- मोर
----------------------------
(८) भारताचे राष्ट्रीय वृक्ष कोणते ?
उत्तर -- वड
----------------------------
(९) भारताचे राष्ट्रीय फळ कोणते ?
उत्तर -- आंबा
----------------------------
(१०) भारताचे राष्ट्रीय फूल कोणते ?
उत्तर -- कमळ
----------------------------
(११) भारताची राष्ट्रीय नदी कोणती ?
उत्तर -- गंगा
----------------------------
(१२) भारताचे राष्ट्रीय स्मारक कोणते ?
उत्तर -- ताजमहल
----------------------------
(१३) भारताचे राष्ट्रीयगीत कोणते ?
उत्तर --  वंदेमातरम्
----------------------------
(१४) भारताचा राष्ट्रीय जलचर प्राणी कोणता ?
उत्तर -- डॉल्फिन मासा 
----------------------------
(१५) भारताची राष्ट्रभाषा कोणती ?
उत्तर -- हिंदी
----------------------------
(१६) भारतातील सर्वात लांब नदी कोणती ?
उत्तर --- गंगा 
---------------------------------
(१७) भारतात सर्वात जास्त पाऊस कोठे पडतो ?
उत्तर --- मौसिनराम 
---------------------------------
(१७) माऊंटअबू हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर --- राजस्थान 
---------------------------------
(१८) मसुरी हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर --- उत्तराखंड 
---------------------------------
(१९) आकारमाने भारतातील सर्वात मोठे राज्य कोणते ?
उत्तर --- राजस्थान 
---------------------------------
(२०) गुलाबी शहर या नावाने ओळखले जाणारे शहर कोणते ?
उत्तर --- जयपूर 
---------------------------------
(२१) भारतातील सर्वात उत्तरेकडील राज्य कोणते ?
उत्तर --- जम्मू काश्मिर 
---------------------------------
(२२) उटी हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर --- तामिळनाडू 
---------------------------------
(२३) ज्वारी उत्पादनात भारतात प्रथम क्रमांकाचे राज्य कोणते आहे ?
उत्तर --- महाराष्ट्र 
---------------------------------
(२४) भारतातील सर्वात मोठा गिरसप्पा धबधबा कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर --- कर्नाटक 
---------------------------------
(२५) विशाखापट्टणम हे बंदर कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर --- आंध्रप्रदेश 
---------------------------------
(२६) महाराष्ट्राचे लोकनृत्य कोणते आहे ?
उत्तर --- लावणी 
---------------------------------
(२७) भारताची आर्थिक राजधानी म्हणून कोणते शहर मानले जाते ?
उत्तर --- मुंबई 
---------------------------------
(२८) भारतातील सर्वात लांब पश्चिमवाहीनी नदी कोणती ?
उत्तर --- नर्मदा 
---------------------------------
(२९) दिल्ली शहर कोणत्या नदीकाठी वसले आहे ?
उत्तर --- यमुना 
---------------------------------
(३०) गरबानृत्य ही कोणत्या राज्यातील सांस्कृतिक कला आहे ?
उत्तर --- गुजरात 
---------------------------------
(३१) भारतातील क्षेत्रफळाने सर्वात लहान राज्य कोणते ?
उत्तर --- गोवा 
---------------------------------
(३२) चेरापुंजी हे ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर --- मेघालय 
---------------------------------
(३३) भारतातील किती राज्यांना समुद्रकिनारा लाभलेला आहे ?
उत्तर --- नऊ
---------------------------------
(३४) श्रीनगर हे शहर कोणत्या नदीकाठी वसलेले आहेत ?
उत्तर --- झेलम 
---------------------------------
(३५) भारतातील कोणत्या राज्याला सर्वाधिक लांबीचा समुद्रकिनारा लाभला आहे ?
उत्तर --- गुजरात 
---------------------------------
(३६) कांचनगंगा हे शिखर कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर --- सिक्कीम 
---------------------------------
(३७) राजस्थानच्या वाळवंटातून वाहणारी एकमेव नदी कोणती ?
