वसुधा नाईक मॅडम ( पुणे ) यांच्या सेवानिवृत्त दिनानिमित्त विशेष सामान्यज्ञान प्रश्नावली

(१) आपण कोणत्या राज्यात राहतो ?

उत्तर -- महाराष्ट्र

------------------------------

(२) महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती केव्हा झाली  ?

उत्तर -- १ मे १९६०

--------------------------------

(३) महाराष्ट्र राज्याची राजधानी कोणती आहे  ?

उत्तर --  मुंबई

--------------------------------

(४ल  राज्याची उपराजधानी कोणती  ?

उत्तर --  नागपूर

--------------------------------

(५) महाराष्ट्र राज्याच्या पश्चिमेला कोणता समुद्र आहे  ?

उत्तर --- अरबी समुद्र 

----------------------------------

(६) महाराष्ट्रात एकूण किती जिल्हे आहेत  ?

उत्तर ---  ३६

-----------------------------------

(७) क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा जिल्हा कोणता  ?

उत्तर ---  अहमदनगर

-----------------------------------

(८) महाराष्ट्रातील सर्वांत उंच शिखर कोणते  ?

उत्तर ---  कळसूबाई

----------------------------------

(९) महाराष्ट्रातील पश्चिम वाहिनी नदी कोणती  ?

उत्तर ----  तापी / नर्मदा  इ.

----------------------------------

(१०) महाराष्ट्रातील सर्वांत लांब नदी कोणती  ?

उत्तर --- गोदावरी

------------------------------------

(११) कळसूबाई शिखराची उंची किती आहे ?

उत्तर ---- १६४६  मीटर

-----------------------------------

(१२) गोदावरी नदीचा उगम कोठे झाला आहे  ?

उत्तर ---- त्र्यंबकेश्वर (नाशिक)

-----------------------------------

(१३) कोकणातील नद्या कोणत्या समुद्रास मिळतात  ?

उत्तर ---- अरबी 

-------------------------------

(१४) कृष्णा नदीचा उगम कोठे झाला आहे  ?

उत्तर ---  महाबळेश्वर ( सातारा )

----------------------------------

(१५) महाराष्ट्राचा राज्यवृक्ष कोणता आहे  ?

उत्तर --- आंबा 

----------------------------------

(१६) महाराष्ट्राचा राज्यपक्षी कोणता आहे  ?

उत्तर--- हरियाल

----------------------------------

(१७) महाराष्ट्राचा राज्यप्राणी कोणता आहे  ?

उत्तर---  शेकरू  

------------------------------

(१८) भीमा नदीचा उगम कोठे झाला आहे  ?

उत्तर ----  भीमाशंकर  ( पुणे )

--------------------------------

(१९) महाराष्ट्र दिन कोणत्या दिवशी साजरा करतो ? 

उत्तर --- १ मे 

----------------------------------

(२०) भारताच्या कोणत्या भागात महाराष्ट्र राज्य आहे ?

उत्तर ---- पश्चिम 

-----------------------------------

(२१) महाराष्ट्र राज्याचे किती प्रशासकीय विभाग पाडले आहेत ?

 उत्तर--- सहा

-------------------------------------

(२२) क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील सर्वात लहान जिल्हा कोणता ? 

उत्तर --- मुंबई शहर

----------------------------------

(२३) महाराष्ट्राची राज्यभाषा कोणती ? 

उत्तर --- मराठी

----------------------------------

(२४) महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री कोण ? 

उत्तर--- यशवंतराव चव्हाण

---------------------------------

(२५) महाराष्ट्र राज्याचा राज्यफूल कोणता ? 

उत्तर--- ताम्हन / मोठा बोंडारा

---------------------------------

(२६) महाराष्ट्रातील पहिले मातीचे धरण कोणते ? 

उत्तर--- गंगापूर (नाशिक)

-------------------------------

(२७) महाराष्ट्रातील पहिली स्त्री शिक्षिका कोण ? 

उत्तर--- सावित्रीबाई फुले

------------------------------------

(२८) महाराष्ट्र हे भारत देशातील .... आहे.

उत्तर --- राज्य .

---------------------------------

(२९) महाराष्ट्राच्या समुद्र किना-याची लांबी किती कि. मी. आहे ?

उत्तर --- ७२० कि. मी.

---------------------------------

(३०) महाराष्ट्रातील कोणत्या जिल्ह्याला सर्वाधिक समुद्रकिनारा लाभलेला आहे ?

उत्तर -- रत्नागिरी 

---------------------------------

(३१) छत्रपती शिवाजी महाराजांची समाधी कोणत्या‌ किल्ल्यावर आहे ?

उत्तर -- रायगड 

---------------------------------

(३३) गोदावरी नदीचा उगम कोठे झाला आहे ?

उत्तर -- त्र्यंबकेश्वर ( नाशिक)

---------------------------------

(३४) भीमा नदीचे उगमस्थान कोठे आहे ?

उत्तर -- भीमाशंकर

---------------------------------

(३५) महाराष्ट्रातील कोणता जिल्हा संत्री फळासाठी प्रसिद्ध आहे ?

उत्तर -- नागपूर

--------------------------------

(३६) अजिंठा, वेरूळ या लेण्या कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ‌?

उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद )

---------------------------------

(३७) रायगड जिल्ह्यांचे पूर्वीचे नाव काय होते ?

उत्तर -- कुलाबा 

---------------------------------

(३८) सावंतवाडी हे ठिकाण कशासाठी प्रसिद्ध आहे ?

उत्तर -- लाकडी खेळणी.

---------------------------------

(३९) जळगाव जिल्हा कशासाठी प्रसिद्ध आहे ?

