माझ्या ब्लॉगवर मी श्री.शंकर चौरे आपले स्वागत करत आहे,ब्लॉग अपडेट करण्याचे काम चालू आहे..

ब्लॉग भेटी.

Tuesday, 17 February 2026

छत्रपती शिवाजी महाराज जयंती निमित्त प्रश्नमंजुषा

(१) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या वडिलांचे नाव काय ?
उत्तर -- शहाजीराजे भोसले
--------------------------------------
(२) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आईचे नाव काय ?
उत्तर -- जिजाबाई
-------------------------------------
(३) छत्रपती शिवाजी महाराजाचा जन्म कधी झाला ?
उत्तर -- १९ फेब्रुवारी १६३०
------------------------------------
(४) छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म कोणत्या किल्ल्यावर झाला ?
उत्तर -- शिवनेरी किल्ला 
-----------------------------------
(५) शिवनेरी किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पुणे 
-----------------------------------
(६) छत्रपती शिवाजी महाराज ज्या काळात होऊन गेले, तो काळ ..….. होता.
उत्तर -- मध्य युगाचा
-----------------------------------
(७) छत्रपती शिवाजी महाराजांनी ..... स्वराज्य निर्माण केले.
उत्तर -- महाराष्ट्रात
-------------------------------------
(८) स्वराज्य म्हणजे काय ?
उत्तर -- स्वतःचे राज्य
-----------------------------------
(९) छत्रपती शिवाजी महाराजांनी कोणाशी झुंज दिली ?
उत्तर -- रयतेवर अन्याय करणा-या सत्तांशी.
-------------------------------------
(१०)  शहाजीराजे हे ...... गाढे पंडित होते.
उत्तर -- संस्कृतचे
-----------------------------------
(११) मावळात राहणा-या लोकांना ..... म्हणत.
उत्तर -- मावळे 
-----------------------------------
(१२) शिवरायांचा विवाह कोणत्या घराण्यातील मुलीशी झाला ?
उत्तर -- फलटणचे नाईक - निंबाळकर
------------------------------------
(१३) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पत्नीचे नाव काय ?
उत्तर -- सईबाई
-----------------------------------
(१४) शिवाजी महाराजांनी कोणते कार्य हाती घेतले ?
उत्तर -- स्वराज्य स्थापण्याचे 
-----------------------------
(१५) शहाजीराजांच्या पत्नीचे नाव काय ?
उत्तर -- जिजाबाई 
-----------------------------
(१६) जिजाबाईचं माहेर कोणत्या घराण्यातील होते ?
उत्तर -- सिंदखेडचे जाधव 
-----------------------------
(१७) घृष्णेश्वराच्या मंदिराचा जीर्णोद्धार कोणी केला ?
उत्तर -- मालोजीराजे भोसले 
-----------------------------
(१८) शहाजीराजे भोसले यांच्या वडिलांचे नाव काय ?
उत्तर -- मालोजीराजे भोसले 
-----------------------------
(१९) शिवनेरी किल्ला पुणे जिल्ह्यातील कोणत्या तालुक्यात आहे ?
उत्तर -- जुन्नर 
-----------------------------
(२०) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळातील स्वराज्याची पहिली राजधानी कोणती ?
उत्तर -- राजगड 
-----------------------------
(२१)  दादाजी कोंडदेव हे शहाजीराजांचे कोण होते ?
उत्तर -- इमानी सेवक 
-----------------------------
(२१) छत्रपती शिवाजी महाराज व अफजलखान यांची ...... माचीवर भेटण्याची जागा निश्चित झाली.
उत्तर -- प्रतापगडाच्या
-----------------------------
(२२) छत्रपती शिवरायांनी रायरीच्या किल्ल्याचे नाव काय ठेवले ?
उत्तर -- रायगड
-----------------------------
(२३) भोरप्या डोंगरावर शिवरायांनी ..... हा किल्ला बांधला.
उत्तर -- प्रतापगड 
-----------------------------
(२४) छत्रपती शिवाजी महाराजांचे वकील कोण होते ?
उत्तर -- पंताजी गोपीनाथ 
-----------------------------
(२५) ' घोडखिंड ' ......... या नावानेच इतिहासात अमर झाली ?
उत्तर -- पावनखिंड 
-----------------------------
(२६) तानाजी मालुसरे हा कोकणातील कोणत्या गावाचा राहणार होता ?
उत्तर -- उमरठे
-----------------------------
(२७) तानाजी मालुसरे यांच्या भावाचे नाव काय ?
उत्तर -- सूर्याजी 
-----------------------------
(२८) छत्रपती शिवाजी महाराजांनी नव्या राजधानीसाठी कोणत्या किल्ल्याची निवड केली ?
उत्तर -- रायगड
-----------------------------
(२९) छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक कोणत्या वर्षी झाला ?
उत्तर -- १६७४
-----------------------------
(३०) शिवरायांनी राज्याभिषेकापासून कोणता शक सुरू केला ?
उत्तर -- राज्याभिषेक शक 
-----------------------------
(३१) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या सावत्र भावाचे नाव काय ?
उत्तर -- व्यंकोजीराजे 
-----------------------------
(३२) ...... ही शिवरायांची कुलदेवता होती.
उत्तर -- तुळजाभवानी
-----------------------------
(३३) ...... यांस लोक ' प्रतिशिवाजी ' म्हणत.
उत्तर -- नेताजी पालकर
-----------------------------
(३४) शिवरायांनी तोरणा गडाचे कोणते नामकरण केले ?
उत्तर -- प्रचंडगड 
-----------------------------
(३५) शिवरायांची राजमुद्रा ...... भाषेत होती.
उत्तर -- संस्कृत 
------------------------------
(३६) शिवरायांनी १६४५ साली स्वराज्यस्थापनेची प्रतिज्ञा कोणत्या मंदिरात घेतली ?
उत्तर -- रायरेश्वराच्या मंदिरात
-------------------------------
(३७) शिवरायांच्या संस्कृत भाषेतील राजमुद्रेचा भावार्थ काय होता ?
उत्तर -- हे राज्य लोककल्याणासाठी आहे.
--------------------------------
(३८) " गड आला पण सिंह गेला !" हे उद्गार शिवरायांनी कोणाविषयी काढले ?
उत्तर -- तानाजी मालुसरे
----------------------------------
(३९) कोंढाण्याच्या किल्ल्याचे काय नामकरण करण्यात आले ?
उत्तर -- सिंहगड 
---------------------------------
(४०) शिवरायांचे निधन कोणत्या तारखेला झाले ?
उत्तर -- ३ एप्रिल १६८०
------------------------------------
(४१) शहाजी महाराजांचे मराठवाड्यातील मूळचे गाव कोणते ?
उत्तर -- वेरुळ 
------------------------------------
(४२) वीर बाजीप्रभू यांचे जन्मस्थान कोणत्या तालुक्यात आहे ?
उत्तर -- भोर 
------------------------------------
(४३) पाचाड येथे कोणाची समाधी आहे ?
उत्तर -- राजमाता जिजाबाई 
------------------------------------
(४४) छत्रपती शिवाजी महाराजाचा राज्याभिषेक कोणत्या किल्लावर पार पडला ?
उत्तर -- रायगड 
--------------------------------------
(४५) वसईच्या किल्ल्याचा प्रकार कोणता ?
उत्तर -- भूईकोट 
------------------------------------
(४६) शिवाजी महाराजांनी अफजलखानाचा वध कधी आणि कुठे केला?
उत्तर -१० नोव्हेंबर १६५९ रोजी प्रतापगडाच्या पायथ्याशी.
------------------------------------
(४७) शिवाजी महाराजांनी लाल महालावर कधी हल्ला केला आणि शाहिस्तेखानाची फजिती केली?
उत्तर -- ५ एप्रिल १६६३
------------------------------------
(४८) शिवाजी महाराज आग्र्याहून कधी निसटले?
उत्तर -- १७ ऑगस्ट १६६६
------------------------------------
(४९) छत्रपती शिवाजी महाराज युद्धनीती मध्ये कोणत्या तंत्राचा वापर करीत होते?
उत्तर -- गनिमी कावा
------------------------------------
(५०) पन्हाळगडावरून सिद्धी जोहरच्या वेढ्यातून निसटल्यानंतर छत्रपती शिवाजी राजे विशाळगडावर पोहोचेपर्यंत कोणी घोडखिंड लढविली?
उत्तर -- बाजीप्रभू देशपांडे
------------------------------------
(५१) बाजीप्रभू देशपांडे यांच्या पराक्रमानंतर घोडखिंडीला कोणते नाव देण्यात आले ?
उत्तर -- पावनखिंड 
------------------------------------
(५२) शिवाजी महाराजांची राजमुद्रा कोणत्या भाषेत होती?
उत्तर -- संस्कृत
------------------------------------
(५३) आग्र्यावरून सुटका झाल्यानंतर शिवाजी महाराजांनी संभाजी राजांना कुठे ठेवले?
उत्तर -- मथुरा येथे
------------------------------------
(५४) छत्रपती शिवाजी राजांनी कोणत्या किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड हे नाव ठेवले?
उत्तर -- कोंढाणा 
------------------------------------
(५५) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या किल्ल्यांची संख्या किती होती?
उत्तर --  ३६१ सुमारे 
------------------------------------
(५६) छत्रपती शिवरायांनी सुरतेवर कधी स्वारी केली?
उत्तर -- इ.स. १६६४ मध्ये
------------------------------------
(५७) छत्रपती शिवरायांची सोन्याची नाणी कोणती होती?
उत्तर -- होण /  शिवराई: तांब्याची नाणी 
------------------------------------
(५८) छत्रपती शिवाजी राजांच्या राज्याभिषेक वेळी कोण पौरोहित होते?
उत्तर -- गागाभट्ट
------------------------------------
(५९) छत्रपती शिवाजीराजांचा प्रमुख गुप्तहेर कोण होता?
उत्तर: बहिर्जी नाईक
------------------------------------
(६०) छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मुरुंबदेव किल्ल्याची पुनर्बांधणी करून त्याचे नाव काय ठेवले?
उत्तर -- राजगड
------------------------------------
(६१) छत्रपती शिवाजी महाराज सर्वाधिक काळ कोणत्या किल्ल्यावर राहिले?
उत्तर: रायगड
------------------------------------
(६२) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या तलवारीचे नाव काय होते?
उत्तर -- भवानी
------------------------------------
(६३) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आजोबांचे नाव काय होते?
उत्तर: मालोजीराजे भोसले
-------------------------------------
(६४) हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक म्हणून कोणास ओळखले जाते ?
उत्तर --- छत्रपती शिवाजी महाराज 
--------------------------------------
(६५) स्वराज्याची पहिली राजधानी कोणती होती?
उत्तर --- राजगड 
--------------------------------------
(६६)  'लळिंग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- धुळे
---------------------------------------------
(६७) 'शिवनेरी ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पुणे
----------‐-----‐----------------------------
(६८) 'जंजिरा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
----------‐-----‐----------------------------
(६९) 'सिंधुदुर्ग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सिंधुदुर्ग
----------‐-----‐----------------------------
(७०)'अजिंक्यतारा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सातारा
----------‐-----‐----------------------------
(७१) 'तोरणा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पुणे
----------‐-----‐----------------------------
(७२) 'मुल्हेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नाशिक
----------‐-----‐---------------------------
(७३)' देवगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सिंधुदुर्ग
----------‐-----‐----------------------------
(७४)'प्रतापगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सातारा
----------‐-----‐----------------------------
(७५)'साल्हेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नाशिक
----------‐-----‐----------------------------
(७६) 'कंधार ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- नांदेड
----------‐-----‐----------------------------
(७७) 'करमाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सोलापूर
----------‐-----‐---------------------------
(७८) 'नळदुर्ग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- धाराशिव (उस्मानाबाद)
----------‐-----‐----------------------------
(७९) माहुली ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- ठाणे
----------‐-----‐----------------------------
(८०) 'वसई ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पालघर
----------‐-----‐----------------------------
(८१) 'रायगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
----------‐-----‐----------------------------
(८२)'अर्नाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पालघर
----------‐-----‐----------------------------
(८३) 'कर्नाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- रायगड
----------‐-----‐----------------------------
(८४) 'हरिचंद्रगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- अहिल्यानगर (अहमदनगर)
----------‐-----‐----------------------------
(८५) 'सज्जनगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- सातारा
----------‐-----‐-----------------------------
(८६) 'विशाळगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- कोल्हापूर
----------‐-----‐-----------------------------
(८७) 'देवगिरी ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद)
----------‐-----‐----------------------------
(८८)' थाळनेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- धुळे
----------‐-----‐----------------------------
(८९) ' सिंहगड ' (कोंढाणा) किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- पुणे
---------------------------------------------
(९०) ' पन्हाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- कोल्हापूर
------------------------------------
(९१) गाविलगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर -- अमरावती 
------------------------------------
(९२) सुवर्णदुर्ग किल्ला कोठे आहे ?
उत्तर -- दापोली  ( रत्नागिरी )
------------------------------------
(९३) हरिश्चंद्रगड व रतनगड ही ठिकाणे कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?
उत्तर -- अहिल्यानगर 
------------------------------------
(९४) कोणता किल्ला छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी आधी जिंकला ?
उत्तर -- तोरणा 
------------------------------------
(९५) सिंदखेडराजा येथे ........ यांचा राजवाडा आहे.
उत्तर -- लखुजी जाधव 
------------------------------------
(९६) छत्रपती शिवाजी महाराजांनी सुरतेवर कोणत्या साली स्वारी केली ?
उत्तर -- १६६४
------------------------------------
(९७) शिवाजी महाराजांच्या राज्याभिषेकासाठी ....... हा इंग्रजी वकील उपस्थित होता.
उत्तर -- हेन्री ऑक्झिडेन 
------------------------------------
(९८) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात हेर खात्याचे प्रमुख कोण होते ?
उत्तर -- बहिर्जी नाईक 
------------------------------------
(९९) छत्रपती शिवाजी महाराजांनी सिंधुदूर्ग व  ..... या सारखे समुद्र किल्ले बांधले ?
उत्तर -- विजयदुर्ग 
------------------------------------
(१००) प्रतापगड हा किल्ला कोणत्या डोंगरावर बांधण्यात आला आहे ?
उत्तर -- भोरप्या 
------------------------------------
(१०१) पूर्वी कोंढाणा नावाने ओळखले जाणारा किल्ला कोणता ?
उत्तर -- सिंहगड 
------------------------------------
(१०२) छत्रपती शिवाजी महाराज व अफजलखान यांची भेट ...... येथे ठरली होती.
उत्तर -- प्रतापगडाच्या पायथ्याशी 
------------------------------------
(१०३) शिवाजी महाराजांनी लाल महालावर छापा टाकून कोणाची बोटे तोडली ?
उत्तर -- शाहिस्तेखान 
------------------------------------
(१०४) छत्रपती शिवाजी महाराज नंतर गादीवर कोण बसले ?
उत्तर -- संभाजी महाराज 
------------------------------------
(१०५) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात यांच्यामार्फत राज्य कारभार चालत असे ?
उत्तर -- अष्टप्रधान मंडळ 
------------------------------------
(१०६) शिवाजी महाराजांच्या आई वीरमाता जिजाबाई यांचे जन्मठिकाण कोठे आहे ?
उत्तर -- सिंदखेडराजा 
------------------------------------
(१०७) तंजावर येथे राज्य करणाऱ्या शिवाजी महाराजांच्या सावत्र भावाचे नाव काय ?
उत्तर -- व्यंकोजी 
------------------------------------
(१०८)  ...... यांनी महाराष्ट्रात स्वराज्य निर्माण केले ?
उत्तर -- छत्रपती शिवाजी महाराज 
------------------------------------
(१०९) शिवनेरीचा किल्लेदार कोण होता ?
उत्तर -- विजयराज 
------------------------------------
(११०)  छत्रपती शिवरायांचा विवाह फलटणच्या नाईक निंबाळकर घराण्यातील कोणत्या मुलीशी झाला ?
उत्तर -- सईबाई 
------------------------------------
(१११) कोणत्या किल्ल्यास ' प्रचंडगड ' असे नाव दिले ?
उत्तर -- तोरणा 
------------------------------------
(११२) ' होता जीवा म्हणून वाचला शिवा ' असे कोणाबद्दल म्हटले जाते ?
उत्तर -- जिवाजी महाला 
------------------------------------
(११३)  ' गड आला पण सिंह गेला ' असे कोणासंदर्भात म्हटले जाते ?
उत्तर -- तानाजी मालुसरे 
 ==============================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा गरताड गावठाण 
केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे
९४२२७३६७७५ / ७७२१९४१४९६

