माझ्या ब्लॉगवर मी श्री.शंकर चौरे आपले स्वागत करत आहे,ब्लॉग अपडेट करण्याचे काम चालू आहे..

ब्लॉग भेटी.

Thursday, 9 April 2026

इतिहास प्रश्नावली ( छत्रपती शिवाजी महाराज )

(१) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या वडिलांचे नाव काय ?
उत्तर -- शहाजीराजे भोसले
--------------------------------------
(२) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आईचे नाव काय ?
उत्तर -- जिजाबाई
-------------------------------------
(३) छत्रपती शिवाजी महाराजाचा जन्म कधी झाला ?
उत्तर -- १९ फेब्रुवारी १६३०
------------------------------------
(४) छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म कोणत्या किल्ल्यावर झाला ?
उत्तर -- शिवनेरी किल्ला 
-----------------------------------
(५) शिवनेरी किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पुणे 
-----------------------------------
(६) छत्रपती शिवाजी महाराज ज्या काळात होऊन गेले, तो काळ ..….. होता.
उत्तर -- मध्य युगाचा
-----------------------------------
(७) छत्रपती शिवाजी महाराजांनी ..... स्वराज्य निर्माण केले.
उत्तर -- महाराष्ट्रात
-------------------------------------
(८) स्वराज्य म्हणजे काय ?
उत्तर -- स्वतःचे राज्य
-----------------------------------
(९) छत्रपती शिवाजी महाराजांनी कोणाशी झुंज दिली ?
उत्तर -- रयतेवर अन्याय करणा-या सत्तांशी.
-------------------------------------
(१०)  शहाजीराजे हे ...... गाढे पंडित होते.
उत्तर -- संस्कृतचे
-----------------------------------
(११) मावळात राहणा-या लोकांना ..... म्हणत.
उत्तर -- मावळे 
-----------------------------------
(१२) शिवरायांचा विवाह कोणत्या घराण्यातील मुलीशी झाला ?
उत्तर -- फलटणचे नाईक - निंबाळकर
------------------------------------
(१३) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पत्नीचे नाव काय ?
उत्तर -- सईबाई
-----------------------------------
(१४) शिवाजी महाराजांनी कोणते कार्य हाती घेतले ?
उत्तर -- स्वराज्य स्थापण्याचे 
-----------------------------
(१५) शहाजीराजांच्या पत्नीचे नाव काय ?
उत्तर -- जिजाबाई 
-----------------------------
(१६) जिजाबाईचं माहेर कोणत्या घराण्यातील होते ?
उत्तर -- सिंदखेडचे जाधव 
-----------------------------
(१७) घृष्णेश्वराच्या मंदिराचा जीर्णोद्धार कोणी केला ?
उत्तर -- मालोजीराजे भोसले 
-----------------------------
(१८) शहाजीराजे भोसले यांच्या वडिलांचे नाव काय ?
उत्तर -- मालोजीराजे भोसले 
-----------------------------
(१९) शिवनेरी किल्ला पुणे जिल्ह्यातील कोणत्या तालुक्यात आहे ?
उत्तर -- जुन्नर 
-----------------------------
(२०) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळातील स्वराज्याची पहिली राजधानी कोणती ?
उत्तर -- राजगड 
-----------------------------
(२१)  दादाजी कोंडदेव हे शहाजीराजांचे कोण होते ?
उत्तर -- इमानी सेवक 
-----------------------------
(२१) छत्रपती शिवाजी महाराज व अफजलखान यांची ...... माचीवर भेटण्याची जागा निश्चित झाली.
उत्तर -- प्रतापगडाच्या
-----------------------------
(२२) छत्रपती शिवरायांनी रायरीच्या किल्ल्याचे नाव काय ठेवले ?
उत्तर -- रायगड
-----------------------------
(२३) भोरप्या डोंगरावर शिवरायांनी ..... हा किल्ला बांधला.
उत्तर -- प्रतापगड 
-----------------------------
(२४) छत्रपती शिवाजी महाराजांचे वकील कोण होते ?
उत्तर -- पंताजी गोपीनाथ 
-----------------------------
(२५) ' घोडखिंड ' ......... या नावानेच इतिहासात अमर झाली ?
उत्तर -- पावनखिंड 
-----------------------------
(२६) तानाजी मालुसरे हा कोकणातील कोणत्या गावाचा राहणार होता ?
उत्तर -- उमरठे
-----------------------------
(२७) तानाजी मालुसरे यांच्या भावाचे नाव काय ?
उत्तर -- सूर्याजी 
-----------------------------
(२८) छत्रपती शिवाजी महाराजांनी नव्या राजधानीसाठी कोणत्या किल्ल्याची निवड केली ?
उत्तर -- रायगड
-----------------------------
(२९) छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक कोणत्या वर्षी झाला ?