उत्तर -- केळी

---------------------------------

(४०) तोरणमाळ हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नंदुरबार 

---------------------------------

(४१) नाशिक जिल्हा कोणत्या फळासाठी प्रसिद्ध आहे ?

उत्तर -- द्राक्षे

---------------------------------

(४२) न्हावाशेवा बंदर कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड 

---------------------------------

(४३) आंबोली हे पर्यटनस्थळ कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सिंधुदुर्ग

---------------------------------

(४४) तोरणमाळ येथील तलावाचे नाव काय ?

उत्तर -- यशवंत तलाव 

---------------------------------

(४५) नर्मदा व तापी नदीच्या दरम्यान कोणते पर्वत आहे ?

उत्तर -- सातपुडा 

---------------------------------

(४६) प्रतापगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सातारा

---------------------------------

(४७) मूरूड - जंजिरा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

---------------------------------

(४८) जंजिरा किल्ला कोणत्या प्रकारचा आहे ?

उत्तर -- जलदुर्ग

---------------------------------

(४९) दौलताबाद किल्ल्याचे पुर्वीचे नाव काय ?

उत्तर -- देवगिरी

---------------------------------

(५०) शिर्डी हे जगप्रसिद्ध ठिकाण कोणत्या तालुक्यात आहे ?

उत्तर -- राहाता

---------------------------------

(५१) गणपतीपुळे हे धार्मिक स्थळ कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रत्नागिरी

---------------------------------

(५२) महाराष्ट्रात दुसऱ्या क्रमांकाचे उंच शिखर कोणते ?

उत्तर -- साल्हेर

---------------------------------

(५३) भामरागड टेकड्या कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?

उत्तर -- गडचिरोली 

---------------------------------

(५४) जायकवाडी जलविद्युत प्रकल्प कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद)

---------------------------------

(५५) कोणत्या किल्ल्यावर मेंढातोफ व दुर्गातोफ आहे ?

उत्तर -- दौलताबाद

---------------------------------

(५६) गिरणा व गोदावरी या दोन्ही प्रमुख नद्या - - - -  वाहतात.

उत्तर -- पश्चिमेकडून पूर्वेकडे 

---------------------------------

(५७) महाराष्ट्रात चलनी नोटा छापण्याचा कारखाना कोठे आहे ?

उत्तर -- नाशिक 

---------------------------------

(५८) धुळे शहर कोणत्या नदीकाठी वसले आहे ?

उत्तर -- पांझरा 

---------------------------------

(५९) रंकाळा तलाव कोणत्या शहरात आहे ?

उत्तर -- कोल्हापूर 

---------------------------------

(६०) नाथसागर हे धरण कोणत्या नदीवर आहे ?

उत्तर -- गोदावरी

---------------------------------

(६१) महाराष्ट्रातील सर्वात उंच शिखर कोणते ?

उत्तर -- कळसूबाई 

---------------------------------

(६२) क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा जिल्हा कोणता ?

उत्तर -- अहमदनगर

---------------------------------

(६३) क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने महाराष्ट्रातील सर्वात लहान जिल्हा कोणता ?

उत्तर -- मुंबई शहर 

---------------------------------

(६४) महाराष्ट्रातील बावन्न दरवाजांचे शहर कोणते ?

उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद )

---------------------------------

(६५) छत्रपती संभाजी नगर शहर कशासाठी प्रसिद्ध आहे ?

उत्तर -- हिमरू शाली

---------------------------------

(६६) सोलापूर शहर कशासाठी प्रसिद्ध आहे ?

उत्तर -- चादरीसाठी 

---------------------------------

(६७) महाराष्ट्रातील कुस्तीगीरांचा जिल्हा कोणता ?

उत्तर -- कोल्हापूर 

---------------------------------

(६८) महाराष्ट्र पोलीस अकादमी कोठे आहे ?

उत्तर -- नाशिक

---------------------------------

(६९) ' गेट वे ऑफ इंडिया '  (भारताचे प्रवेशद्वार ) ही वास्तू कोठे आहे ?

उत्तर -- मुंबई 

---------------------------------

(७०) छत्रपती शिवाजी वस्तुसंग्रहालय कोठे आहे ?

उत्तर -- मुंबई

---------------------------------

(७१) ' चिखलदरा ' हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- अमरावती 

---------------------------------

(७२) ' आनंदवन प्रकल्प ' कोठे आहे ?

उत्तर -- वरोरा (चंद्रपूर )

---------------------------------

(७३) बुलढाणा जिल्ह्यातील शिंदखेडा राजा येथे कोणाचा राजवाडा आहे ?

उत्तर -- श्री. लखुजी जाधव 

---------------------------------

(७४) छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या मातोश्री जिजामाता यांचे जन्मस्थान कोणते ?

उत्तर -- सिंदखेडराजा 

---------------------------------

(७५) पालघर जिल्ह्याला कोणत्या केंद्रशासित प्रदेशाची सीमा लागते ?

उत्तर -- दादरा - नगर - हवेली 

-------------------------------

(७६) महाराष्ट्रातील सर्वाधिक लांबीची नदी कोणती ?

उत्तर -- गोदावरी 

---------------------------------

(७७) पंढरपूर हे शहर कोणत्या नदी काठावर वसले आहे ?

उत्तर -- चंद्रभागा ( भीमा)

-------------------------------

(७८) साल्हेर व मुल्हेर हे किल्ले कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?

उत्तर -- नाशिक 

-------------------------------

(७९) महाराष्ट्रातील पहिली स्त्री शिक्षिका कोण ?

उत्तर -- सावित्रीबाई फुले 

-------------------------------

(८०) महाराष्ट्रातील पहिली महानगरपालिका कोणती ?