Monday, 16 February 2026

महाराष्ट्रातील किल्ले आणि जिल्हे (प्रश्नावली )

(१) साल्हेर किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- नाशिक जिल्हा 
---------------------------------------
(२) थाळनेर किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- धुळे जिल्हा 
---------------------------------------
(३) जंजिरा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- रायगड जिल्हा 
---------------------------------------
(४) पन्हाळा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- कोल्हापूर जिल्हा 
---------------------------------------
(५) अजिंक्यतारा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- सातारा जिल्हा 
---------------------------------------
(६) विशाळगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- कोल्हापूर जिल्हा 
---------------------------------------
(७) अर्नाळा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- पालघर जिल्हा 
---------------------------------------
(८) शिवनेरी किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- पुणे जिल्हा 
---------------------------------------
(९) दौलताबाद किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा 
---------------------------------------
(१०) सिंहगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- पुणे जिल्हा 
---------------------------------------
(११) नर्नाळा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- अकोला जिल्हा 
---------------------------------------
(१२) पुरंदर किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- पुणे जिल्हा 
---------------------------------------
(१३) मुल्हेर किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- नाशिक जिल्हा 
---------------------------------------
(१४) तोरणा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर ---- पुणे जिल्हा 
---------------------------------------
(१५)अंकाई - टंकाई किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर  --- नाशिक जिल्हा 
---------------------------------------
(१६) राजगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- पुणे जिल्हा 
---------------------------------------
(१७) हरिश्चंद्रगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- अहिल्यानगर जिल्हा 
---------------------------------------
(१८) रायगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे  ?
उत्तर --- रायगड जिल्हा 
---------------------------------------
(१९) रतनगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- अहिल्यानगर जिल्हा 
---------------------------------------
(२०) कर्नाळा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- रायगड जिल्हा 
---------------------------------------
(२१) सुवर्णदुर्ग किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर  --- रत्नागिरी जिल्हा 
---------------------------------------
(२२) प्रतापगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- सातारा जिल्हा 
---------------------------------------
(२३) लोहगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- पुणे जिल्हा 
---------------------------------------
(२४) सज्जनगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- सातारा जिल्हा 
---------------------------------------
(२५) वसई किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- पालघर जिल्हा 
---------------------------------------
(२६) विजयदुर्ग किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- सिंधुदुर्ग जिल्हा 
---------------------------------------
(२७) माहुली किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- ठाणे जिल्हा 
---------------------------------------
(२८) कुलाबा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- रायगड जिल्हा 
---------------------------------------
(२९) अंबागड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- भंडारा जिल्हा 
---------------------------------------
(३०) वैरागड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर  ---- गडचिरोली जिल्हा 
---------------------------------------
(३१) पारोळा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर ---- जळगाव जिल्हा 
---------------------------------------
(३२) नळदुर्ग किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- धाराशिव जिल्हा 
---------------------------------------
(३३) परांडा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- धाराशिव जिल्हा 
---------------------------------------
(३४) गाविलगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- अमरावती जिल्हा 
---------------------------------------
(३५) धारूर किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- बीड जिल्हा 
---------------------------------------
(३६) औसा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- लातूर जिल्हा 
---------------------------------------
(३७) उदगीर किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- लातूर जिल्हा 
---------------------------------------
(३८)‌ रोहिलागड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- जालना जिल्हा 
---------------------------------------
(३९) मंठा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- जालना जिल्हा 
---------------------------------------
(४०) करमाळा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- सोलापूर जिल्हा 
---------------------------------------
(४१)अक्कलकोट किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- सोलापूर जिल्हा 
---------------------------------------
(४२) माणीकगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- चंद्रपूर जिल्हा 
---------------------------------------
(४३) माहूर किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- नांदेड जिल्हा 
---------------------------------------
(४४) कंधार किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- नांदेड जिल्हा 
---------------------------------------
(४५)  गाळणा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- नाशिक जिल्हा 
---------------------------------------
(४६) सोनगीर किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- धुळे जिल्हा 
---------------------------------------
(४७)  खर्डा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- अहिल्यानगर जिल्हा 
---------------------------------------
(४८) मलकापूर किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- बुलढाणा जिल्हा 
---------------------------------------
(४९) देवगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- सिंधुदुर्ग जिल्हा 
---------------------------------------
(५०) धर्मापूरी किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- बीड जिल्हा 
---------------------------------------
(५१) प्रतापगड २ ( वनदुर्ग ) किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- जालना जिल्हा 
---------------------------------------
(५२) भिवगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर --- नागपूर जिल्हा 
---------------------------------------
(५३) कोळदुर्ग किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?
उत्तर ---- सांगली जिल्हा 
==============================
संकलक :- शंकर मुराबाई सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - गरताड गावठाण 
केंद्र -- रोहोड,  ता. साक्री, जि. धुळे 
९४२२७३६७७५ / ७७२१९४१४९६

महाराष्ट्र (किल्ला, लेणी, धरण, थंड हवेची ठिकाण‌)

✓ महाराष्ट्रातील किल्ले आणि जिल्हे

साल्हेर किल्ला --- नाशिक जिल्हा 
थाळनेर किल्ला --- धुळे जिल्हा 
जंजिरा किल्ला --- रायगड जिल्हा 
पन्हाळा किल्ला --- कोल्हापूर जिल्हा 
अजिंक्यतारा किल्ला --- सातारा जिल्हा 
विशाळगड किल्ला --- कोल्हापूर जिल्हा 
अर्नाळा किल्ला --- पालघर जिल्हा 
शिवनेरी किल्ला --- पुणे जिल्हा 
दौलताबाद किल्ला --- छ. संभाजीनगर जिल्हा 
सिंहगड किल्ला --- पुणे जिल्हा 
नर्नाळा किल्ला --- अकोला जिल्हा 
पुरंदर किल्ला --- पुणे जिल्हा 
मुल्हेर किल्ला --- नाशिक जिल्हा 
तोरणा किल्ला --- पुणे जिल्हा 
अंकाई - टंकाई किल्ला --- नाशिक जिल्हा 
राजगड किल्ला --- पुणे जिल्हा 
हरिश्चंद्रगड किल्ला --- अहिल्यानगर जिल्हा 
रायगड किल्ला --- रायगड जिल्हा 
रतनगड किल्ला --- अहिल्यानगर जिल्हा 
कर्नाळा किल्ला --- रायगड जिल्हा 
सुवर्णदुर्ग किल्ला --- रत्नागिरी जिल्हा 
प्रतापगड किल्ला --- सातारा जिल्हा 
लोहगड किल्ला --- पुणे जिल्हा 
सज्जनगड किल्ला --- सातारा जिल्हा 
वसई किल्ला --- पालघर जिल्हा 
विजयदुर्ग किल्ला --- सिंधुदुर्ग जिल्हा 
माहुली किल्ला --- ठाणे जिल्हा 
कुलाबा किल्ला --- रायगड जिल्हा 
अंबागड किल्ला --- भंडारा जिल्हा 
वैरागड किल्ला ---- गडचिरोली जिल्हा 
पारोळा किल्ला ---- जळगाव जिल्हा 
नळदुर्ग किल्ला ---- धाराशिव जिल्हा 
परांडा किल्ला ---- धाराशिव जिल्हा 
गाविलगड किल्ला ---- अमरावती जिल्हा 
धारूर किल्ला ---- बीड जिल्हा 
औसा किल्ला ---- लातूर जिल्हा 
उदगीर किल्ला ---- लातूर जिल्हा 
रोहिलागड, मंठा किल्ला --- जालना जिल्हा 
करमाळा किल्ला ---- सोलापूर जिल्हा 
अक्कलकोट किल्ला --- सोलापूर जिल्हा 
माणीकगड किल्ला --- चंद्रपूर जिल्हा 
माहूर, कंधार किल्ला ---- नांदेड जिल्हा 
गाळणा किल्ला ---- नाशिक जिल्हा 
सोनगीर किल्ला ---- धुळे जिल्हा 
खर्डा किल्ला ---- अहिल्यानगर जिल्हा 
मलकापूर किल्ला ---- बुलढाणा जिल्हा 
देवगड किल्ला ---- सिंधुदुर्ग जिल्हा 
धर्मापूरी किल्ला ---- बीड जिल्हा 
प्रतापगड २ ( वनदुर्ग ) किल्ला --- जालना जिल्हा 
भिवगड किल्ला ---- नागपूर जिल्हा 
कोळदुर्ग किल्ला ---- सांगली जिल्हा 
वैरागड किल्ला ---- गडचिरोली जिल्हा 

========================

✓ महाराष्ट्र थंड हवेची ठिकाणे 

महाबळेश्वर  --- सातारा जिल्हा 
तोरणमाळ ---- नंदुरबार जिल्हा 
चिखलदरा ---- अमरावती जिल्हा 
म्हैसमाळ ----- छ. संभाजीनगर जिल्हा 
माथेरान ----- रायगड जिल्हा 
लोणावळा खंडाळा --- पुणे जिल्हा 
आंबोली ----- सिंधुदुर्ग जिल्हा 
जव्हार, सूर्यमाळ ------- पालघर जिल्हा 
पन्हाळा ----- कोल्हापूर जिल्हा 
पाचगणी ----- सातारा जिल्हा 
रामटेक ------ नागपूर जिल्हा 
भंडारदरा ----- अहिल्यानगर जिल्हा 
===========================

✓ महाराष्ट्र लेण्या आणि जिल्हे 

कार्ला लेणी ---- पुणे जिल्हा 
वेरूळ लेणी ---- छ. संभाजीनगर जिल्हा 
एलिफंटा (घारापुरी) लेणी ---- रायगड जिल्हा 
अजिंठा लेणी ---- छ. संभाजीनगर जिल्हा 
आगाशीव लेणी ---- सातारा जिल्हा 
पांडव लेणी ----- नाशिक जिल्हा 
पितळखोरा लेणी ---- छ. संभाजीनगर जिल्हा 
=========================