उत्तर -- १६७४
-----------------------------
(३०) शिवरायांनी राज्याभिषेकापासून कोणता शक सुरू केला ?
उत्तर -- राज्याभिषेक शक 
-----------------------------
(३१) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या सावत्र भावाचे नाव काय ?
उत्तर -- व्यंकोजीराजे 
-----------------------------
(३२) ...... ही शिवरायांची कुलदेवता होती.
उत्तर -- तुळजाभवानी
-----------------------------
(३३) ...... यांस लोक ' प्रतिशिवाजी ' म्हणत.
उत्तर -- नेताजी पालकर
-----------------------------
(३४) शिवरायांनी तोरणा गडाचे कोणते नामकरण केले ?
उत्तर -- प्रचंडगड 
-----------------------------
(३५) शिवरायांची राजमुद्रा ...... भाषेत होती.
उत्तर -- संस्कृत 
------------------------------
(३६) शिवरायांनी १६४५ साली स्वराज्यस्थापनेची प्रतिज्ञा कोणत्या मंदिरात घेतली ?
उत्तर -- रायरेश्वराच्या मंदिरात
-------------------------------
(३७) शिवरायांच्या संस्कृत भाषेतील राजमुद्रेचा भावार्थ काय होता ?
उत्तर -- हे राज्य लोककल्याणासाठी आहे.
--------------------------------
(३८) " गड आला पण सिंह गेला !" हे उद्गार शिवरायांनी कोणाविषयी काढले ?
उत्तर -- तानाजी मालुसरे
----------------------------------
(३९) कोंढाण्याच्या किल्ल्याचे काय नामकरण करण्यात आले ?
उत्तर -- सिंहगड 
---------------------------------
(४०) शिवरायांचे निधन कोणत्या तारखेला झाले ?
उत्तर -- ३ एप्रिल १६८०
------------------------------------
(४१) शहाजी महाराजांचे मराठवाड्यातील मूळचे गाव कोणते ?
उत्तर -- वेरुळ 
------------------------------------
(४२) वीर बाजीप्रभू यांचे जन्मस्थान कोणत्या तालुक्यात आहे ?
उत्तर -- भोर 
------------------------------------
(४३) पाचाड येथे कोणाची समाधी आहे ?
उत्तर -- राजमाता जिजाबाई 
------------------------------------
(४४) छत्रपती शिवाजी महाराजाचा राज्याभिषेक कोणत्या किल्लावर पार पडला ?
उत्तर -- रायगड 
--------------------------------------
(४५) वसईच्या किल्ल्याचा प्रकार कोणता ?
उत्तर -- भूईकोट 
------------------------------------
(४६) शिवाजी महाराजांनी अफजलखानाचा वध कधी आणि कुठे केला?
उत्तर -१० नोव्हेंबर १६५९ रोजी प्रतापगडाच्या पायथ्याशी.
------------------------------------
(४७) शिवाजी महाराजांनी लाल महालावर कधी हल्ला केला आणि शाहिस्तेखानाची फजिती केली?
उत्तर -- ५ एप्रिल १६६३
------------------------------------
(४८) शिवाजी महाराज आग्र्याहून कधी निसटले?
उत्तर -- १७ ऑगस्ट १६६६
------------------------------------
(४९) छत्रपती शिवाजी महाराज युद्धनीती मध्ये कोणत्या तंत्राचा वापर करीत होते?
उत्तर -- गनिमी कावा
------------------------------------
(५०) पन्हाळगडावरून सिद्धी जोहरच्या वेढ्यातून निसटल्यानंतर छत्रपती शिवाजी राजे विशाळगडावर पोहोचेपर्यंत कोणी घोडखिंड लढविली?
उत्तर -- बाजीप्रभू देशपांडे
------------------------------------
(५१) बाजीप्रभू देशपांडे यांच्या पराक्रमानंतर घोडखिंडीला कोणते नाव देण्यात आले ?
उत्तर -- पावनखिंड 
------------------------------------
(५२) शिवाजी महाराजांची राजमुद्रा कोणत्या भाषेत होती?
उत्तर -- संस्कृत
------------------------------------
(५३) आग्र्यावरून सुटका झाल्यानंतर शिवाजी महाराजांनी संभाजी राजांना कुठे ठेवले?
उत्तर -- मथुरा येथे
------------------------------------
(५४) छत्रपती शिवाजी राजांनी कोणत्या किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड हे नाव ठेवले?
उत्तर -- कोंढाणा 
------------------------------------
(५५) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या किल्ल्यांची संख्या किती होती?
उत्तर --  ३६१ सुमारे 
------------------------------------
(५६) छत्रपती शिवरायांनी सुरतेवर कधी स्वारी केली?
उत्तर -- इ.स. १६६४ मध्ये
------------------------------------
(५७) छत्रपती शिवरायांची सोन्याची नाणी कोणती होती?
उत्तर -- होण /  शिवराई: तांब्याची नाणी 
------------------------------------
(५८) छत्रपती शिवाजी राजांच्या राज्याभिषेक वेळी कोण पौरोहित होते?