उत्तर -- मुंबई 

----------------------------------

(८१) छत्रपती शिवरायांचा जन्म कोणत्या किल्ल्यावर झाला ?

उत्तर -- शिवनेरी

---------------------------------

(८२) महाराष्ट्रातील सर्वात लांब धरण कोणते ?

उत्तर -- जायकवाडी

---------------------------------

(८३) नाशिक जिल्ह्यातील सर्वात उंच शिखर कोणते ?

उत्तर -- साल्हेर

-----------------------------------

(८४) रायगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

-------------------------------

(८५)बालक्रांतीकारक शिरीषकुमार यांचे स्मारक कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नंदुरबार

-----------------------------

(८६) महाराष्ट्रात कोणत्या ठिकाणी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे ?

उत्तर -- मुंबई 

-----------------------------

(८७) महाराष्ट्रातील पहिले मातीचे धरण कोणते ?

उत्तर -- गंगापूर ( नाशिक )

---------------------------------

(८८) महाराष्ट्रात कोणत्या ठिकाणी कुंभमेळा भरतो ?

उत्तर -- नाशिक 

---------------------------------

(८९) अखंड शिल्पातले कैलास मंदिर कोठे आहे ?

उत्तर -- वेरूळ 

---------------------------------

(९०)  नाशिक शहर कोणत्या नदीकाठी वसलेले आहे ?

उत्तर -- गोदावरी 

---------------------------------

(९१) ' ऊसतोड' कामगारांचा जिल्हा ' म्हणून कोणत्या जिल्ह्यास ओळखले जाते ?

उत्तर -- बीड

---------------------------------

(९२) लोणावळा, खंडाळा ही थंड हवामानाची ठिकाणे कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?

उत्तर -- पुणे 

---------------------------------

(९३) नाशिक जिल्ह्यात कोणत्या ठिकाणी कांदा संशोधन केंद्र आहे ?

उत्तर -- निफाड

---------------------------------

(९४) ' महाबळेश्वर ' हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सातारा

---------------------------------

(९५) ' माथेरान ' हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

---------------------------------

(९६) केळी उत्पादनासाठी प्रसिद्ध असलेला जिल्हा कोणता ?

उत्तर -- जळगाव

---------------------------------

(९७)  ' हळद ' उत्पादनात अग्रेसर जिल्हा कोणता ?

उत्तर -- सांगली

---------------------------------

(९८) काजू उत्पादनात अग्रेसर असलेला जिल्हा कोणता ?

उत्तर -- सिंधुदुर्ग

---------------------------------

(९९) म्हैसमाळ हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद)

---------------------------------

(१००) घारापुरी लेणी कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

---------------------------------

(१०१) तुळजाभवानी मातेचे मंदिर कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- धाराशिव (उस्मानाबाद)

---------------------------------

(१०२) ' भंडारदरा ' हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- अहमदनगर

---------------------------------

(१०३) 'मुल्हेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नाशिक

---------------------------

(१०४) मेळघाट अभयारण्य कोणत्या प्राण्यासाठी प्रसिद्ध आहे ?

उत्तर -- वाघ

---------------------------

(१०५) महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे धरण कोणते ?

उत्तर -- जायकवाडी 

---------------------------

(१०६)  रंकाळा तलाव कोठे आहे ?

उत्तर -- कोल्हापूर

---------------------------

(१०७) सप्तश्रृंगी गड कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नाशिक

---------------------------

(१०८) नाशिक जिल्ह्यात विमान तयार करण्याचा कारखाना कोठे आहे ?

उत्तर -- ओझर

---------------------------

(१०९) तोरणमाळ हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नंदुरबार 

---------------------------------

(११०) कोणता दिवस महाराष्ट्र दिन म्हणून साजरा केला जातो ?

उत्तर -- १ मे

---------------------------------

(१११) कृष्णा नदीचा उगम कोठे होतो ?

उत्तर --- महाबळेश्वर

---------------------------------

(११२) कोकणातील नद्या कोणत्या समुद्रास मिळतात ?

उत्तर -- अरबी समुद्र 

---------------------------------

(११३) कुलाबा किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

--------------------------

(११४) महाराष्ट्र पर्यटन राजधानी कोणती आहे ?

उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर(औरंगाबाद)

----------------------------------

(११५) महाराष्ट्र पर्यटन जिल्हा कोणता ?

उत्तर -- ‌सिंधुदुर्ग

----------------------------------

(११६) एलिफंटा लेणी कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

-----------------------------------

(११७) अलिबाग समुद्र किनारा कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

----------------------------------

(११८) नाथसागर हे धरण कोठे आहे ?

उत्तर -- पैठण (छत्रपती संभाजी नगर)

-----------------------------------

(११९) महाराष्ट्रातील द्वितीय क्रमांकाचे उंच शिखर कोणते ?

उत्तर --  साल्हेर

-------------------------------

(१२०) महाराष्ट्रातील सर्वाधिक लांबीची नदी कोणती ?

उत्तर -- गोदावरी 

-------------------------------

(१२१) पंढरपूर हे शहर कोणत्या नदी काठावर वसले आहे ?

उत्तर -- चंद्रभागा ( भीमा)

-------------------------------

(१२२) साल्हेर व मुल्हेर हे किल्ले कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?

उत्तर -- नाशिक 

-------------------------------

(१२३) महाराष्ट्रातील पहिली स्त्री शिक्षिका कोण ?