✓ महाराष्ट्र - धरणे आणि जिल्हे 

जायकवाडी धरण --- छ. संभाजीनगर जिल्हा 
भाटघर धरण --- पुणे जिल्हा 
पानशेत धरण --- पुणे जिल्हा 
उजनी धरण --- सोलापूर जिल्हा 
कोयना धरण --- सातारा जिल्हा 
राधानगरी धरण --- कोल्हापूर जिल्हा 
गंगापूर धरण --- नाशिक जिल्हा 
बिंदुसरा धरण --- बीड जिल्हा 
नळगंगा धरण --- बुलढाणा जिल्हा 
अडाण धरण ---- वाशिम जिल्हा 
अनेर धरण ---- धुळे जिल्हा 
===========================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक)
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा गरताड (गावठाण)
केंद्र --- रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
9422736775  / 7721941496

Sunday, 15 February 2026

आदिवासी संस्कृती रक्षण प्रतिज्ञा


- मी अशी प्रतिज्ञा करतो की,
माझ्या महान आदिवासी संस्कृतीचा, 
रूढी परंपरांचा आणि भाषेचा मान 
राखीन व संवर्धन करीन.
-- माझ्या निसर्ग देवतांची, आदिवासी 
धर्माची, आदिवासी क्रांतिकारकांच्या 
इतिहासाची आणि आदिवासी संस्कृतीची 
कोणत्याही प्रकारे हानी होऊ देणार नाही.
-- मी माझ्या आदिवासी समाजातील 
विचारांचे आणि मूल्यांचे पालन करीन. 
आदिवासी समाजातील एकता, बंधुता 
आणि आदर टिकवून ठेवण्यासाठी मी 
नेहमी प्रयत्नशील राहीन.
-- तसेच जल, जंगल, जमिन पर्यावरणाचे 
रक्षण करीन. मी माझ्या गौरवशाली 
आदिवासी संस्कृतीचा सदैव अभिमान 
बाळगीन.

--- जय आदिवासी, जय डोंग-यादेव ---
========================
---- शंकर चौरे सर ---

Saturday, 14 February 2026

आदिवासी देवता गीत

चालरं भाऊ, चालरं दाऊ 
आपला देव हेदी लेऊ ॥धृ॥ 
कडीकपारी जाशाल तं 
डोंगऱ्यादेव पुंजी लेजा 
सुख साया लेशाल तं 
रानवा देव पुंजी लेजा 

झाडी जंगल जाशाल तं 
वाघदेव पुंजी लेजा 
वावर शिवर फिरजं तं 
नागदेव पुंजी लेजा 

पाऊस पाणी जुयज तं 
घाटादेव पुंजी लेजा 
गावमं सुख जुयज तं 
शिवाऱ्यादेव पुंजी लेजा 

रोज सकाश उठीनी तं 
सुर्यादेव पुंजी लेजा 
राती रूती फिरज तं 
चांद देव पुंजी लेजा 

पिकपाणिना रुबाब राखशाल तं 
खुट्यादेव पुंजी लेजा 
वाडवडिलची साया राखशाल तं 
घट्यादेव पुंजी लेजा 

खळामं रगडणी करशाल तं 
बरफ्यादेव पुंजी लेजा 
धान्यमं रती लयशाल तं 
कणी कणसरा पुंजी लेजा 

  ---- कवी :-- शंकर चौरे सर
काकरपाडा (गोटाळ आंबा), ता. साक्री, जि. धुळे 
९४२२७३६७७५ / ७७२१९४१४९६

शाळमं टाक जयाला (बडबड गीत )

बया सांग आयाला 
शाळमं टाक जयाला ॥धृ॥

डोसा सांग डोशीला 
पाटी आण पोसीला ॥१॥

दादा सांग वहिनीला 
वही आण बहिणीला ॥२॥

नाना सांग नानीला 
पेन आण राणीला ॥३॥

मामा सांग मामीला 
कपडा आण भाचीला ॥४॥

चिऊ सांग काकाला 
दप्तर आण आक्काला ॥५॥

बाबा सांग ताऊला 
पैसा दे खाऊला ॥६॥

आजा धरं काठीला 
शिकाडा मानी बेटीला ॥७॥

------- कवी :- शंकर चौरे सर
काकरपाडा ( गोटाळ आंबा ) ता. साक्री, जि. धुळे 
९४२२७३६७७५ /  ७७२१९४१४९६

आदिवासी कोकणी भाषा शिकूया

चल ग निशा
चल ग उषा
आपण शिकू कोकणी भाषा ॥ धृ ॥
म्हाता-याला डोसा नि
मुलाला पोसा
म्हातारीला डोसी नि
मुलीला पोसी

'आई' ला आया नि
बहिणीला बया
काकाला नाना नि
काकूला नानी

'इकडे ' ला अंग नि
'तिकडे ' ला तंग
'माझा' ला मान्हा नि
'तुझा ' ला तुन्हा 

लहान ला धाकला नि
'एकटा ' ला यखला
'झोपे ' ला निज नि 
कशाला 'कज

' भांडण' ला कळ नि
' वेळे' ला येळ
येथेला अठं नि
तेथेला तठ 

'मजा' ला मज्या नि
'भजी' ला भज्या
'कसे' ला कश्या नि
असे ' ला अश्या

'विंचू' ला इच्चू नि
' मटण ला चिच्चू
'बाजार' ला बजार नि
'आत' ला मझार

'माकड' ला केल्या नि
'शिष्य' ला चेल्या
'पक्षी' ला चिडू नि
'सोबत्याला भिडू

----------- कवि :- शंकर चौरे सर
काकरपाडा ( गोटाळ आंबा) ता. साक्री, जि. धुळे 
९४२२७३६७७५ / ७७२१९४१४९६

Sunday, 8 February 2026

गणित प्रश्नावली 252 ( शंकर चौरे सर )