उत्तर --- लुनी 
---------------------------------
(३८) तापी नदीचा उगम स्थान कोणत्या ठिकाणी आहे ?
उत्तर --- मुलताई ( बैतुल जिल्हा - मध्यप्रदेश )
---------------------------------
(३९) भारतातील सर्वात लांब धरण कोणते आहे ?
उत्तर --- हिराकूड 
---------------------------------
(४०) नर्मदा नदीचा उगम कोठे आहे ?
उत्तर --- अमरकंटक ( मध्यप्रदेश )
---------------------------------
(४१) यमुना आणि गंगा या दोन नद्यांचा संगम कोठे होतो ?
उत्तर --- प्रयागराज 
---------------------------------
(४२) कोणार्क सूर्यमंदिर हे भारतातील कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर --- ओडिशा 
---------------------------------
(४३) भारतातील सर्वात पूर्वेकडील राज्य कोणते ?
उत्तर --- अरूणाचल प्रदेश 
---------------------------------
(४४) भारताच्या सर्वात दक्षिणेकडील भाग कोणता ?
उत्तर --- अंदमान - निकोबार 
---------------------------------
(४५) आग्रा हे शहर कोणत्या नदीकाठी वसले आहे ?
उत्तर --- यमुना 
---------------------------------
(४६) भारतात एकूण किती राज्ये आहेत ?
उत्तर --- २८
---------------------------------
(४७) भारतात एकूण किती केंद्रशासित प्रदेश आहेत ?
उत्तर --- ८
---------------------------------
(४८) ताजमहाल कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर --- उत्तरप्रदेश 
---------------------------------
(४९) भारताचे मध्यवर्ती ठिकाण ( झिरो माईल) कोठे आहे ?
उत्तर --- नागपूर 
---------------------------------
(५०) भारतातील सर्वोत्कृष्ट नैसर्गिक बंदर कोणते ?
उत्तर --- मुंबई 
---------------------------------
(५१) भारतीय अंतराळ संशोधन कार्यक्रमाचे शिल्पकार कोण ?
उत्तर -- विक्रम साराभाई
---------------------------------
(५२) सरदार सरोवर हा प्रकल्प कोणत्या नदीवर बांधण्यात आला आहे ?
उत्तर --- नर्मदा 
---------------------------------
(५३) नर्मदा नदी कोणत्या समुद्रात जाऊन मिळते ‌?
उत्तर --- अरबी समुद्र 
---------------------------------
(५४) भारतातील १०० % साक्षर असणारे राज्य कोणते ?
उत्तर --- केरळ 

(५५) गुलाबी शहर या नावाने ओळखले जाणारे शहर कोणते ?
उत्तर  --- जयपूर 
---------------------------------
(५६) भारतातील सर्वात लांब नदी कोणती ?
उत्तर  -- गंगा 
-----------------------------------
(५७) माऊंटअबू  हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर -- राजस्थान 
-----------------------------------
(५८) शंभर रूपयांच्या नोटेवर कोणाची सही असते ?
उत्तर -- आरबीआय गव्हर्नर 
-----------------------------------
(५९) सापुतारा हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर -- गुजरात 
-----------------------------------
(६०) दिल्ली हे शहर कोणत्या नदीकाठी वसले आहे ?
उत्तर -- यमुना 
-----------------------------------
(६१) गरबानृत्य ही कोणत्या राज्यांतील सांस्कृतिक कला आहे ?
उत्तर -- गुजरात 
-----------------------------------
(६२) महाराष्ट्राचे लोकनृत्य कोणते आहे ?
उत्तर -- लावणी 
-----------------------------------
(६३) सुवर्ण मंदिर कोणत्या शहरात आहे ?
उत्तर -- अमृतसर 
-----------------------------------
(६४)  भारताला सुमारे किती किलोमीटर समुद्र किनारपट्टी मिळाली आहे ?
उत्तर --- ७५१७ किलोमीटर 
-----------------------------------
(६५) भारताच्या शेजारी किती राष्ट्रे आहेत ?
उत्तर --- ७
---------------------------------
(६६) भारत सरकारने कोणत्या नदीस राष्ट्रीय नदीचा दर्जा दिला आहे ?