उत्तर -- सावित्रीबाई फुले 

-------------------------------

(१२४) 'शिवनेरी ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- पुणे

----------‐-----‐-------------

(१२५) 'जंजिरा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

----------‐-----‐------------

(१२६) 'सिंधुदुर्ग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सिंधुदुर्ग

----------‐-----‐--------------

(१२७)'अजिंक्यतारा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सातारा

----------‐-----‐---------------

(१२८) 'तोरणा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- पुणे

----------‐-----‐--------------

(१२९) 'मुल्हेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नाशिक

----------‐-----‐-------------

(१३०)' देवगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सिंधुदुर्ग

----------‐-------------------

(१३१)'प्रतापगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सातारा

----------‐-----‐------------

(१३२)'साल्हेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नाशिक

----------‐-----‐-----------

(१३३) 'कंधार ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नांदेड

----------‐-----‐-----------

(१३४) 'करमाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सोलापूर

----------‐-----‐----------

(१३५) 'नळदुर्ग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- धाराशिव ( उस्मानाबाद)

----------‐-----------------

(१३६) 'वसई ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- पालघर

----------‐-----‐-----------

(१३७) 'रायगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

----------‐-----‐-------------

(१३८)'अर्नाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर --- पालघर

----------‐-----‐-------------

(१३९) 'कर्नाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर --- रायगड

----------‐-----‐-------------

(१४०) 'हरिचंद्रगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- अहमदनगर

----------‐-----‐---------------

(१४१) 'सज्जनगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सातारा

----------‐-----‐-----------

(१४२) 'विशाळगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- कोल्हापूर

----------‐-----‐-----------

(१४३) 'दौलताबाद ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर)औरंगाबाद

----------‐-----‐--------------

(१४४)' थाळनेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- धुळे

----------‐-----‐--------------

(१४५) ' सिंहगड ' (कोंढाणा) किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- पुणे

-------------------------------

(१४६) ' पन्हाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- कोल्हापूर

-----------------------------

(१४७) महाराष्ट्र राज्यातील सर्वाधिक पावसाचे ठिकाण कोणते ?

उत्तर -- आंबोली ( सिंधुदुर्ग जिल्हा)

----------------------------

(१४८) छत्रपती शिवाजी महाराजांची समाधी कोठे आहे ?

उत्तर --  रायगडावर 

(१४९) मेळघाट अभयारण्य कोणत्या प्राण्यासाठी प्रसिद्ध आहे ?

उत्तर -- वाघ

---------------------------

(१५०) महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे धरण कोणते ?

उत्तर -- जायकवाडी 

---------------------------

(१५१)  रंकाळा तलाव कोठे आहे ?

उत्तर -- कोल्हापूर

---------------------------

(१५२) अजिंठा, वेरूळ लेण्या कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?

उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद)

--------------------------

(१५३) म्हैसमाळ हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद 

---------------------------

(१५४) साल्हेर व मुल्हेर ही शिखरे कोणत्या जिल्ह्यात आहेत ?

उत्तर -- नाशिक

---------------------------

(१५५) सप्तश्रृंगी गड कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नाशिक

---------------------------

(१५६) नाशिक जिल्ह्यात विमान तयार करण्याचा कारखाना कोठे आहे ?

उत्तर -- ओझर

---------------------------

(१५७) तोरणमाळ हे थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नंदुरबार 

----------------------------

(१५८)  ' खासबाग ' हे कुस्तीचे प्रसिद्ध मैदान कोठे आहे ?

उत्तर -- कोल्हापूर 

(१५९) ' सावरपाडा एक्स्प्रेस ' कोणाला म्हणतात ?

उत्तर -- कविता राऊत

-----------------------------------

(१६०) महाराष्ट्रातील भारतरत्न मिळविणारी पहिली महिला कोण ?

उत्तर -- लता मंगेशकर 

---------------------------------

(१६१) 'कविता राऊत ' कोणत्या क्रीडाप्रकारासाठी. 

प्रसिद्ध आहे ?

उत्तर -- धावपटू ( ॶॅथेलेटिक्स )

 ===================

संकलक :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक)

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, जामनेपाडा

केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

9422736775  / 7721941496

---------------------------------

पहेलियॉ सुलझाइए ( शंकर चौरे सर)

(१) काँटों में मैं खिलता हूँ,

फिर भी हँसता रहता हूँ।

फूलों का मैं राजा हूँ,

नेहरू जी का प्यारा हूँ। 

उत्तर :-- गुलाब ( गुलाब फूल )

------------------------------

(२) लाल-गुलाबी रंग है मेरा,

रहती रस से सदा भरी ।

बत्तीस पहरेदार हैं मेरे,

रहती उनसे सदा घिरी ।

उत्तर ‌:-- जीभ

-------------------------------

(३) नारी के हाथों की शोभा हूँ 

सौभाग्य की निशानी हूँ। 

जब हम खनकती हैं तो लगता,

 संगीत की बानी हूँ।

उत्तर :-- कंगन

------------------------------

(४) नेताजी कहता है देश, 

सैनिक जैसा मेरा वेश।

 नाम जरा लो मेरा खोज,

 मैंने बनाई आजाद हिंद फौज। 

उत्तर :-- सुभाषचंद्र बोस

------------------------------

(५) बड़े सबेरे मैं जग जाता,

 दुनियाभर की खबरें लाता। 

लेकिन किस्मत मेरी भद्दी, 

अगले दिन हो जाता रद्दी

उत्तर :-- अखबार

===============

संकलक :- शंकर चौरे सर

पिंपळनेर (साक्री) धुळे

9422736775  / 7721941496

पुढील काव्यपंक्ती कोणाच्या ते ओळखा ?