उत्तर -- गागाभट्ट
------------------------------------
(५९) छत्रपती शिवाजीराजांचा प्रमुख गुप्तहेर कोण होता?
उत्तर: बहिर्जी नाईक
------------------------------------
(६०) छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मुरुंबदेव किल्ल्याची पुनर्बांधणी करून त्याचे नाव काय ठेवले?
उत्तर -- राजगड
------------------------------------
(६१) छत्रपती शिवाजी महाराज सर्वाधिक काळ कोणत्या किल्ल्यावर राहिले?
उत्तर: रायगड
------------------------------------
(६२) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या तलवारीचे नाव काय होते?
उत्तर -- भवानी
------------------------------------
(६३) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आजोबांचे नाव काय होते?
उत्तर: मालोजीराजे भोसले
-------------------------------------
(६४) हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक म्हणून कोणास ओळखले जाते ?
उत्तर --- छत्रपती शिवाजी महाराज 
--------------------------------------
(६५) स्वराज्याची पहिली राजधानी कोणती होती?
उत्तर --- राजगड 
--------------------------------------
(६६)  'लळिंग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- धुळे
---------------------------------------------
(६७) 'शिवनेरी ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पुणे
----------‐-----‐----------------------------
(६८) 'जंजिरा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
----------‐-----‐----------------------------
(६९) 'सिंधुदुर्ग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सिंधुदुर्ग
----------‐-----‐----------------------------
(७०)'अजिंक्यतारा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सातारा
----------‐-----‐----------------------------
(७१) 'तोरणा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पुणे
----------‐-----‐----------------------------
(७२) 'मुल्हेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नाशिक
----------‐-----‐---------------------------
(७३)' देवगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सिंधुदुर्ग
----------‐-----‐----------------------------
(७४)'प्रतापगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सातारा
----------‐-----‐----------------------------
(७५)'साल्हेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नाशिक
----------‐-----‐----------------------------
(७६) 'कंधार ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नांदेड
----------‐-----‐----------------------------
(७७) 'करमाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सोलापूर
----------‐-----‐---------------------------
(७८) 'नळदुर्ग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- धाराशिव (उस्मानाबाद)
----------‐-----‐----------------------------
(७९) माहुली ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- ठाणे
----------‐-----‐----------------------------
(८०) 'वसई ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पालघर
----------‐-----‐----------------------------
(८१) 'रायगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
----------‐-----‐----------------------------
(८२)'अर्नाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पालघर
----------‐-----‐----------------------------
(८३) 'कर्नाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
----------‐-----‐----------------------------
(८४) 'हरिचंद्रगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- अहिल्यानगर (अहमदनगर)
----------‐-----‐----------------------------
(८५) 'सज्जनगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सातारा
----------‐-----‐-----------------------------
(८६) 'विशाळगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- कोल्हापूर
----------‐-----‐-----------------------------