उत्तर --- गंगा 
----------------------------------
(६७) भारतातील सर्वात लांब पश्चिमवाहिनी नदी कोणती ?
उत्तर --- नर्मदा 
----------------------------------------
(६८) लोकसंख्येने जगातील प्रथम क्रमांकाचा देश कोणता ?
उत्तर --- भारत 
----------------------------------------
(६९) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी धर्मांतराची घोषणा कोठे केली ?
उत्तर --- येवला 
----------------------------------------
(७०) महाराष्ट्रातील पहिली कापड गिरणी कोठे सुरू करण्यात आली ?
उत्तर --- मुंबई 
----------------------------------------
(७१) सरदार सरोवर प्रकल्प कोणत्या नदीवर आहे ?
उत्तर --- नर्मदा 
----------------------------------------
(७२) भारताचे राष्ट्रपिता कोणाला म्हणतात ?
उत्तर --- महात्मा गांधी 
----------------------------------------
(७३) पंडित जवाहरलाल नेहरू यांना कोणत्या टोपणनावाने ओळखतात ?
उत्तर --- चाचा 
----------------------------------------
(७४) भारत देशाला स्वातंत्र्य कधी मिळाले ?
उत्तर --- १५ आॅगस्ट १९४७
----------------------------------------
(७५) भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे मुख्यालय कोठे आहे ?
उत्तर --- मुंबई 
----------------------------------------
(७६) भारतातील सर्वांत लांब धरण कोणते आहे ?
उत्तर -- हिराकूड 
----------------------
(७७) स्वतंत्र भारताचे पहिले कायदामंत्री कोण होते ?
उत्तर -- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर 
------------------------
(७८) भारतातील सर्वाधिक स्त्रीयांचे प्रमाण असणारे राज्य कोणते ?
उत्तर -- केरळ 
----------------------------------------------
(७९) लालबहादूर शास्त्री यांचे समाधी स्थळास काय म्हणतात ?
उत्तर -- विजयघाट 
----------------------------------------------
(८०) देशातील १००% साक्षर असलेला पहिला जिल्हा कोणता ?
उत्तर -- एर्नाकुलम 
----------------------------------------------
(८१) माऊन्ट अबु हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर -- राजस्थान 
----------------------------------------------
(८२) दार्जिलिंग हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर -- पश्चिम बंगाल 
----------------------------------------------
(८३) बिहु हा सण कोणत्या राज्यात साजरा केला जातो ?
उत्तर -- आसाम 
----------------------------------------------
(८४) भरतनाट्यम हा कोणत्या राज्याचा नृत्यप्रकार आहे ?
उत्तर -- तामिळनाडू 
----------------------------------------------
(८५) वारली ही चित्रकला शैली कोणत्या राज्याची आहे ?
उत्तर -- महाराष्ट्र 
----------------------------------------------
(८६)  ' भांगडा ' हे कोणत्या राज्याचे नृत्य आहे ?
उत्तर -- पंजाब 
----------------------------------------------
(८७) भारतातील कोणत्या राज्यात सर्वांत जास्त रबराचे उत्पादन होते ?
उत्तर -- केरळ 
----------------------------------------------
(८८) सरदार वल्लभभाई पटेल राष्ट्रीय पोलीस अकादमी कोठे आहे ?
उत्तर -- हैदराबाद 
----------------------------------------------
(८९) मधुबनी चित्रकला प्रकार कोणत्या राज्यात प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- बिहार 
----------------------------------------------
(९०) भारताची आर्थिक राजधानी कोणती आहे ?
उत्तर -- मुंबई 
----------------------------------------------
(९१) भारताचे पहिले उपपंतप्रधान कोण होते ?
उत्तर -- सरदार वल्लभभाई पटेल 
----------------------------------------------
(९२) हरिप्रसाद चौरसिया हे कोणत्या वादनप्रकाराशी संबंधित आहेत ?
उत्तर -- बासरी 
----------------------------------------------
(९३)  ' मुंडा ' ही आदिवासी जमात मुख्यत्वे कोणत्या राज्यात आढळते ?