(१) 'जे का रंजले गांजले । त्यांसी म्हणे जो आपुले '

----  संत तुकाराम 

---------------------------

' (२) 'नाचू कीर्तनाचे रंगी। ज्ञानदीप लावू जगी'

---- संत नामदेव 

---------------------------

(३) 'मराठा तितुका मेळवावा। महाराष्ट्र धर्म वाढवावा'

---- रामदास स्वामी 

---------------------------

(४) 'कांदा मुळा भाजी। अवघी विठाई माझी'

---- संत सावता महाराज 

----------------------------

(५) 'संस्कृत वाणी देवे केली । तरी प्राकृत काय चोरापासुनि झाली ?' 

---- संत एकनाथ 

---------------------------

(६) 'जोडोनिया धन उत्तम व्यवहारे। उदास विचारे वेच करी'

---- संत तुकाराम 

========================

संकलक :- शंकर सिताराम चौरे (!प्रा. शिक्षक)

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा जामनेपाडा

केंद्र -- रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे 

जगातील सर्वात उंच, जास्त, प्रथम, लहान, मोठे .(सामान्यज्ञान)

(१) जगातील सर्वात लांब प्लॅटफॉर्म कोणते ?

उत्तर -- गोरखपूर (उत्तरप्रदेश )

---------------------

(२) जगातील सर्वात मोठे वाळवंट कोणते  ?

उत्तर -- सहारा वाळवंट

---------------------

(३) जगातील सर्वात उंच शिखर कोणते ?

उत्तर -- माऊंट एव्हरेस्ट

----------------------------------------------

(४) जगातील सर्वात मोठी राज्यघटना कोणती ?

उत्तर -- भारताची

----------------------------------------------

(५) जगातील सर्वाधिक पावसाचे ठिकाण कोणते ?

उत्तर -- मोसीनराम

----------------------------------------------

(६) जगातील सर्वात मोठे ग्रंथालय कोणते ?

उत्तर -- लायब्ररी ऑफ काँग्रेस

----------------------------------------------

(७) जगातील सर्वात मोठा देश कोणता ?

उत्तर -- रशिया

----------------------------------------------

(८) जगातील सर्वात मोठे बंदर कोणते ?

उत्तर -- सिडनी

----------------------------------------------

(९) जगातील सर्वात मोठी मशिद कोणती ?

उत्तर -- जामा मशिद

----------------------------------------------

(१०) जगातील सर्वात मोठा राजवाडा कोणता ?

उत्तर -- व्हॅटिकन राजवाडा

----------------------------------------------

(११) जगातील सर्वात लहान खंड कोणता ?

उत्तर -- ऑस्ट्रेलिया

----------------------------------------------

(१२) जगातील सर्वात मोठा खंड कोणता ?

उत्तर -- आशिया

----------------------------------------------

(१३) जगातील सर्वात मोठा त्रिभुज प्रदेश कोणता ?

उत्तर -- सुंदरबन

----------------------------------------------

(१४) जगातील सर्वात लांब रेल्वेमार्ग कोणता ?

उत्तर --  ट्रांन्स सैबेरियन

----------------------------------------------

(१५) जगातील सर्वात मोठा धबधबा कोणता ?

उत्तर -- एंजल धबधबा

----------------------------------------------

(१६) जगातील सर्वात उंच धरण कोणता  ?

उत्तर -- जीनपिंग आय ( चीन) 

----------------------------------------------

(१७) जगातील सर्वात लांब धरण कोणते ?

उत्तर -- हिराकूड

----------------------------------------------

(१८) जगातील सर्वात लांब नदी कोणती ?

उत्तर -- नाईल

----------------------------------------------

(१९) जगातील सर्वात मोठी / रुंद नदी कोणती ?

उत्तर -- अॅमेझॉन

----------------------------------------------

(२०)जगातील सर्वात लांब भिंत कोणती ?

उत्तर -- चीनची भिंत

----------------------------------------------

(२१) जगातील सर्वाधिक वर्दळीचे विमानतळ कोणते ?

उत्तर --- अटलांटा (अमेरिका )

----------------------------------------------

(२२) जगातील सर्वाधिक लोकसंख्येचे शहर कोणते ?

उत्तर --- शांघाय ( चीन )

----------------------------------------------

(२३) जगातील सर्वाधिक लोकसंख्येचा देश कोणता ?

उत्तर -- चीन

----------------------------------------------

(२४) जगातील सर्वात कमी लोकसंख्येचा देश कोणता ?

उत्तर -- व्हॅटिकन सिटी

----------------------------------------------

(२५) जगातील सर्वात मोठा पक्षी कोणता ?

उत्तर -- शहामृग

----------------------------------------------

(२६) जगातील सर्वात लहान पक्षी कोणता ?

उत्तर -- हमिंगबर्ड

----------------------------------------------

(२७) जगातील सर्वात उंच प्राणी कोणता ?

उत्तर -- जिराफ

----------------------------------------------

(२८)जगातील जमिनिवरील सर्वात मोठा प्राणी कोणता ?

उत्तर -- हत्ती

----------------------------------------------

(२९) जगातील सर्वात मोठा जलचर प्राणी कोणता ?

उत्तर -- निळा देवमासा

==============================

संकलक :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक )

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा जामनेपाडा

केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५

• 

गणितीय प्रश्नावली ( स्पर्धा परीक्षा प्रश्नावली)

(1) एका पेटीत दोन डझन आंबे आहेत, अशा 24 पेट्यांतील एकूण आंबे किती होतील ?

उत्तर -- 576

-------------------

(2) 200  चे 25 % म्हणजे किती ?

उत्तर -- 50

------------------

(3) 80  रुपयांना अडीच डझन चिकू, तर पाच डझन चिकूंची किंमत किती रुपये?

उत्तर ---  160

-------------------------------------

(4) 1 +2 + 3+ 4 + 5  = किती ? (बेरीज करा)

उत्तर -- 15

-------------------------------------

(5) 45, 678  या संख्येतील  4 या अंकांची स्थानिक किंमत किती आहे ?