(८७) 'देवगिरी ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद)
----------‐-----‐----------------------------
(८८)' थाळनेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- धुळे
----------‐-----‐----------------------------
(८९) ' सिंहगड ' (कोंढाणा) किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पुणे
---------------------------------------------
(९०) ' पन्हाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- कोल्हापूर
------------------------------------
(९१) गाविलगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- अमरावती 
------------------------------------
(९२) सुवर्णदुर्ग किल्ला कोठे आहे ?
उत्तर -- दापोली  ( रत्नागिरी )
------------------------------------
(९३) हरिश्चंद्रगड व रतनगड ही ठिकाणे कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?
उत्तर -- अहिल्यानगर 
------------------------------------
(९४) कोणता किल्ला छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी आधी जिंकला ?
उत्तर -- तोरणा 
------------------------------------
(९५) सिंदखेडराजा येथे ........ यांचा राजवाडा आहे.
उत्तर -- लखुजी जाधव 
------------------------------------
(९६) छत्रपती शिवाजी महाराजांनी सुरतेवर कोणत्या साली स्वारी केली ?
उत्तर -- १६६४
------------------------------------
(९७) शिवाजी महाराजांच्या राज्याभिषेकासाठी ....... हा इंग्रजी वकील उपस्थित होता.
उत्तर -- हेन्री ऑक्झिडेन 
------------------------------------
(९८) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात हेर खात्याचे प्रमुख कोण होते ?
उत्तर -- बहिर्जी नाईक 
------------------------------------
(९९) छत्रपती शिवाजी महाराजांनी सिंधुदूर्ग व  ..... या सारखे समुद्र किल्ले बांधले ?
उत्तर -- विजयदुर्ग 
------------------------------------
(१००) प्रतापगड हा किल्ला कोणत्या डोंगरावर बांधण्यात आला आहे ?
उत्तर -- भोरप्या 
------------------------------------
(१०१) पूर्वी कोंढाणा नावाने ओळखले जाणारा किल्ला कोणता ?
उत्तर -- सिंहगड 
------------------------------------
(१०२) छत्रपती शिवाजी महाराज व अफजलखान यांची भेट ...... येथे ठरली होती.
उत्तर -- प्रतापगडाच्या पायथ्याशी 
------------------------------------
(१०३) शिवाजी महाराजांनी लाल महालावर छापा टाकून कोणाची बोटे तोडली ?
उत्तर -- शाहिस्तेखान 
------------------------------------
(१०४) छत्रपती शिवाजी महाराज नंतर गादीवर कोण बसले ?
उत्तर -- संभाजी महाराज 
------------------------------------
(१०५) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात यांच्यामार्फत राज्य कारभार चालत असे ?
उत्तर -- अष्टप्रधान मंडळ 
------------------------------------
(१०६) शिवाजी महाराजांच्या आई वीरमाता जिजाबाई यांचे जन्मठिकाण कोठे आहे ?
उत्तर -- सिंदखेडराजा 
------------------------------------
(१०७) तंजावर येथे राज्य करणाऱ्या शिवाजी महाराजांच्या सावत्र भावाचे नाव काय ?
उत्तर -- व्यंकोजी 
------------------------------------
(१०८)  ...... यांनी महाराष्ट्रात स्वराज्य निर्माण केले ?
उत्तर -- छत्रपती शिवाजी महाराज 
------------------------------------
(१०९) शिवनेरीचा किल्लेदार कोण होता ?
उत्तर -- विजयराज 
------------------------------------
(११०)  छत्रपती शिवरायांचा विवाह फलटणच्या नाईक निंबाळकर घराण्यातील कोणत्या मुलीशी झाला ?
उत्तर -- सईबाई 
------------------------------------
(१११) कोणत्या किल्ल्यास ' प्रचंडगड ' असे नाव दिले ?
उत्तर -- तोरणा 
------------------------------------
(११२) ' होता जीवा म्हणून वाचला शिवा ' असे कोणाबद्दल म्हटले जाते ?
उत्तर -- जिवाजी महाला 
------------------------------------
(११३)  ' गड आला पण सिंह गेला ' असे कोणासंदर्भात म्हटले जाते ?
उत्तर -- तानाजी मालुसरे 
 ==============================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा गरताड गावठाण 
केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे
९४२२७३६७७५ / ७७२१९४१४९६