(1) एक अंकी लहानात लहान संख्या कोणती ?
उत्तर -- 1
----------------------------
(2) एक अंकी मोठ्यात मोठी संख्या कोणती ?
उत्तर -- 9
---------------------------
(3) दोन अंकी लहानात लहान संख्या कोणती ?
उत्तर -- 10
---------------------------------
(4) दोन अंकी मोठ्यात मोठी संख्या कोणती ?
उत्तर -- 99
---------------------------------
(5) तीन अंकी लहानात लहान संख्या कोणती ?
उत्तर -- 100
------------------------------
(6) तीन अंकी मोठ्यात मोठी संख्या कोणती ?
उत्तर -- 999
------------------------------
(7) चार अंकी लहानात लहान संख्या कोणती ?
उत्तर -- 1000
-----------------------------
(8) चार अंकी मोठ्यात मोठी संख्या कोणती ?
उत्तर -- 9999
----------------------------
(9) पाच अंकी लहानात लहान संख्या कोणती ?
उत्तर -- 10, 000
--------------------------
(10) पाच अंकी मोठ्यात मोठी संख्या कोणती ?
उत्तर -- 99, 999
----------------------------
(11) 1 पासून 9 पर्यंतच्या एक अंकी एकूण संख्या किती ?
उत्तर -- 9
----------------------------
(12) 1 पासून 99 पर्यंतच्या दोन अंकी एकूण संख्या किती ?
उत्तर -- 90
----------------------------
(13) 100 पासून 999 पर्यंतच्या तीन अंकी एकूण संख्या किती ?
उत्तर -- 900
----------------------------
(14) 1000 पासून 9999 पर्यंतच्या चार अंकी एकूण संख्या किती ?
उत्तर -- 9000
----------------------------
(15) 10, 000 पासून 99, 999 पर्यंतच्या पाच अंकी एकूण संख्या किती ?
उत्तर -- 90, 000
---------------------------
(16) 1 ते 10 पर्यंतच्या एकूण संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर -- 55
-----------------------------
(17) 11 ते 20 पर्यंतच्या एकूण संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर --- 155
------------------------------
(18) 21 ते 30 पर्यंतच्या एकूण संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर -- 255
--------------------------
(19) 31 ते 40 पर्यंतच्या एकूण संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर -- 355
------------------------------
(20) 41 ते 50 पर्यंतच्या एकूण संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर -- 455
-----------------------------
(21) 51 ते 60 पर्यंतच्या एकूण संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर -- 555
---------------------------
(22) 61 ते 70 पर्यंतच्या एकूण संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर -- 655
---------------------------
(23) 71 ते 80 पर्यंतच्या एकूण संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर -- 755
--------------------------
(24) 81 ते 90 पर्यंतच्या एकूण संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर -- 855
------------------------
(25) 91 ते 100 पर्यंतच्या एकूण संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर -- 955
------------------------
(26) 1 ते 100 पर्यंतच्या एकूण संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर -- 5050
--------------------------
(27) 1 ते 100 पर्यंत एकूण मूळ संख्या किती आहेत.
उत्तर -- 25
--------------------------
(28) 1 ते 10 पर्यंत येणा-या मूळ संख्या सांगा.
उत्तर -- 2,  3,  5,  7
--------------------------
(29) 11 ते 20 पर्यंत येणा-या मूळ संख्या सांगा.
उत्तर -- 11, 13, 17, 19
--------------------------------
(30) 21 ते 30 पर्यंत येणा-या मूळ संख्या सांगा.
उत्तर -- 23,  29
---------------------------------
(31) 31 ते 40 पर्यंत येणा-या मूळ संख्या सांगा.
उत्तर -- 31,  37
-------------------------------
(32) 41 ते 50 पर्यंत येणा-या मूळ संख्या सांगा.
उत्तर -- 41,  43,  47
------------------------------
(33) 51 ते 60 पर्यंत येणा-या मूळ संख्या सांगा.
उत्तर -- 53,  59
------------------------------
(34) 61 ते 70 पर्यंत येणा-या मूळ संख्या सांगा.
उत्तर -- 61,  67
--------------------------
(35) 71 ते 80 पर्यंत येणा-या मूळ संख्या सांगा.
उत्तर -- 71,  73,  79
--------------------------
(36) 81 ते 90 पर्यंत येणा-या मूळ संख्या सांगा.
उत्तर -- 83,  89
----------------------------
(37) 91 ते 100 पर्यंत येणा-या मूळ संख्या सांगा.
उत्तर -- 97
-----------------------------
(38) 1 ते 100 पर्यंत 0 हा अंक किती वेळा येतो ?
उत्तर- 11 वेळ
------------------------------
(39) 1 ते 100 पर्यंत 0 हा अंक एककस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर- 10 वेळ
--------------------------
(40) 1 ते 100 पर्यंत 0 हा अंक दशकस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर- 1 वेळा
-------------------------
(41) 1 ते 100 पर्यंत 1 हा अंक किती वेळा येतो ?
उत्तर- 21 वेळा
----------------------------
(42) 1 ते 100 पर्यंत 2 हा अंक किती वेळा येतो ?
उत्तर- 20 वेळा
----------------------------
(43) 1 ते 100 पर्यंत 3 हा अंक किती वेळा येतो ?
उत्तर- 20 वेळा
-----------------------------
(44) 1 ते 100 पर्यंत 4 हा अंक किती वेळा येतो ?
उत्तर- 20 वेळा
-----------------------------
(45) 1 ते 100 पर्यंत 5 हा अंक किती वेळा येतो ?
उत्तर- 20 वेळा
-----------------------------
(46) 1 ते 100 पर्यंत 6 हा अंक किती वेळा येतो ?
उत्तर- 20 वेळा
----------------------------
(47) 1 ते 100 पर्यंत 7 हा अंक किती वेळा येतो ?
उत्तर- 20 वेळा
----------------------------
(48) 1 ते 100 पर्यंत 8 हा अंक किती वेळा येतो ?
उत्तर- 20 वेळा
---------------------------
(49) 1 ते 100 पर्यंत 9 हा अंक एककस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 20 वेळा
--------------------------
(50) 1 ते 100 पर्यंत 2 हा अंक एकूण किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 20
--------------------------
(51) 1 ते 100 पर्यंत 3 हा अंक एकूण किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 20 वेळा
-------------------
(52) 1 ते 100 पर्यंत 4 हा अंक एकूण किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 20 वेळा
--------------------------
(53 ) 1 ते 100 पर्यंत 5 हा अंक एकूण किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 20 वेळा
-------------------------
(54) 1 ते 100 पर्यंत 6 हा अंक एकूण किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 20 वेळा
-------------------------
(55) 1 ते 100 पर्यंत 7 हा अंक एकूण किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 20 वेळा
---------------------
(56) 1 ते 100 पर्यंत 8 हा अंक एकूण किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 20 वेळा
--------------------------
(57) 1 ते 100 पर्यंत 9 हा अंक एकूण किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 20 वेळा
---------------------------
(58) 1 ते 100 पर्यंत 1 हा अंक दशकस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 10 वेळा
-------------------------
(59) 1 ते 100 पर्यंत 2 हा अंक दशकस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 10 वेळा
------------------------
(60) 1 ते 100 पर्यंत 3 हा अंक दशकस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 10 वेळा
------------------------
(61) 1 ते 100 पर्यंत 4 हा अंक दशकस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 10 वेळा
------------------------
(62) 1 ते 100 पर्यंत 5 हा अंक दशकस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 10 वेळा
-------------------------
(63) 1 ते 100 पर्यंत 6 हा अंक दशकस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 10 वेळा
--------------------------
(64) 1 ते 100 पर्यंत 7 हा अंक दशकस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 10 वेळा
---------------------------
(65) 1 ते 100 पर्यंत 8 हा अंक दशकस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 10 वेळा
-------------------------
(66) 1 ते 100 पर्यंत 9 हा अंक दशकस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 10 वेळा
-------------------------
(67) 1 ते 100 पर्यंत 1 हा अंक शतकस्थानी किती वेळा येतो ?
उत्तर -- 1 वेळा
------------------------
(68) दोन अंकी किती संख्या आहेत ?
उत्तर -- ९०
--------------------
(69) मोठ्यात मोठी नैसर्गिक संख्या कोणती ?
उत्तर -- सांगता येत नाही.
---------------------------
(70) मोठ्यात मोठी पूर्ण संख्या कोणती ?
उत्तर -- सांगता येत नाही.
------------------------
(71) लहानात लहान नैसर्गिक संख्या कोणती ?
उत्तर -- 1
-------------------------
(72) सर्वात लहान मूळ संख्या कोणती ?
उत्तर -- 2
----------------------
(73) सर्वात लहान विषम संख्या कोणती ?