उत्तर --  40 ,000

-------------------------------------

(6) एकाच प्रकारच्या एक डझन खुर्च्यांची किंमत  2664 रूपये आहे, तर एका खुर्चीची किंमत किती ?

उत्तर -- 222

-------------------------------------

(7) 426  × 8  × 0  = ?

उत्तर -- 0

-------------------------------------

(8)  एक दोरी 7 ठिकाणी कापली असता तिचे किती तुकडे होतील ?

उत्तर -- 8

-------------------------------------

(9) 4 + 5 -- 3  + 1 -- 5 = किती ?

उत्तर -- 2

-------------------------------------

(10) एका संख्येच्या 50 % मधून 50 वजा केले असता 50 बाकी उरते, तर ती संख्या कोणती ?

उत्तर -- 200

-------------------------------------

(11) दीड तास = किती सेकंद ?

उत्तर -- 5400 सेकंद 

-------------------------------------

(12) एका चौरसाच्या बाजूची लांबी 8 से.मी. आहे. तर त्याची परिणती किती ?

उत्तर --  32 से. मी.

================÷========

लेखन :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक)

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा जामनेपाडा

केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

9422736775

महाराष्ट्रातील प्रमुख किल्ले ( किल्ला आणि जिल्हा )

१)  'लळिंग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- धुळे

----------------------------

२) 'शिवनेरी ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- पुणे

----------‐-----‐-----------

३) 'जंजिरा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

----------‐-----‐-----------------------------------

४) 'सिंधुदुर्ग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सिंधुदुर्ग

----------‐-----‐-----------------------------------

५)'अजिंक्यतारा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सातारा

----------‐-----‐-----------------------------------

६) 'तोरणा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- पुणे

----------‐-----‐-----------------------------------

७) 'मुल्हेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नाशिक

----------‐-----‐-----------------------------------

८)' देवगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सिंधुदुर्ग

----------‐-----‐-----------------------------------

९)'प्रतापगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सातारा

----------‐-----‐-----------------------------------

१०)'साल्हेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नाशिक

----------‐-----‐-----------------------------------

११) 'कंधार ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नांदेड

----------‐-----‐-----------------------------------

१२) 'करमाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सोलापूर

----------‐-----‐-----------------------------------

१३) 'नळदुर्ग ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- उस्मानाबाद

----------‐-----‐-----------------------------------

१४) माहुली ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- ठाणे

----------‐-----‐-----------------------------------

१४) 'वसई ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- पालघर

----------‐-----‐-----------------------------------

१५) 'रायगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

----------‐-----‐-----------------------------------

१६)'अर्नाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- पालघर

----------‐-----‐-----------------------------------

१७) 'कर्नाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

----------‐-----‐-----------------------------------

१८) 'हरिचंद्रगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- अहमदनगर

----------‐-----‐-----------------------------------

१९) 'सज्जनगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सातारा

----------‐-----‐-----------------------------------

२०) 'विशाळगड ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- कोल्हापूर

----------‐-----‐-----------------------------------

२१) 'दौलताबाद ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- छत्रपती संभाजी नगर (औरंगाबाद)

----------‐-----‐-----------------------------------

२२)' थाळनेर ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- धुळे

----------‐-----‐-----------------------------------

२३) ' सिंहगड ' (कोंढाणा) किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- पुणे

----------------------------------------------------

२४) ' पन्हाळा ' किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- कोल्हापूर

 ========================

संकलक :-  शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक)

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - जामनेपाडा 

केंद्र - रोहोड ता. साक्री, जि. धुळे

📞 ९४२२७३६७७५

 

सांगा सांगा उत्तर सांगा.

(१) चवीचे प्रकार किती ?

उत्तर -- चार

------------------------------------------

(२) चवीचे प्रकार कोणते ?

उत्तर -- गोड, कडू, आंबट, खारट.

------------------------------------------

(३) ज्ञानेंद्रिये म्हणजे काय ?

उत्तर -- ज्ञान देणारे अवयव.

------------------------------------------

(४) आपल्याला किती ज्ञानेंद्रिये आहेत ?

उत्तर -- पाच

------------------------------------------

(५) ज्ञानेंद्रियांची नावे सांगा ?

उत्तर -- डोळे, कान, नाक, जीभ, त्वचा.

------------------------------------------

(६) डोळ्यांचा उपयोग कशासाठी होतो ?

उत्तर -- पाहण्यासाठी.

------------------------------------------

(७) कानाचा उपयोग कशासाठी होतो ?

उत्तर -- ऐकण्यासाठी

------------------------------------------

(८) नाकाने आपल्याला कोणते ज्ञान होते ?

उत्तर -- वास घेणे.

------------------------------------------

(९) शरीरावरील कातडीला काय म्हणतात ?

उत्तर -- त्वचा

------------------------------------------

(१०) त्वचेमुळे आपल्याला कोणत्या प्रकारचे ज्ञान होते ?

उत्तर -- स्पर्शज्ञान

------------------------------------------

(११) दातांचा उपयोग कोणता ?

उत्तर -- अन्न चावून खाण्यासाठी.

=============================

लेखन :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक )

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा जामनेपाडा

केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५

सामान्यज्ञान प्रश्नावली .

(१) आकाशाचा रंग कोणता ?

उत्तर -- निळा

---------------------------------

(२) वाघिणीच्या पिल्लाला काय म्हणतात ?

उत्तर -- बच्चा / बछडा

---------------------------------

(३) पोपटाचा रंग कोणता ?

उत्तर -- हिरवा

---------------------------------

(४) मधमाश्यांच्या घराला काय म्हणतात ?

उत्तर -- पोळे

---------------------------------

(५) फुलांच्या समूहाला काय म्हणतात ?