उत्तर -- झारखंड 
----------------------------------------------
(९४) कोणत्या शहरास भारतातील इलेक्ट्रॉनिक उद्योगांची राजधानी गणले जाते ?
उत्तर -- बंगळूरु 
----------------------------------------------
(९५) पश्चिम बंगाल या राज्याची राजधानी कोणती ?
उत्तर -- कोलकाता 
----------------------------------------------
(९६) भारतातील लोकसंख्येच्या दृष्टीने सर्वांत मोठे राज्य कोणते ?
उत्तर -- उत्तर प्रदेश 
----------------------------------------------
(९७) भारतात कोणते राज्य भाषिक तत्वावर सर्वप्रथम अस्तित्वात आले ?
उत्तर -- आंध्रप्रदेश 
----------------------------------------------
(९८) तापी नदी कोणत्या समुद्राला मिळते ?
उत्तर -- अरबी समुद्र 
----------------------------------------------
(९९) भारतातील पहिला लोहमार्ग कोणता आहे ?
उत्तर -- मुंबई -- ठाणे 
----------------------------------------------
(१००) भारताच्या तिरंगी राष्ट्रध्वजात कोणत्या रंगाचा पट्टा वरच्या बाजूस असतो ?
उत्तर -- केशरी 
----------------------------------------------
(१०१) भारताच्या राष्ट्रध्वजाची उंची व लांबी यांचे प्रमाण कसे आहे ?
उत्तर --  २ : ३
----------------------------------------------
(१०२) स्वतंत्र भारताचे पहिले शिक्षणमंत्री कोण होते ?
उत्तर -- मौलाना अबुल कलाम आझाद 
----------------------------------------------
(१०३) भारतातील दक्षिण रेल्वेचे मुख्यालय कोठे आहे ?
उत्तर -- चेन्नई 
--------------------------------------------
(१०४) ' राजघाट ' हे कोणाचे समाधीस्थळ म्हणून प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- महात्मा गांधी 
----------------------------------------------
(१०५) भारत व चीन या दोन देशाच्या दरम्यान असलेल्या सिमा रेषेला काय म्हणतात ?
उत्तर -- मॅकमोहन सीमारेषा 
----------------------------------------------
(१०६) भारतात सर्वात पहिल्यांदा सूर्य कोणत्या राज्यात दिसतो ?
उत्तर -- अरूणाचल प्रदेश 
----------------------------------------------
(१०७) आग्रा हे शहर कोणत्या नदीकाठी वसले आहे ?
उत्तर -- यमुना 
----------------------------------------------
(१०८)  डॉ बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या समाधी स्थळाचे नाव काय आहे ?
उत्तर -- चैत्यभूमी 
---------------------------------------
(१०९) कोणत्या देशाला भारताची सर्वात जास्त सीमा आहे ?
उत्तर -- बांग्लादेश 
----------------------------------------
(१०९) भारताची पूर्व - पश्चिम लांबी किती आहे ?
उत्तर -- २९३३  किलोमीटर 
----------------------------------------
(११०) भारताची दक्षिण - उत्तर लांबी किती आहे ?
उत्तर -- ३२१४ किलोमीटर 
----------------------------------------
(१११) भारतातील कोणत्या राज्यास सर्वाधिक लांबीचा समुद्रकिनारा लाभला आहे ?
उत्तर -- गुजरात ( १६०० कि. मी. )
----------------------------------------
(११२) आधार क्रमांकामध्ये किती अंक आहेत ?
उत्तर -- १२ ( बारा )
----------------------------------------
(११३) १ रूपयाच्या नोटांवर कोणाची सही असते ?
उत्तर -- वित्त सचिव भारत सरकार 
----------------------------------------
(११४) भारतातील सार्वजनिक क्षेत्रातील सर्वात मोठी बँक कोणती ?
उत्तर -- स्टेट बँक ऑफ इंडिया 
----------------------------------------
(११५) कोणत्या बॅंकेच्या शाखा देशात सर्वाधिक आहेत ?