Friday, 3 April 2026

समानार्थी शब्द / विरूध्दार्थी शब्द प्रश्नावली

(१) ' खग ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- पक्षी 
----------------------------------------------------
(२) ' बेडूक ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- मंडूक 
----------------------------------------------------
 (३) ' निर्झर ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- झरा 
----------------------------------------------------
 (४) ' समुद्र ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- सागर 
----------------------------------------------------
 (५) ' लाक्षणिक ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- सांकेतिक 
----------------------------------------------------
 (६) ' अनाथ ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- पोरका 
----------------------------------------------------
 (७) ' नदी ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- सरिता 
----------------------------------------------------
 (८) ' राजा ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- भूपती 
----------------------------------------------------
 (९) ' पगार ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- वेतन
----------------------------------------------------
 (१०) ' पृथ्वी' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- धरती 
----------------------------------------------------
 (११) ' रास ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- ढीग
----------------------------------------------------
 (१२) ' पाणि ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- हात
----------------------------------------------------
 (१३) 'अनुमोदन ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- होकार / पाठिंबा 
----------------------------------------------------
 (१४) ' काक ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- कावळा 
----------------------------------------------------
 (१५) ' रजनी ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- रात्र
----------------------------------------------------
 (१६) ' नारळ ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- श्रीफळ 
----------------------------------------------------
 (१७) 'अंत ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- शेवट 
----------------------------------------------------
 (१८) ' तमा ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- काळजी 
----------------------------------------------------
 (१९) ' डोळा ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- नेत्र
----------------------------------------------------
 (२०) ' लता  ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- वेल
----------------------------------------------------
 (२१) ' पाणी ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- जल 
----------------------------------------------------
 (२२) ' पथारी ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- बिछाना / अंथरूण 
----------------------------------------------------
 (२३) ' क्षीर ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- दूध 
----------------------------------------------------
 (२४) ' संहार ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- विनाश 
----------------------------------------------------
 (२५) ' अभिवादन ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- नमस्कार 
----------------------------------------------------
 (२६) ' दीन ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- गरीब 
----------------------------------------------------
 (२७) ' प्रतिबिंब ' या शब्दास समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- प्रतिमा 
----------------------------------------------------
 (२८) ' अभियान ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- मोहीम 
----------------------------------------------------
 (२९) ' मकरंद ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- मध
----------------------------------------------------
 (३०) ' तलवार ' या शब्दाचा समानार्थी शब्द काय आहे ?
उत्तर --- समशेर
==============================
(३१) ' दीन ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- श्रीमंत 
----------------------------------------------------
(३२) ' नैसर्गिक ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- कृत्रिम 
----------------------------------------------------
(३३) ' अति ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- अल्प
----------------------------------------------------
(३४) ' शिस्त ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- बेशिस्त 
----------------------------------------------------
(३५) ' दु:ख ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- आनंद 
----------------------------------------------------
(३६) ' कल्पित ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- वास्तविक 
----------------------------------------------------
(३७) ' प्राचीन ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- अर्वाचीन 
----------------------------------------------------
(३८) ' कवी ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- कवयित्री 
----------------------------------------------------
(३९) ' शेवट ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- आरंभ 
----------------------------------------------------
(४०) ' थोरला ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- धाकटा
----------------------------------------------------
(४१) ' दिन ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- रात्र
----------------------------------------------------
(४२) ' क्षणभंगुर ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- चिरंजीव 
----------------------------------------------------
(४३) ' स्तुती ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- निंदा 
----------------------------------------------------
(४४) ' आपला ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- परका 
----------------------------------------------------
(४५) ' प्रशंसा ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर ---  निंदा 
----------------------------------------------------
(४६) ' उध्दट ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- नम्र 
----------------------------------------------------
(४७) ' निरक्षर ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- साक्षर 
----------------------------------------------------
(४८) ' कोमल ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- कठीण 
----------------------------------------------------
(४९) ' जय ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- पराजय 
----------------------------------------------------
(५०) ' धीट ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- भेकड 
----------------------------------------------------
(५१) ' उदार ' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द कोणता ?
उत्तर --- कंजुष 
===============================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - गरताड गावठाण 
केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
९४२२७३६७७५ / ७७२१९४१४९६

Thursday, 2 April 2026

इतिहास प्रश्नावली ( -- शंकर चौरे सर )

(1) जैनांच्या पवित्र ग्रंथाला काय म्हणतात ?

उत्तर --- आगम सूत्र
----------------------------------------------------
(2) कोणत्या वेदांमध्ये औषधी वनस्पतींची माहिती दिलेली आहे ?

उत्तर --- अथर्ववेद 
----------------------------------------------------
(3) हडप्पा संस्कृतीमध्ये महास्नानगृह कोणत्या ठिकाणी सापडले आहे ?

उत्तर --- मोहेंजोदडो 
----------------------------------------------------
(4) छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यात असणारा देवगिरी किल्ला कोणत्या राज्यघराण्याने स्थापित केला ?

उत्तर --- यादव घराणे 
----------------------------------------------------
(5) कैलास मंदिराची निर्मिती कोणाच्या राजवटीत झाली.

उत्तर --- राष्ट्रकूट 
----------------------------------------------------
(6) गौतम बुद्ध यांचे जन्मस्थळ कोणते ?

उत्तर --- लुम्बिनी 
----------------------------------------------------
(7) हडप्पा संस्कृती कोणत्या नदीच्या खोऱ्यात विकसित झाली ?

उत्तर --- सिंधू 
----------------------------------------------------
(8) कोणत्या वेदामध्ये संगीताचा उल्लेख केलेला आहे ?

उत्तर --- सामवेद 
----------------------------------------------------
(9) पानिपतचे पहिले युद्ध कोणतामध्ये झाले ?

उत्तर --- बाबर आणि इब्राहम लोदी 
----------------------------------------------------
(10) पानिपतचे तिसरे युद्ध ...... वर्षी झाले.

उत्तर --- 1761
----------------------------------------------------
(11) छत्रपती संभाजी महाराजांनी कोणता संस्कृत ग्रंथ लिहिला ?

उत्तर --- बुधभूषण 
----------------------------------------------------
(12) 6 जून 1674 रोजी कोणत्या गडावर शिवरायांचा राज्याभिषेक संपन्न झाला ?

उत्तर --- रायगड 
----------------------------------------------------
(13) मराठ्यांनी ज्या अटकेवर 1758 मध्ये आपला ध्वज फडकवला ते अटक नावाचे ठिकाण सध्या कोठे आहे ?