उत्तर -- 3
----------------------
(74) पहिल्या 10 सम संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर -- 110
----------------------
(75) पहिल्या 15 विषम संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर -- 255
----------------------
(76) सम असणारी एकमेव मूळ संख्या कोणती ?
उत्तर -- 2
----------------------
(77) 1 मिनिट म्हणजे किती सेकंद ?
उत्तर -- 60 सेकंद
----------------------
(78) 1 तास म्हणजे किती मिनिट ?
उत्तर -- 60 मिनिटे
---------------------
(79) 1 दिवस म्हणजे किती तास ?
उत्तर -- 24 तास
-----------------------
(80) 1 आठवडा म्हणजे किती दिवस ?
उत्तर -- 7 दिवस
----------------------
(81) 1 वर्ष म्हणजे किती दिवस ?
उत्तर -- 365  /  366 दिवस
----------------------
(82) 1 वर्ष म्हणजे किती महिने ?
उत्तर -- 12 महिने 
-----------------------
(83) 1 तास म्हणजे किती सेकंद ?
उत्तर -- 3, 600 सेकंद
-----------------------
(84) 1 दिवस म्हणजे किती सेकंद ?
उत्तर -- 86, 400 सेकंद
-------------------------
(85) 1 लीटर म्हणजे किती मिलीलीटर ?
उत्तर -- 1000 मिलीलीटर
-----------------------
(86) 1 किलोग्रॅम म्हणजे किती ग्रॅम ?
उत्तर -- 1000 ग्रॅम 
----------------------
(87) 1 मीटर म्हणजे किती सेंटीमीटर ?
उत्तर -- 100 सेंटीमीटर
-------------------------
(88) 1 किलोमीटर म्हणजे किती मीटर ?
उत्तर -- 1000 मीटर
---------------------------
(89) 1 क्विंटल म्हणजे किती किलोग्रॅम ?
उत्तर -- 100 किलोग्रॅम
--------------------------
(90) 1 टन म्हणजे किती किलोग्रॅम ?
उत्तर -- 1000 किलोग्रॅम
-------------------------
(91) 1 तोळा म्हणजे किती ग्रॅम ?
उत्तर -- 10 ग्रॅम
------------------
(92) 1 डझन म्हणजे किती वस्तू / नग ?
उत्तर -- 12 वस्तू
---------------------
(93) 1 ग्रोस म्हणजे किती डझन ?
उत्तर -- 12 डझन
----------------------
(94) 1 दस्ता कागद म्हणजे किती कागद ?
उत्तर -- 24 कागद
------------------------
(95) 1 रीम कागद म्हणजे किती दस्ते कागद ?
उत्तर -- 20 दस्ते
----------------------
(96) 1 रीम कागद म्हणजे किती कागद ?
उत्तर -- 480 कागद
----------------------
(97) 1 फूट म्हणजे किती इंच ?
उत्तर -- 12 इंच
-----------------
(98) त्रिकोणाला किती बाजू असतात ?
उत्तर -- तीन
---------------
(99) त्रिकोणाला किती शिरोबिंदू असतात ?
उत्तर -- तीन
------------------
(100) आयताला किती बाजू असतात ?
उत्तर -- चार
---------------
(101) आयताला किती शिरोबिंदू असतात ?
उत्तर -- चार
-----------------
(102) चौरसाला किती बाजू असतात ?
उत्तर -- चार
-----------------
(103) चौरसाला किती शिरोबिंदू असतात ?
उत्तर -- चार
---------------------
(104) इष्टिकाचितीला किती शिरोबिंदू असतात ?
उत्तर -- आठ
--------------------
(105) आयताच्या चारही बाजूंच्या लांबीची बेरीज म्हणजे
काय ?
उत्तर -- आयताची परिमिती
------------------------
(106) चौरसाच्या चारही बाजूंच्या लांबीची बेरीज म्हणजे काय ?
उत्तर -- चौरसाची परिमिती
------------------------
(107) त्रिकोणाच्या तिन्ही बाजूंच्या लांबीची बेरीज म्हणजे काय ?
उत्तर -- त्रिकोणाची परिमिती
-------------------------
(108) 12 तास = किती मिनिटे ?
उत्तर -- 720
----------------------------
(109) 12 मिनिटे = किती सेकंद ?
उत्तर -- 720 सेकंद
-----------------------------
(110) 12 तास = किती सेकंद ?
उत्तर -- 43, 200
---------------------------
(111) 12 दिवस = किती मिनिटे ?
उत्तर -- 17, 280
-------------------------
(112) 12 दिवस = किती सेकंद ?
उत्तर -- 10, 36, 800 सेकंद 
----------------------------
(113) 5 डझन कागद  = कागद ?
उत्तर --  60 कागद 
-----------------------------------
(114) 5 आठवडे = किती दिवस ?
उत्तर -- 35 दिवस 
-----------------------------------
(115) 5 मिनिटे = किती सेकंद ?
उत्तर --  300 सेकंद 
-----------------------------------
(116) 5 तास = किती मिनिटे ?
उत्तर -- 300 मिनिटे 
-----------------------------------
(117) 5  दिवस = किती तास ?
उत्तर -- 120 तास 
-----------------------------------
(118)  5  मीटर = किती सेंटिमीटर ?
उत्तर -- 500 सेंटिमीटर 
-----------------------------------
(119)  5 किलोमीटर = किती मीटर ?
उत्तर -- 5000 मीटर 
-----------------------------------
(120)  5 किलोग्रॅम = किती ग्रॅम ?
उत्तर -- 5000 ग्रॅम 
-----------------------------------
(121) 5 लीटर = किती मिलिलीटर ?
उत्तर -- 5000 मिलिमीटर 
-----------------------------------
(122) 5 वर्षे = किती महिने ?
उत्तर --  60 महिने 
-----------------------------------
(123) 5 क्विंटल =  किती किलोग्रॅम ?
उत्तर --  500 किलोग्रॅम 
-----------------------------------
(124) 5 फूट = किती इंच ?
उत्तर --  60 इंच 
----------------------------
(125) 10 एकक = किती दशक ?
उत्तर --- 1 दशक 
-------------------------------------
(126) 10 दशक = किती शतक ?
उत्तर --- 1 शतक 
-------------------------------------
(127) 10 शतक = किती हजार ?
उत्तर --- 1 हजार 
-------------------------------------
(128)  ' एक हजार अकरा ' ही संख्या अंकांत कशी लिहाल ?
उत्तर --- 1011
-------------------------------------
(129) 321 या संख्येतील 1,  3 व  2 या अंकांच्या स्थानिक किंमतींची बेरीज किती ?
उत्तर --- 321
-------------------------------------
(130) 6719 या संख्येतील 7 या अंकाची स्थानिक किंमत किती ?
उत्तर --- 700
-------------------------------------
(131) 36214  या संख्येतील 3 या अंकाची स्थानिक किंमत किती ?
उत्तर --- 30,000
-------------------------------------
(132) 990 + 9  = किती ?
उत्तर --- 999
-------------------------------------
(133)  89999 + 1 = किती ?
उत्तर --- 90,000
-------------------------------------
(134) 1111 - 11 = किती ?
उत्तर --- 1100
-------------------------------------
(135) 1000 - 1 = किती ?
उत्तर --- 999
-------------------------------------
(136) 111 × 1 = किती ?
उत्तर --- 111
-------------------------------------
(137) 300 × 0 = किती ?
उत्तर --- 000
-------------------------------------
(138) गुण्य 50 आणि गुणक 20 असेल, तर गुणाकार किती ?
उत्तर --- 1000
-------------------------------------
(139) 100 × 10 हा गुणाकार किती येईल ?
उत्तर --- 1000
-------------------------------------
(140) 20 रूपयांस एक याप्रमाणे 30 रूमालांची किंमत किती रूपये ?
उत्तर --- 600 रूपये 
-------------------------------------
(141)  369  ÷ 3  = किती ?
उत्तर --- 123
-------------------------------------
(142) नऊशे नऊ या संख्येला नऊने भागले, तर भागाकार किती येईल ?
उत्तर --- 101
-------------------------------------
(143) एकच संख्या 9 वेळा घेऊन बेरीज केली तेव्हा ती 81 आली, तर ती संख्या कोणती ?
उत्तर --- 9
-------------------------------------
(144) पन्नास रूपयांच्या किती नोटा घेतल्यास दहा हजार रूपये होतील ?
उत्तर --- 200
-------------------------------------
(145) 120 आंबे म्हणजे किती डझन आंबे ?
उत्तर --- 10 डझन 
-------------------------------------
(146) वर्षाजवळ 100 रूपयांच्या दहा नोटा होत्या. त्यातील 200 रूपये खर्च केले, तर तिच्याजवळ किती रूपये शिल्लक राहिले ?
उत्तर --- 800 रूपये 
-------------------------------------
(147) 5  लीटर दुधाची किंमत 250 रूपये आहे. तर 10 लीटर दुधाची किंमत किती ?
उत्तर --- 500 रूपये 
-------------------------------------
(148) 7 × क = 35 , तर कची किंमत किती ?
उत्तर --  5
-------------------------------------
(149) एका आठवड्याचे किती तास होतात ?
उत्तर --- 168 तास 
-------------------------------------
(150) 2 मीटर 4 सेमी = किती सेमी ?
उत्तर --- 204 सेमी 
-------------------------------------
(151) 2000 ग्रॅम = किती किलोग्रॅम ?
उत्तर -- 2 किलोग्रॅम 
-------------------------------------
(152)  दीड किलोग्रॅम म्हणजे किती ग्रॅम ?
उत्तर --- 1500 ग्रॅम 
-------------------------------------
(153) सव्वा तास = किती मिनिटे ?
उत्तर --- 75  मिनिटे 
-------------------------------------
(154) 70 दिवस म्हणजेच किती आठवडे ?
उत्तर --- 10 आठवडे 
-----------------------------------
(155) 10 डझन कागद  = किती कागद ?
उत्तर --- 120 डझन 
-------------------------------------
(156) 2 रीम कागद = किती कागद ?
उत्तर --- 960
-------------------------------------
(157) दीड मीटर म्हणजे किती सेमी ?
उत्तर --- 150 सेमी 
-------------------------------------
(158) 10 किलोग्रॅम = किती ग्रॅम ‌?
उत्तर --- 10,000 ग्रॅम 
-------------------------------------
(159) तीन किलोमीटर = किती मीटर ?
उत्तर --- 3000 मीटर 