उत्तर -- स्टेट बँक ऑफ इंडिया 
----------------------------------------
(११६) भारतात  'बॅकांची बॅक ' म्हणून कोणती बँक ओळखली जाते ?
उत्तर -- आर. बी. आय.
----------------------------------------
(११७) आपल्या देशाची राजधानी कोणती ?
उत्तर -- दिल्ली 
----------------------------------------------
(११८) महाराष्ट्राच्या पश्चिमेला कोणता समुद्र आहे ?
उत्तर -- अरबी समुद्र 
----------------------------------------------
(११९) भारताच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान कोण ?
उत्तर -- इंदिरा गांधी
----------------------------------------
(१२०) भारतरत्न मिळविणारी पहिली भारतीय महिला कोण ?
उत्तर -- इंदिरा गांधी 
---------------------------------------
(१२१) स्वतंत्र भारताचे पहिले राष्ट्रपती कोण ?
उत्तर --- डॉ. राजेंद्र प्रसाद 
----------------------------------------------
(१२२) स्वतंत्र भारताचे पहिले पंतप्रधान कोण ?
उत्तर --- पंडित जवाहरलाल नेहरू
----------------------------------------------
(१२३) भारताच्या पहिल्या महिला राष्ट्रपती कोण ?
उत्तर --- प्रतिभाताई पाटील
----------------------------------------------
(१२४) भारतीय वंशाची पहिली महिला अंतराळविरांगणा कोण ?
उत्तर --- कल्पना चावला
----------------------------------------------
(१२५) एव्हरेस्टवर सर्वप्रथम चढाई करणारा भारतीय पुरूष कोण ?
उत्तर --- शेरपा  तेनसिंग  नोर्के (१९५३ )
----------------------------------------------
(१२६) लोकसंख्येच्या दृष्टीने भारतातील सर्वात मोठे राज्य कोणते ?
उत्तर --- उत्तरप्रदेश
----------------------------------------------
(१२७) भारतातील सर्वात मोठे वाळवंट कोणते ?
उत्तर --- थरचे वाळवंट
----------------------------------------------
(१२८) भारतातील सर्वात मोठी मशीद कोणती ?
उत्तर --- जामा मशिद ( दिल्ली )
----------------------------------------------
(१२९) भारतातील (पात्राने) सर्वात मोठी नदी कोणती ?
उत्तर --- ब्रम्हपूत्रा
----------------------------------------------
(१३०) भारतातील सर्वात मोठे वस्तुसंग्रहालय कोणते ?
उत्तर --- इंडिया म्युझियम, कोलकाता
----------------------------------------------
(१३१) भारतातील सर्वाधिक उष्ण ठिकाण कोणते ?
उत्तर --- गंगानगर ( राजस्थान )
----------------------------------------------
(१३२) भारतातील सर्वात उंच धरण कोणते ?
उत्तर --- तिहरी (भागीरथी नदी, उत्तराखंड )
----------------------------------------------
(१३३) क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने भारतातील सर्वात लहान राज्य कोणते ?
उत्तर --- गोवा
----------------------------------------------
(१३४) लोकसंख्येच्या दृष्टीने भारतातील सर्वात लहान राज्य कोणते ?
उत्तर --- सिक्कीम 
---------------------------------------------
(१३५) स्वतंत्र भारताचे पहिले कायदामंत्री कोण ?
उत्तर --- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
----------------------------------------------
(१३६) जगातील सर्वाधिक पावसाचे ठिकाण कोणते ?
उत्तर --- मौसिनराम ( मेघालय, भारत )
----------------------------------------------
(१३७) जगातील सर्वात लांब प्लॅटफॉर्म कोणते ?
उत्तर -- गोरखपूर (उत्तरप्रदेश )
----------------------------------------------
(१३८) जगातील सर्वात मोठी राज्यघटना कोणती ?
उत्तर -- भारताची
----------------------------------------------
(१३९) जगातील सर्वात लांब धरण कोणते ?
उत्तर -- हिराकूड ( भारत)
----------------------------------------------
(१४०) भारतीय राष्ट्रध्वजाच्या डिझाईनचे श्रेय कोणाला दिले जाते ?