उत्तर -- गुच्छ

---------------------------------

(६) पक्ष्यांच्या समूहाला काय म्हणतात ?

उत्तर -- थवा

---------------------------------

(७)  गाईच्या पिल्लाला काय म्हणतात ?

उत्तर -- वासरू

---------------------------------

(८) बैलाच्या मादीला काय म्हणतात ?

उत्तर -- गाय

---------------------------------

(९) कोकिळेने केलेला आवाज कोणता ?

उत्तर --  कुहूकुहू

---------------------------------

(१०) पिकलेल्या केळ्यांचा रंग कोणता असतो ?

उत्तर -- पिवळा

---------------------------------

(११) आवळ्याची चव कशी असते ?

उत्तर -- तुरट

---------------------------------

(१२)  लिंबाची चव कशी असते ?

उत्तर -- आंबट

=======================

लेखन :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक)

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - जामनेपाडा

केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५

बेरजेची कहाणी ( तोंडी बेरीज सराव )

बेरजेची उदाहरणे वाचा व लिहा.

१००  +  १०० = २००

१०० +  २०० = ३००

२००  +  १०० = ३००

१००  +  ३०० = ४००

२००  +  २०० = ४००

३००  +  १०० = ४००

१००  +  ४०० = ५००

२००  +  ३०० = ५००

३००  +  २०० = ५००

४००  +  १०० = ५००

१००  +  ५००  = ६००

२००  +  ४०० = ६००

३००  +  ३०० = ६००

४००  +  २०० = ६००

५००  +  १०० = ६००

१००  +  ६०० = ७००

२००  +  ५०० = ७००

३००  +  ४०० = ७००

४००  +  ३०० = ७००

५००  +  २०० = ७००

६००  +  १०० = ७००

१००  +  ७०० = ८००

२००  +  ६०० = ८००

३००  +  ५०० = ८००

४००  +  ४०० = ८००

५००  +  ३०० = ८००

६००  +  २०० = ८००

७००  +  १०० = ८००

१००  +  ८०० = ९००

२००  +  ७०० = ९००

३००  +  ६०० = ९००

४००  +  ५०० = ९००

५००  +  ४०० = ९००

६००  +  ३०० = ९००

७००  +  २०० = ९००

८००  +  १०० = ९००

९००  +  १०० = १०००

८००  +  २०० = १०००

७००  +  ३०० = १०००

६००  +  ४०० = १०००

५००  +  ५०० = १०००

=========================

 लेखन :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक)

जि. प. प्रा. शाळा जामनेपाडा , 

केंद्र  - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५

 '

"आदिवासी दिन " विशेष सामान्यज्ञान प्रश्नावली

(१) आपले राष्ट्रगीत कोणते ?

उत्तर -- जनगणमन

-------------------------

(२) आपला राष्ट्रीय पक्षी कोणता ?

उत्तर -- मोर

------------------------

(३) आपला राष्ट्रीय प्राणी कोणता ?

उत्तर -- वाघ

---------------------------------------

(४) आपले राष्ट्रीय फूल कोणते ?

उत्तर -- कमळ

-----------------------------------------

(५)  आपले राष्ट्रीय फळ कोणते ?

उत्तर -- आंबा

-------------------------------------

(६) आपला राष्ट्रध्वज कोणता ?

उत्तर -- तिरंगा

--------------------------------------

(७) आपला राष्ट्रीय खेळ कोणता ?

उत्तर -- हाॅकी

-----------------------------------------------------

(८) भारताच्या राष्ट्रध्वजाच्या मध्यभागी काय असते ?

उत्तर -- अशोकचक्र

------------------------------------------------------

(९) प्राण्यांचा राजा कोणला म्हणतात ?

उत्तर -- सिंह

------------------------------------------------------

(१०) फुलांचा राजा कोणला म्हणतात ?

उत्तर -- गुलाब

------------------------------------------------------

(११) पक्ष्यांचा राजा कोणाला म्हणतात ?

उत्तर -- गरूड

------------------------------------------------------

(१२) जगातील सर्वांत उंच प्राणी कोणता ?

उत्तर -- जिराफ

------------------------------------------------------

(१३) महाराष्ट्राची राजधानी कोणती ?

उत्तर -- मुंबई

------------------------------------------------------

(१४) भारत देशाची राजधानी कोणती ?

उत्तर -- दिल्ली

------------------------------------------------------

(१५) भारताचे राष्ट्रीय गीत कोणते ?

उत्तर -- वंदे मातरम्

------------------------------------------------------

(१६) भारताच्या राजमुद्रेवर कोणते वचन लिहिले आहे ?

उत्तर -- सत्यमेव जयते.

------------------------------------------------------

(१७) महाराष्ट्र राज्यात किती जिल्हे आहेत ?

उत्तर -- ३६

------------------------------------------------------

(१८) इंद्रधनुष्यात किती रंग असतात ?

उत्तर -- सात

------------------------------------------------------

(१९) आपण कोणत्या देशात राहतो ?

उत्तर -- भारत

------------------------------------------------------

(२०) जगातील सर्वांत मोठा पक्षी कोणता ?

उत्तर -- शहामृग

------------------------------------------------------

(२१) भारताच्या शेजारी किती देश आहेत ?

उत्तर -- ७ ( सात )

------------------------------------------------------

(२२) भारताची पहिली महिला पंतप्रधान कोण ?

उत्तर -- इंदिरा गांधी

------------------------------------------------------

(२३) एक दिवस म्हणजे किती तास ?

उत्तर -- २४ तास

------------------------------------------------------

(२४) एका वर्षात किती महिने असतात ?