(160) 1000 रूपयात दहा रुपयांच्या किती नोटा असतील ?
उत्तर ---  100
----------------------------
(161) 17 बदक, 17 मासे, 17 मिनिटात खातात तर 1 बदक, 1 मासा किती मिनिटात खाईल ?
उत्तर --- 17 मिनिटात
----------------------------------
(162) 9 मीटर लांबीची दोरी 9 ठिकाणी कापल्यास प्रत्येक तुकड्याची लांबी किती ?
उत्तर ---   90 सेंटीमीटर 
----------------------------------
(163) 5 बगळे , 5 मासे, 5 मिनिटात खातात. तर 1 बगळा, 1 मासा किती मिनिटांत खाईल ?
उत्तर --- 5 मिनिट
----------------------------------
(164)  एक दोरी 9 ठिकाणी कापली तर तिचे किती तुकडे होतील  ?
उत्तर --- 10 तुकडे
---------------------------------
(165) 1 हेक्टर म्हणजे किती चौरस मीटर ?
उत्तर --- 10,000
---------------------------------
(166) 800 चे 25 टक्के किती ?
उत्तर -- 200
----------------------------
(167) एका संख्येचे 25 %  म्हणजे 75 तर ती संख्या शोधा.
उत्तर --- 300
------------------------
(168) एका संख्येचे 50 % म्हणजे 40 तर ती संख्या शोधा.
उत्तर --- 80
----------------------------------
(169) एका संख्येच्या 50 % मधून 50 वजा केले असता, 50 उरतात. तर ती संख्या कोणती ?
उत्तर --- 200
----------------------------------
(170) एक संख्या 50 % नी वाढवली तेव्हा तीची किंमत 100 होते तर ती संख्या कोणती ?
उत्तर --- 50
----------------------------------
(171)  A चा पगार हा B च्या पगारापेक्षा 50 % नी जास्त आहे.
 तर B चा पगार 4000 हजार आहे. तर A चा पगार किती ?
उत्तर --- 8000
----------------------------------
(172) जर एका संख्येतून त्या संख्येचे 75 % वजा केले तर उत्तर 50 मिळते. तर ती संख्या कोणती ?
उत्तर --- 200
----------------------------------
(173)  2000 चे 25 % किती ?
उत्तर ---  500
----------------------------------
(174) 20 लीटर दुधामध्ये 25 % पाणी आहे, तर त्यामध्ये दुधाचे प्रमाण किती ?
उत्तर ---  15 लीटर दूध 