उत्तर -- पिंगली वेंकय्या 
------------------------------------
(१४१) भारताच्या तिरंगी राष्ट्रध्वजात कोणत्या रंगाचा पट्टा वरच्या बाजूस असतो ?
उत्तर -- केशरी 
------------------------------------
(१४२) आपल्या देशाच्या राष्ट्रध्वजावरील अशोक चक्राचा रंग कोणता आहे ?
उत्तर -- निळा 
---------------------------------------
(१४३) भारताच्या तिरंगी राष्ट्रध्वजात कोणत्या रंगाचा पट्टा खालच्या बाजूस असतो ?
उत्तर -- हिरव्या 
---------------------------------------
(१४४) भारताच्या राष्ट्रचिन्ह / राजमुद्रा कोणत्या ठिकाणच्या अशोक स्तंभावरून स्विकारण्यात आले आहे ?
उत्तर -- सारनाथ 
---------------------------------------
(१४५) भारतीय राजमुद्रेवर कोणते प्राणी आहेत ?
उत्तर -- सिंह, घोडा, बैल.
---------------------------------------
(१४६) भारतीय राष्ट्रीय चिन्हाखाली कोणते वाक्य छापले आहे ?
उत्तर -- सत्यमेव जयते.
---------------------------------------
(१४७) सारनाथ येथील स्तंभावर एकूण किती सिंह आहेत.
उत्तर -- ४ ( चार )
---------------------------------------
(१४८) घटना समितीने ' जन - गण - मन ' या गीतास राष्ट्रगीत म्हणून केव्हा मान्यता दिली ?
उत्तर -- २४ जानेवारी १९५०
---------------------------------------
(१४९)  ' जन गण मन ' हे भारतीय राष्ट्रगीत कोणी लिहिले ?
उत्तर -- रविंद्रनाथ टागोर 
---------------------------------------
(१५०) ' वंदे मातरम् ' हे गीत कोणाच्या आनंदमठ या कांदबरीतून घेण्यात आले ?
उत्तर -- बंकिमचंद्र चटर्जी 
---------------------------------------
(१५१) भारतामध्ये मतदान करण्यासाठी कमीतकमी वयाची अट काय आहे ?
उत्तर -- १८ वर्षे 
---------------------------------------
(१५२) भारताचे सर्वोच्च न्यायालय कोठे आहे ?
उत्तर -- दिल्ली 
---------------------------------------
(१५३) विधानसभा सदस्यत्वाकरिता (आमदार) वयाची किमान पात्रता किती आहे ?
उत्तर -- २५ वर्षे 
---------------------------------------
(१५४) लोकसभा खासदार / सदस्य होण्यासाठी किमान वय किती असावे ?
उत्तर -- २५ वर्षे 
---------------------------------------
(१५५) चवदार तळे सत्याग्रह कोणी केला ?
उत्तर -- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर 
---------------------------------------
(१५६) राष्ट्रध्वजावरील अशोकचक्रात किती आ-या‌ आहेत ?
उत्तर -- २४
---------------------------------------
(१५७) महाराष्ट्रातील सर्वांत मोठी ( लांब) नदी कोणती ?
उत्तर -- गोदावरी 
---------------------------------------
(१५८) भारतातील पहिली कापड गिरणी कोणत्या ठिकाणी सुरू झाली ?
उत्तर -- मुंबई 
---------------------------------------
(१५९) भारतातील पहिली प्रवाशी रेल्वे कोठून कोठे धावली ?
उत्तर -- मुंबई -- ठाणे 
---------------------------------------
(१६०) डॉ बाबासाहेब आंबेडकर यांचे मूळगाव कोणते ?
उत्तर -- आंबवडे ( दापोली - रत्नागिरी )
---------------------------------------
(१६१)  डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा जन्म कोणत्या ठिकाणी झाला ?
उत्तर -- महू (मध्यप्रदेश )
---------------------------------------
(१६२) महात्मा गांधींनी मिठाच्या सत्याग्रहाला कोठून प्रारंभ केला ?