उत्तर --- पाकिस्तान 
----------------------------------------------------
(14) छत्रपती संभाजी महाराजांचे समाधी स्थळ कोठे 
उत्तर --- वढू बुद्रुक 

----------------------------------------------------
(15) छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेले शिरपामाळ हे ठिकाण कोठे आहे ?

उत्तर --- जव्हार 
----------------------------------------------------
(16) इतिहासातील तीन प्रसिद्ध लढायांमुळे गाजलेले पानिपत हे शहर कोणत्या राज्यात आहे.

उत्तर --- हरियाणा 
----------------------------------------------------
(17) छत्रपती संभाजी महाराज यांचा जन्म ....... वर्षी झाला.

उत्तर --- 1657
----------------------------------------------------
(18) शिवाजी महाराजांनी अफजलखानाचा वध कोणत्या ठिकाणी केला ?

उत्तर --- प्रतापगड 
----------------------------------------------------
(19) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या राज्याची प्रथम राजधानी कोणती होती ?

उत्तर --- राजगड 
----------------------------------------------------
(20) शिवाजी महाराजांच्या अष्टप्रधान मंडळातील सुमंत कोण होते ?

उत्तर --- रामचंद्र त्रिंबक डबीर 
----------------------------------------------------
(21) शिवाजी महाराजांचे आजोळ ....... ठिकाणी आहे.

उत्तर --- सिंदखेड राजा ( बुलढाणा ‌)
----------------------------------------------------
(22) शनिवारवाडा कोणाच्या कारकिर्दीत बांधला गेला आहे.

उत्तर --- बाजीराव पेशवे 
----------------------------------------------------
(23) छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म कोणत्या किल्ल्यावर झाला ?

उत्तर --- शिवनेरी 
----------------------------------------------------
(24) शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक कोणत्या वर्षी झाला ?

उत्तर --- 1674
----------------------------------------------------
(25) कोणत्या लढाईने इंग्रजी सत्तेचा पाया बंगालमध्ये घातला गेला ?

उत्तर --- प्लासी 
----------------------------------------------------
(26)प्लासीची लढाई कोणामध्ये झाली ?

उत्तर --- सिराज उद्दौला व इंग्रज 
----------------------------------------------------
(27) ब्रिटिशांनी भारतात ....... या युद्धाने राजकीय सत्येची मुहूर्तमेढ रोवली ?

उत्तर --- प्लासीच्या 
----------------------------------------------------
(28) मुंबई बेट हे इंग्लंडचा राजा...... याला त्याच्या विवाहप्रसंगी आंदण म्हणून दिले.

उत्तर ---  दुसरा चार्ल्स 
----------------------------------------------------
(29) बक्सरची लढाई कधी झाली ?

उत्तर --- 22 आॅक्टोबर 1764
----------------------------------------------------
(30) मुंबई ब्रिटिशांना कोणाकडून आंदण मिळाले होते ?

उत्तर --- पोर्तुगीज 
----------------------------------------------------
(31) ईस्ट इंडिया कंपनीची पहिली फॅक्टरी भारतामध्ये कोठे स्थापन झाली ?

उत्तर --- सुरत 
----------------------------------------------------
(32) कोणत्या कायद्याने भारतातील व्यापारी मक्तेदारी रद्द केली ?

उत्तर --- 1813 सनदी कायदा 
----------------------------------------------------
(33) ईस्ट इंडिया कंपनी आणि सिराज उद्दौला यांच्या बद्दल प्लासीचे युद्ध कधी झाले ?

उत्तर --- 23 जून 1757
----------------------------------------------------
(34) प्लासीची लढाई कोणत्या साली झाली ?

उत्तर --- 1757
----------------------------------------------------
(35) कोणत्या महसुली पध्दतीत शेतकरी जमीन मालक बनले ?

उत्तर --- रयतवारी 
----------------------------------------------------
(36) वास्को - द - गामा यांनी कोणत्या राजाकडून व्यापारी सवलती मिळवल्या ?

उत्तर --- झामोरीन 
----------------------------------------------------
(37) अटलांटिक महासागर पार करून भारताकडे जाण्याचा प्रयत्न करताना अमेरिका खंडाचा शोध कोणी लावला ?

उत्तर --- कोलंबस
----------------------------------------------------
(38) क्रांतीकारकांनी 12 मे 1857 रोजी ...... यास दिल्लीचा बादशहा म्हणून घोषित केले.

उत्तर --- बहादूर शाह 
----------------------------------------------------
(39) 1857 च्या उठावाच्या वेळी कानपूरचे नेतृत्व कोणी केले ?

उत्तर --- नानासाहेब पेशवे 
----------------------------------------------------
(40) वीर बाबुराव शेडमाके ........ लढ्यात सहभागी होते ?