(175)एका रांगेतील मधल्या मुलाचा क्रमांक 17 वा असल्यास त्या रांगेत एकूण मुले किती ?
उत्तर -- 33
----------------------------
(176) एक दोर सात ठिकाणी कापला तर त्याचे किती तुकडे होतील ?
उत्तर --  8 (आठ)
----------------------------
(177) एका रांगेत सुमितच्या पुढे सहा व मागे आठ मुले आहेत तर रांगेत एकूण मुले किती ?
उत्तर --  15
----------------------------
(178) 2 मीटर अंतर या प्रमाणे झाड लावल्यास 20 मीटर अंतरात किती झाडे लाववी लागतील ?
उत्तर --- 11
----------------------------
(179) एका पेटीत एक डझन आंबे आहेत, अशा 10 पेट्यांतील एकूण आंबे किती होतील ?
उत्तर -- 120
-------------------------------------
(180) 200  चे 25 % म्हणजे किती ?
उत्तर -- 50
-------------------------------------
(181) 80  रुपयांना अडीच डझन चिकू, तर पाच डझन चिकूंची किंमत किती रुपये?
उत्तर ---  160
-------------------------------------
(182) 1 + 2 + 3+ 4 + 5  = किती ? (बेरीज करा)
उत्तर -- 15
-------------------------------------
(183) 45, 321  या संख्येतील  4 या अंकांची स्थानिक किंमत किती आहे ?
उत्तर --  40, 000
-------------------------------------
(184) 400  × 2  × 0  = ?
उत्तर -- 0
-------------------------------------
(185)  एक दोरी 7 ठिकाणी कापली असता तिचे किती तुकडे होतील ?
उत्तर -- 8
-------------------------------------
(186) 50 + 5 0 -- 50 = किती ?
उत्तर -- 50
-------------------------------------
(187) एका चौरसाच्या बाजूची लांबी 8 से.मी. आहे. तर त्याची परिणती किती ?
उत्तर --  32 से. मी.
----------------------------
(188) 10  भोव-यांची किंमत 100 रूपये आहे, तर तशाच 20 भोव-यांची किंमत किती ?
उत्तर --- 200
------------------------------
(189) सागाच्या 50 रोपांची किंमत 500 रूपये आहे, तर 150 रोपांची किंमत किती ?
उत्तर --- 1500 रूपये 
----------------------------------
(190) एक बस 3 तासांत 200 किलोमीटर जाते. त्याच वेगाने ती बस 6 तासांत किती अंतर जाईल ?
उत्तर ---  400 किलोमीटर 
----------------------------------
(191) 10 सेमी लांबीच्या लोखंडी गजाचे वजन 300 ग्रॅम आहे. तशाच 20 सेमी लांबीच्या लोखंडी गजाचे वजन किती ?
उत्तर --- 600 ग्रॅम 
----------------------------------
(192) एक गाडी 1 तासात 50 किलोमीटर अंतर जाते. त्याच वेगाने ती गाडी 30 मिनिटांत किती अंतर जाईल ?
उत्तर --- 25 किलोमीटर 
----------------------------------
(193) 12 सेमी बाजू असणा-या चौरसाची परिमिती काढा.
उत्तर --- 48 सेमी 
----------------------------------
(194) एका चौरसाची परिमिती 80 सेमी आहे, तर चौरसाची बाजू सांगा.
उत्तर --- 20 सेमी.
----------------------------------
(195) 6 सेमी, 9 सेमी व 5 सेमी बाजू असणा-या त्रिकोणाची परिमिती काढा.
उत्तर --- 20 सेमी 
----------------------------------
(196) 15 मीटरचा लांब, 10 मीटर रूंदीचा एक मंडप घातला आहे. त्याच्या कडेने झालर लावण्यासाठी ती किती मीटर लांबीची असावी लागेल ?
उत्तर --- 50 मीटर 
----------------------------------
(197) सुमित रोज सकाळी 100 मीटर लांब व 50 मीटर रुंद असलेल्या बागेच्या कडेने पायी चालतो, तर तो रोज सकाळी किती अंतर पायी चालतो ?
उत्तर --- 300 मीटर 
----------------------------------
(198) 5 मीटर लांब व 3 मीटर रूंद सतरंजीच्या काठांना चारही बाजूंनी गोठ लावण्यासाठी किती मीटर गोठ लागेल ?
उत्तर --- 16 मीटर 
----------------------------------
(199) एका परीक्षेत उषाला 1000 पैकी 700 गुण मिळाले, तर तिने किती टक्के गुण मिळवले ?
उत्तर --- 70 %
----------------------------------
(200) एका सायकलची किंमत 5000 हजार आहे, तर अशा 10 सायकलींची एकूण किंमत किती ?
उत्तर --- 50,000  रुपये (पन्नास हजार रुपये)
----------------------------------
(201) 4 रूमालांची किंमत 80 रूपये आहे, तर अशा 10 रुमालांची किंमत किती ?
उत्तर --- 200 रूपये 
----------------------------------
(202) 5 वह्यांची किंमत 50 रूपये आहे, तर 10 वहृयांची किंमत किती ?
उत्तर --- 100 रूपये 
----------------------------------
(203) 5 लीटर दुधाची किंमत 250 रूपये असल्यास 10 लीटर दुधाची किंमत किती ?
उत्तर --- 500 रूपये 
----------------------------------
(204)  7 चेंडूंची किंमत 70 रूपये असल्यास, अशा 10 चेंडूची किंमत किती ?
उत्तर --- 100 रूपये 
----------------------------------
(205) 10  मीटर कापडाची किंमत 1000 रुपये आहे, तर  100 मीटर कापडाची किंमत किती ?
उत्तर --- 10,000 रूपये 
----------------------------------
(206) 10 विद्यार्थ्यांची फी  1000 रूपये असेल, तर 200 विद्यार्थ्यांची फी किती ?
उत्तर --- 20,000 रूपये 
----------------------------------
(207) शंकररावांनी एक कपाट 3500 रुपयांस घेतले आणि 4000 रूपयांस विकले, तर त्यांना किती नफा झाला ?
उत्तर --- 500 रूपये 
----------------------------------
(208) मंगल सकाळी 10 : 00 वाजता कामाला जाते. संध्याकाळी 5 : 00 वाजता घरी येते, तर ती किती वेळ बाहेर असते ?
उत्तर --- 7 तास 
-----------------------------
(209) अर्धा वर्ष म्हणजे किती महिने ?
उत्तर -- 6 महिने 
-----------------------------
(210) पाव वर्ष म्हणजे किती महिने ?
उत्तर -- 3 महिने
-----------------------------
(211) दीड वाजले म्हणजे किती वाजून किती मिनिटे ?
उत्तर -- 1 वाजून 30 मिनिटे 
-----------------------------
(212) अडीच वाजले म्हणजे किती वाजून किती मिनिटे ?
उत्तर --  2 वाजून 30 मिनिटे
-----------------------------
(213)  एकशे म्हणजे किती ?
उत्तर -- 100
-----------------------------
(214)  अर्धाशे म्हणजे किती ?
उत्तर -- 50
-----------------------------
(215)  पावशे म्हणजे किती ?
उत्तर -- 25
-----------------------------
(216)  पाऊणशे म्हणजे किती ?
उत्तर -- 75
-----------------------------
(217)  सव्वाशे म्हणजे किती ?
उत्तर -- 125
-----------------------------
(218)  दीडशे म्हणजे किती ?
उत्तर -- 150
-----------------------------
(219) अडीचशे म्हणजे किती ?
उत्तर -- 250
-----------------------------
(220)  साडेतीनशे म्हणजे किती ?
उत्तर -- 350
-----------------------------
(221) 1  डझन केळी म्हणजे किती केळी  ?
उत्तर  -- 12 केळी 
-----------------------------
(222)  अर्धा डझन केळी म्हणजे किती केळी ?
उत्तर -- 6 केळी
-----------------------------
(223) पाव डझन केळी म्हणजे किती केळी ?
उत्तर  --  3 केळी
-----------------------------
(224)  पाऊण डझन केळी म्हणजे किती केळी ?
उत्तर -- 9 केळी
-------------------------------
(225) 50 ची दुप्पट संख्या किती ?
उत्तर -- 100
--------------------------------
(226) 30 ची तिप्पट संख्या किती ?
उत्तर -- 90
---------------------------------
(227) 77 नंतर क्रमाने येणारी 9 वी विषम संख्या कोणती ?
उत्तर --- 95
---------------------------------
(228) 1 ते 1000 मधील तीन अंकी एकूण संख्या किती ?
उत्तर -- 900
---------------------------------
(229) 19 नंतर 9 वी सम संख्या कोणती ?
उत्तर -- 36
---------------------------------
(230) 1 ते 17 या सर्व संख्यांची बेरीज किती ?
उत्तर --- 153
---------------------------------
(231) 1 ते 100 मध्ये किती संख्यांच्या शेवटी 2 आहे ?
उत्तर --- 10
---------------------------------
(232) 10 ते 99 पर्यंतच्या संख्यांमध्ये 9 हा अंक किती वेळा येतो ?
उत्तर --- 19
---------------------------------
(233) 1 ते 50 पर्यतच्या संख्यात 4 हा अंक एकूण किती वेळा येतो ?
उत्तर --- 15
---------------------------------
(234) फक्त दोन अंकी संख्येत 2 हा अंक किती वेळा येतो ?
उत्तर --- 19
---------------------------------
(235) नव्वदमधून नऊ किती वेळा वजा करता येतील ?
उत्तर --- 10
---------------------------------
(236) 10 कोटी म्हणजे 1 वर किती शून्य ?
उत्तर -- 8
---------------------------------
(237) दहा कोटी ही संख्या अंकात लिहा.
उत्तर --- 100000000
---------------------------------
(238) रोमन लिपीत किती संख्याचिन्हे आहेत ?
उत्तर --- 7
---------------------------------
(239) 3 ने भाग जाणा-या एकूण दोन अंकी संख्या किती ?
उत्तर -- 30
---------------------------------
(240) 8 ने नि:शेष भाग जाणारी सर्वांत लहान तीन अंकी संख्या कोणती ?
उत्तर -- 104
---------------------------------
(241) एका संख्येला 2 ने भागण्याऐवजी 2 ने गुणले असता  8 आले तर खरे उत्तर काय आहे ?
उत्तर --- 2
---------------------------------
(242) एका पुस्तकातील 50 % पाने वाचल्यानंतर 100 पाने शिल्लक राहतात. तर पुस्तकात एकूण पाने किती ?
उत्तर -- 200
---------------------------------
(243) रोमन संख्या  ' L ' म्हणजेच किती ?
उत्तर ---  50
---------------------------------
(244) एका व्यक्तीने 25 % रक्कम खर्च केली तरीसुद्धा त्याच्याकडे 1500 रुपये शिल्लक राहतात, तर सुरूवातीला त्याच्याकडे किती रूपये होते ?
उत्तर --- 2000 रूपये 
---------------------------------
(245) 1000  चे  20% = किती ?
उत्तर --- 200
---------------------------------
(246)  500 चे 15% किती ?
उत्तर --- 75
---------------------------------
(247) एका संख्येच्या 50 टक्क्या मधून 50 वजा केले असता बाकी 50 उरले तर ती संख्या कोणती ?
उत्तर --- 200
---------------------------------
(248) 800 चे 25 % = किती ?
उत्तर --- 200
---------------------------------
(249) एका विद्यार्थ्याला परीक्षेत 400 पैकी 300  गुण मिळाल्यास त्याला किती टक्के गुण मिळाले ?
उत्तर --- 75 %
---------------------------------
(250)  200 चे 25 % किती ?
उत्तर --- 50
---------------------------------
(251) एक संख्या 50 % ने वाढविल्यास 300 होते, तर ती संख्या कोणती ?
उत्तर --- 150
---------------------------------‌
(252) 400 रूपयांच्या टेबलाची किंमत 500 रूपये झाली, तर त्याच्या मूळ किंमतीत शेकडा किती टक्के वाढ झाली ?
उत्तर --- 25 %
============================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा गरताड गावठाण 
केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
9422736775  / 7721941496