उत्तर -- साबरमती ( गुजरात )
---------------------------------------
(१६३) ताजमहाल हे कोणत्या नदीच्या काठावर आहे ?
उत्तर -- यमुना 
---------------------------------------
(१६४) पणजी हे शहर कोणत्या राज्याची राजधानी आहे ?
उत्तर -- गोवा 
---------------------------------------
(१६५) सापूतारा हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर -- गुजरात 
---------------------------------------
(१६६) ' मसूरी ' हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर -- उत्तराखंड 
---------------------------------------
(१६७) अंकलेश्वर खनिजतेल क्षेत्र कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर -- गुजरात 
---------------------------------------
(१६८) मुंडा ही आदिवासी जमात मुख्यत्वे कोणत्या राज्यात आढळणे ?
उत्तर -- झारखंड 
---------------------------------------
(१६९) इंडिया गेट कोठे आहे ?
उत्तर -- दिल्ली 
---------------------------------------
(१७०) भारतातील सर्वोच्च नागरी पुरस्कार कोणता ?
उत्तर -- भारतरत्न 
--------------------------------
(१७१) भारतीय चित्रपटसृष्टीचे जनक म्हणून कोणास ओळखले जाते ?
उत्तर -- दादासाहेब फाळके 
--------------------------------
(१७२) जालियनवाला बाग हत्याकांड कोणत्या शहरात घडले ?
उत्तर -- अमृतसर 
--------------------------------
(१७३) भारतरत्न मिळालेली पहिली भारतीय महिला कोण ?
उत्तर -- इंदिरा गांधी 
--------------------------------
(१७४) भारतीय लोकसभेचा कार्यकाळ किती वर्षांचा असतो ?
उत्तर -- ५ ( पाच )
--------------------------------
(१७५) ' तिहार जेल ' कोणत्या शहरात आहे ?
उत्तर -- दिल्ली 
--------------------------------
(१७६) भारतातील पहिले इलेक्ट्रॉनिक शहर कोणते‌ ?
उत्तर -- बंगलोर 
--------------------------------
(१७७) ' खजुराहो लेणी ' कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर -- मध्यप्रदेश 
--------------------------------
(१७८) ' कोलार ' सोन्याची खाण असणारे राज्य कोणते ?
उत्तर -- कर्नाटक 
--------------------------------
(१८०) चारमिनार, सालारजंग म्युझियम असणारे शहर कोणते ?
उत्तर -- हैदराबाद 
--------------------------------
(१८१) भारतातील कोणत्या शहराला ' गुलाबी शहर ' म्हटले जाते ?
उत्तर -- जयपूर 
--------------------------------
(१८२) नॅशनल पोलिस अकॅडमी कोणत्या ठिकाणी आहे ?
उत्तर -- हैदराबाद 
--------------------------------
(१८३) भारतातील सर्वाधिक स्त्रीयांचे प्रमाण असणारे राज्य कोणते‌ ?
उत्तर -- केरळ 
---------------------------------------
(१८४) भारताच्या उत्तरेस कोणते देश आहेत ?
उत्तर -- चीन, नेपाळ, भूतान.
----------------------------------------
(१८५) भारतात सर्वाधिक साखर कारखाने कोणत्या राज्यात आहेत ?
उत्तर -- महाराष्ट्र 
----------------------------------------
(१८६) भारतातील कोणत्या शहराला ‌' गुलाबी शहर ' म्हटले जाते ?
उत्तर -- जयपूर 
----------------------------------------
(१८७) ' सापुतारा ' हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर -- गुजरात 
----------------------------------------
(१८८) ' तिहार ' जेल कोणत्या राज्यात आहे ?
उत्तर -- दिल्ली 
----------------------------------------
(१८९) भारतात सध्या किती घटक राज्य आहेत ?
उत्तर -- २८
----------------------------------------
(१९०) भारतात सागरी मासेमारीत कोणते राज्य अग्रेसर आहे ?
उत्तर -- महाराष्ट्र 
----------------------------------------
(१९१) क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने भारताचा जगात कितवा क्रमांक लागतो ?