उत्तर --- 1857
----------------------------------------------------
(41) 1857 च्या उठावास स्वातंत्र्य युद्ध कोणी संबोधले ?

उत्तर --- वि. दा. सावरकर 
----------------------------------------------------
(42) पेशवा नानासाहेब यांचा सेनापती ...... याने 1857 च्या उठावात महत्त्वपूर्ण कामगिरी बजावली.

उत्तर --- तात्या टोपे 
----------------------------------------------------
(43)  1857 च्या उठावाची सुरूवात कोठे झाली ?

उत्तर --- मीरत 
----------------------------------------------------
(44) रौलेट अॅक्ट या काळ्या कायद्याविरूध्द महात्मा गांधी यांनी कोणत्या दिवशी हरताळ पाळण्याचे आवाहन केले होते ?

उत्तर --- 6 एप्रिल 1919
----------------------------------------------------
(45) चौकशी शिवाय कोणालाही कारागृहात डांबण्याचे अधिकार सरकारला कोणत्या कायद्याने मिळाले ?

उत्तर --- रौलेट कायदा 
----------------------------------------------------
(46) कोणत्या गोलमेज परिषदेत महात्मा गांधी राष्ट्रीय सभेचे प्रतिनिधी म्हणून उपस्थित होते ?

उत्तर --- दुसरी 
----------------------------------------------------
(47) राष्ट्रीय काँग्रेसच्या पहिल्या महिला अध्यक्षा कोण होत्या ?

उत्तर --- अॅनी बेझंट 
----------------------------------------------------
(48) राष्ट्रीय काँग्रेसच्या कोणत्या अधिवेशनात जहालवादी व मवाळवादी अशी फूट पडली ?

उत्तर --- सुरत 1907
----------------------------------------------------
(49) सन 1936 साली राष्ट्रीय काँग्रेसचे अधिवेशन कोणत्या ठिकाणी झाले होते ?

उत्तर --- फैजपूर 
----------------------------------------------------
(50) राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना कोणत्या वर्षी झाली ?

उत्तर --- 1885
----------------------------------------------------
(51) ' चलो दिल्ली ' ही घोषणा कोणी दिली होती ?

उत्तर --- नेताजी सुभाषचंद्र बोस 
----------------------------------------------------
(52) पंजाब केसरी कोणास संबोधले जाते ?

उत्तर --- लाला लजपतराय 
----------------------------------------------------
(53) भारतीय स्वातंत्र्याचा कायदा कधी पारित झाला ?

उत्तर --- 18 जुलै 1947
----------------------------------------------------
(54) लालबहादूर शास्त्री यांचे समाधी स्थळास .... असे म्हणतात.

उत्तर --- विजयघाट
----------------------------------------------------
(55) जय जवान जय किसान या महान घोषणेचे जनक कोण आहेत ?

उत्तर --- लालबहादूर शास्त्री 
----------------------------------------------------
(56) महात्मा गांधी यांचे समाधी स्थळास .... असे म्हणतात.

उत्तर --- राजघाट ( नवी दिल्ली )
----------------------------------------------------
(57) दर्पण हे पत्र 1832 साली मुंबईत कोणी सुरू केले ?

उत्तर --- बाळशास्त्री जांभेकर 
----------------------------------------------------
(58) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी ...... वृत्तपत्र सुरू केले ?

उत्तर --- समता 
----------------------------------------------------
(59) मराठी वृत्तपत्राचे जनक म्हणून कोणास संबोधले जाते ?

उत्तर --- बाळशास्त्री जांभेकर 
----------------------------------------------------
(60) कृष्णाकाठ हे आत्मचरित्र कोणी लिहिले ?

उत्तर --- यशवंतराव चव्हाण 
----------------------------------------------------
(61) स्वतंत्र भारताच्या झेंड्याचे जनक म्हणून कोणाचा उल्लेख होतो ?

उत्तर --- मॅडम भिकाजी कामा 
----------------------------------------------------
(62) मराठीतील पहिले साप्ताहिक कोणी काढले?

उत्तर --- बाळशास्त्री जांभेकर 
----------------------------------------------------
(63) ' वंदे मातरम् ' हे गीत कोणत्या साहित्यातील आहे ?

उत्तर --- आनंद मठ 
----------------------------------------------------
(64) ' हू वेअर शुद्राज ' हा ग्रंथ कोणी लिहिला ?

उत्तर --- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर 
----------------------------------------------------
(65) कोणास देश बंधू म्हणून ओळखले जाते ?

उत्तर -- चित्तरंजन दास 
----------------------------------------------------
(66) ' गुलामगिरी ' हा ग्रंथ कोणी लिहिला ?