Sunday, 1 February 2026

प्राणी / पक्षी महत्त्वपूर्ण माहिती

(१) शहामृग 

शहामृग हा सर्वांत मोठा पक्षी आहे. तो इतर पक्षांप्रमाणे उडू शकत नाही. त्याचे पाय लांब व मजबूत असतात.  तो वेगाने धावतो व धावतांना दिशा बदलविण्यासाठी पंखांचा वापर करतो. 
-----------------------------------------------
(२) सिंह 

सिंह हा जंगलचा राजा म्हणून ओळखला जातो. तो एक मासभक्षक प्राणी आहे. गुजरातमधील गीर हे सिंहासाठी संरक्षित वनक्षेत्र आहे. चितळ, हरिण, काळवीट,  रानडुक्कर इत्यादी प्राणी हे सिंहाचे खाद्य आहे. सिंह दिवसातील २० तास झोपतो. 
----------------------------------------------------
(३) मोर 

मोर हा प्रामुख्याने पानझडी वनात राहणारा पक्षी आहे. मोराच्या मादीला लांडोर असे म्हणतात. मोरांमध्ये नराला पिसारा असतो मादीला नसतो. मोराची पिसे खूप सुंदर असतात. मोरांची गणना ही मोठ्या पक्षांमध्ये होते. निळ्या रंगाचा मोर हा भारताचा राष्ट्रीय पक्षी आहे. आकाशात काळे ढग तयार झाले की मोर आपला पिसारा फुलवून नाचतो.
------------------------------------------------------
(४) कांगारू 

कांगारू हा ऑस्ट्रेलिया या देशात आढळणारा एक शाकाहारी प्राणी आहे. तो नेहमी गवताळ प्रदेशात राहतो. तो खाल्लेले गवत रवंथ करू शकतो. कांगारूचे सर्वांत वेगळे वैशिष्ट्य म्हणजे कांगारू मादीच्या पोटाला एक पिशवी असते ती त्यामध्ये आपल्या बाळाला ठेवते. कांगारू उडी मारण्यासाठी शेपटीचा आधार घेतो. तो मागे उलट्या दिशेने चालू शकत नाही.
-------------------------------------------------------
(५) घोडा 

घोडा हा एक शक्तिशाली, वेगवान व चपळ प्राणी आहे. तो उभ्यानेच झोपतो. अतिप्राचीन काळापासून घोड्याचा वापर वाहन म्हणून केला जातो. घोडा हा जमिनीवर खाली बसत नाही. तो तीन पायावर उभा राहून एका पायाला आराम देतो.
--------------------------------------------------------
(६) गेंडा 

गेंडा हा प्राणी शाकाहारी आहे, त्याचे अन्न गवत आणि झाड आहे. त्याचा आकार अवाढव्य असून तो भयंकर दिसतो. त्याच्या पाठीवरील चामडी जाड असते. गेंड्याच्या नाकावर दिसणारे शिंग हे केसांपासून तयार झालेले असते. तो जंगली प्राणी आहे. त्याला एकटे राहायला आवडते.
--------------------------------------------------------
(७) शेळी 
शेळी ही पाळीव प्राणी आहे. तिचे पोट चार कप्प्यांचे बनलेले असते. तिच्या डोळ्यातील बाहुल्या आयताकृती असतात. शेळी रात्रीच्या वेळी आंधारात सुध्दा चांगले पाहू शकते. शेळीचे दुध पौष्टिक असते. तिच्याकडे जिज्ञासू प्राणी म्हणून पाहिले जाते.
----------------------------------------------------------
(८) अजगर 

अजगर हा सर्वांत मोठा बिनविषारी साप आहे. त्याचे शरीर लांब व बोजड असते. तो भक्ष पकडतांना शरीराची वेटोळे करून भक्षाला गुंडाळून आवळत राहतो. भक्षाला गिळतो व त्याची हाडे पचवितो. एकदा शिकार केल्यावर तो सहा महिने शिकार न करता राहू शकतो.
-----------------------------------------------------------
(९) माकड 

माकड हा पृष्टवंशीय सस्तन प्राणी आहे. तो शेपटी असणारा एक केसाळ प्राणी जो मानवाचा पूर्वज समजला जातो. त्यांना स्वतःची अशी भाषा असते. माकडांमध्ये मानवाप्रमाणे निर्णयक्षमता असते. त्याचबरोबर त्यांच्यामध्ये भावना असतात. 
--------------------------------------------------------
(१०) कावळा 

कावळा हा माणसाच्या वसाहतीजवळ राहणारा पण घरात न येणारा प्राणी आहे. तो चालाख, सावध व चपळ स्वभावाचा पक्षी आहे. कावळा हा मेलेल्या प्राण्याचे मांस खातो. नर व मादी दिसायला सारखेच असतात. कावळा हा संपूर्ण भारतभर आढळणारा पक्षी आहे. त्याचा आवाज कर्णकर्कश असतो. 
================================
संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक )
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - गरताड गावठाण 
केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 
9422736775 /  7721941496