उत्तर -- सातवा 
----------------------------------------
(१९२) भारतात सर्वाधिक शेंगदाणा पिकविणारे राज्य कोणते ?
उत्तर -- गुजरात 
----------------------------------------
(१९३) भारतातील सर्वाधिक जिल्हे असणारे राज्य कोणते ?
उत्तर -- उत्तर प्रदेश 
---------------------------------------
(१९४) ' राजघाट ' हे कोणाचे समाधीस्थळ म्हणून प्रसिद्ध आहे ?
उत्तर -- महात्मा गांधी 
--------------------------------
(१९५) भारतातील पहिले नियोजित शहर कोणते ?
उत्तर -- चंदिगड 
---------------------------------------
(१९६)भारताच्या केंद्रीय कायदेमंडळाचे नाव काय आहे ?
उत्तर --- संसद
---------------------------------------
(१९७) भारताचा घटनात्मक प्रमुख कोण आहे ?
उत्तर --- राष्ट्रपती
---------------------------------------
(१९८) भारताच्या सरन्यायाधीशाची नेमणूक कोण करतात ?
उत्तर --- राष्ट्रपती 
---------------------------------------
(१९९) भारताच्या राष्ट्रपतीला गोपनीयतेची शपथ कोण देतात ?
उत्तर -- भारताचे सरन्यायाधीश 
---------------------------------------
(२००)  भारताने कोणत्या शासनपध्दतीचा स्विकार केला आहे ?
उत्तर -- लोकशाही 
---------------------------------------
(२०१) भारतातील पहिल्या आधार कार्ड धारक महिलेचे नाव सांगा ?
उत्तर --- रंजना सोनवणे‌ (नंदुरबार, महाराष्ट्र)
---------------------------------------
(२०२) भारताचे प्रवेशद्वार म्हणून कोणत्या शहराची ओळख आहे ?
उत्तर --- मुंबई
---------------------------------------
(२०३) भारताचा पहिला अवकाश वीर कोण आहे ?
उत्तर --- राकेश शर्मा
---------------------------------------
(२०४) भारतातील सर्वात मोठा लष्करी सन्मान कोणता आहे ?
उत्तर --- परमवीर चक्र
---------------------------------------
(२०५) भारताचे तिन्ही सेनादलाचे प्रमुख कोण असतात ?
उत्तर --- राष्ट्रपती

(२०६) भारतीय अर्थशास्राचे जनक कोण ?
उत्तर -- दादाभाई नौरोजी
----------------------------------------------
(२०७) वास्को - द - गामा पोर्तुगीज खलाशी कोणत्या बंदरावर उतरून भारतात आला ?
उत्तर -- कालिकत 
----------------------------------------------
(२०८) टपाल व तारपध्दतीचा जनक कोणाला म्हणतात ?
उत्तर -- लाॅर्ड डलहौसी 
----------------------------------------------
(२०९)  ' दांडी यात्रा ' कशाशी संबंधित होती ?
उत्तर -- मिठाचा कायदा मोडणे.
----------------------------------------------
(२१०) भारताची गानकोकिळा कोणाला म्हणतात ?
उत्तर -- सरोजिनी नायडू 
----------------------------------------------
(२११) ' सारे जहाँ से अच्छा ' हे गीत कोणी लिहिले ?
उत्तर -- महम्मद इक्बाल 
----------------------------------------------
(२१२)  ' दि डिस्कव्हरी ऑफ इंडिया ' हे पुस्तक कोणी लिहिले ?
उत्तर -- जवाहरलाल नेहरू 
----------------------------------------------
(२१३ ) जगप्रसिद्ध कैलास मंदिर हे कोणत्या लेण्यांमध्ये आहे ?
उत्तर -- वेरूळ  (महाराष्ट्र )
--------------------------------------------
(२१४) भारतीय अंतराळ संशोधन कार्यक्रमाचे शिल्पकार कोण ?
उत्तर -- विक्रम साराभाई
==========================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा गरताड (गावठाण )
केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
९४२२७३६७७५ / ७७२१९४१४९६