उत्तर --- महात्मा फुले 
----------------------------------------------------
(67)' माझी जन्मपेठ ' हा ग्रंथ कोणी लिहिला ?

उत्तर --- स्वातंत्र्यवीर सावरकर 
----------------------------------------------------
(68) ' शेतकऱ्यांचा आसूड ' हा ग्रंथ कोणी लिहिला ?

उत्तर --- महात्मा फुले 
----------------------------------------------------
(69) ' बुध्द अॅड हिज धम्म ' हा ग्रंथ कोणी लिहिला आहे ?

उत्तर -- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर 
----------------------------------------------------
(70) ग्रामगीता कोणी लिहिली आहे ?

उत्तर --- संत तुकडोजी महाराज 
----------------------------------------------------
(71) बहिष्कृत भारत हे पत्र 1927 मध्ये कोणी सुरू केले ?

उत्तर -- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर 
----------------------------------------------------
(72) सत्यशोधक समाजाचे मुखपत्र म्हणून कोणते वृत्तपत्र ओळखले जाते ?

उत्तर --- दीनबंधू 
----------------------------------------------------
(73) ' रिडल्स इन हिंदूझम ' हे पुस्तक कोणी लिहिले आहे ?

उत्तर --- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर 
----------------------------------------------------
(74) लोकमान्य टिळकांनी मंडालेच्या तुरुंगात असताना कोणता ग्रंथ लिहिला ?

उत्तर --- गीतारहस्य 
----------------------------------------------------
(75) ' डिस्कवरी आॅफ इंडिया ' हा ग्रंथ पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी ....... येथील तुरुंगात लिहिला.

उत्तर --- अहमदनगर ( अहिल्यानगर)
----------------------------------------------------
(76) ' केसरी ' हे वृत्तपत्र कोणी सुरू केले ?

उत्तर --- लोकमान्य टिळक 
----------------------------------------------------
(77) हरिजन हे साप्ताहिक कोणी सुरू केले ?

उत्तर --- महात्मा गांधी 
----------------------------------------------------
(78) लोकमान्य टिळकांनी कोणती वृत्तपत्रे सुरू केली ?

उत्तर --- केसरी व मराठा 
----------------------------------------------------
(79) ' माझे सत्याचे प्रयोग ' हे आत्मचरित्र कोणी लिहिले आहे ?

उत्तर --- महात्मा गांधी 
----------------------------------------------------
(80) आधुनिक भारताचे जनक या शब्दात कोणत्या समाजसुधारकाचा गौरव केला जातो ?

उत्तर --- राजा राममोहन रॉय 
----------------------------------------------------
(81) भारताचे पोलादी पुरुष म्हणून कोणाला संबोधले जाते ?

उत्तर --- सरदार वल्लभभाई पटेल 
----------------------------------------------------
(82) सरहद गांधी या नावाने कोणाला ओळखले जाते ?

उत्तर --- खान अब्दुल गफार खान 
----------------------------------------------------
(83) संत तुकडोजी महाराज यांचे जन्मगाव कोणते ?

उत्तर --- यावली  (अमरावती जिल्हा )
----------------------------------------------------
( 84) गाडगे बाबांचे जन्मगाव कोणते ?

उत्तर --- शेंडगाव  ( अमरावती जिल्हा )
----------------------------------------------------
(85) भारताने 1971 मध्ये युद्ध जिंकले होते म्हणून दरवर्षी ...... हा दिवस विजय दिवस म्हणून पाळला जातो ?

उत्तर --- 16 डिसेंबर 
----------------------------------------------------
(86) पवनार येथे परमधाम आश्रम कोणी स्थापन केले ?

उत्तर --- विनोबा भावे 
----------------------------------------------------
(87) हंटर आयोग कोणत्या घटनेच्या नंतर स्थापन झाला होता ?

उत्तर --- जालियनवाला बाग हत्याकांड 
----------------------------------------------------
(88) भारतीयांना इंग्रजी शिक्षण देण्याच्या धोरणाचा अवलंब ...... याच्या कारकिर्दीत करण्यात आला.

उत्तर --- लाॅर्ड विल्यम बेटिंग 
----------------------------------------------------
(89) 'लाला लजपत राय' यांना कोणत्या टोपण नावाने संबोधले जाते ?

उत्तर --- लाल 
----------------------------------------------------
(90) ' बाळ गंगाधर टिळक ' यांना कोणत्या टोपण नावाने संबोधले जाते ?

उत्तर --- बाल 
----------------------------------------------------
(91) ' बिपिन चंद्र पाल ' यांना कोणत्या टोपण नावाने संबोधले जाते ?

उत्तर --- पाल 
===============================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक)
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा‌- गरताड गावठाण 
केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
9422736775  /  7721941496