उत्तर -- १२ (बारा )

------------------------------------------------------

(२५) महाराष्ट्र हे भारतातील काय आहे ?

उत्तर -- राज्य

------------------------------------------------------

(२६) महाराष्ट्राची उपराजधानी कोणती ?

उत्तर -- नागपूर

------------------------------------------------------

(२७) गोदावरी नदी कोठे उगम पावते ‌?

उत्तर -- त्र्यंबकेश्वर

------------------------------------------------------

(२८) महाराष्ट्र राज्याचा राज्यवृक्ष कोणता ?

उत्तर -- आंबा

------------------------------------------------------

(२९) महाराष्ट्र राज्याचा राज्यप्राणी कोणता ?

उत्तर -- शेकरू

------------------------------------------------------

(३०) महाराष्ट्र राज्याचा राज्यपक्षी कोणता ?

उत्तर -- हरियाल

------------------------------------------------------

(३१) महाराष्ट्रातील सर्वांत ‌उंच शिखर कोणते ?

उत्तर -- कळसूबाई

------------------------------------------------------

(३२) महाराष्ट्रातील सर्वांत लांब नदी कोणती ‌?

उत्तर -- गोदावरी

------------------------------------------------------

(३३) साल्हेर शिखर कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर --- ‌नाशिक

------------------------------------------------------

(३४) झुरळाला किती पाय असतात ?

उत्तर -- सहा

------------------------------------------------------

(३५ ) कोळी किड्याला किती पाय असतात ?

उत्तर -- आठ

------------------------------------------------------

(४०) मुंगी या किटकाला किती पाय असतात ?

उत्तर -- सहा

------------------------------------------------------

(४१) वेगाने धावणारा पक्षी कोणता ?

उत्तर -- शहामृग

------------------------------------------------------

(४२ ) घरमाशी या किटकाला किती पाय असतात ?

उत्तर -- सहा

------------------------------------------------------

(४३) सापाला किती पाय असतात ?

उत्तर -- पाय नसतात.

------------------------------------------------------

(४४) माशाला किती पाय अस्तात ?

उत्तर -- पाय नसतात.

------------------------------------------------------

(४५)आंबा या फळात किती बिया असतात ?

उत्तर -- एक बी

(४६) पेरू या फळात किती बिया असतात ?

उत्तर -- अनेक बिया

--------------------------------------------------

४७)  जांभूळ या फळात किती बिया असतात ?

उत्तर -- एक बी

--------------------------------------------------

(४८) सिताफळात किती बिया असतात ?

उत्तर -- अनेक बिया

--------------------------------------------------

(४९) आवळा या फळात किती बिया असतात ?

उत्तर -- एक बी

---------------------------------------------

(५०) कोणत्या प्राण्याला कान  नसतात ?

उत्तर -- गांडूळ

---------------------------------------------

(५१) सूर्य कोणत्या दिशेला उगवतो ?

उत्तर -- पूर्व

--------------------------------------------

(५२) सूर्य कोणत्या दिशेला मावळतो ?

उत्तर -- पश्चिम

--------------------------------------------

(५३) ज्ञानेंद्रिये किती आहेत ?

उत्तर -- पाच

--------------------------------------------

(५४) मुख्य दिशा किती ?

उत्तर -- चार

--------------------------------------------

(५५) उपदिशा किती ?

उत्तर -- चार

----------------------------------------------

(५६) आठवड्याचे वार किती ?

उत्तर -- सात

---------------------------------------------

(५७) आकाशाचा रंग कोणता आहे ?

उत्तर -- निळा

---------------------------------------------

(५८) हत्तीच्या नाकाला काय म्हणतात ?

उत्तर -- सोंड

---------------------------------------------

(५९) आईच्या आईला काय म्हणतात ?

उत्तर -- आजी

---------------------------------------------

(६०) महाराष्ट्राचा राज्यफूल कोणता ?

उत्तर -- जारूळ

--------------------------------------------

(६१) महाराष्ट्राच्या पश्चिमेस कोणता समुद्र आहे ?

उत्तर -- अरबी

--------------------------------------------

(६२) कल्पवृक्ष कोणत्या झाडाला म्हणतात ?

उत्तर -- नारळ ( माड )

--------------------------------------------

(६३) महाराष्ट्राची राजभाषा कोणती ?

उत्तर -- मराठी

---------------------------------------------

(६४) प्रतापगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- सातारा

--------------------------------------------

(६५) कच्च्या कैरीचा रंग कोणता ?

उत्तर -- हिरवा

--------------------------------------------

(६६) महाराष्ट्रातील सर्वात लांब धरण कोणते ?

उत्तर -- जायकवाडी

---------------------------------------------

(६७) भारताचे राष्ट्रीय वॄक्ष कोणते ?

उत्तर -- वड

---------------------------------------------

(६८) भारताचे राष्ट्रीय चलन कोणते ?

उत्तर -- रूपया

--------------------------------------------

(६९) मोराच्या डोक्यावर काय असते ?

उत्तर -- तुरा

---------------------------------------------

(७०) पृथ्वीचा आकार कसा आहे ?

उत्तर -- गोल

--------------------------------------------

(७१) चंद्राच्या प्रकाशाला काय म्हणतात ?

उत्तर -- चांदणे

---------------------------------------------

(७२) ज्या रात्री चंद्र पूर्ण गोल दिसतो, त्या रात्रीला कोणती रात्र म्हणतात ?

उत्तर -- पौर्णिमेची रात्र

--------------------------------------------

(७३) भारतीय सौर वर्षाचे महिने किती ?

उत्तर -- बारा महिने

--------------------------------------------

(७४) ग्रेगरियन वर्षाचे महिने किती ?

उत्तर -- बारा महिने

---------------------------------------------

(७५) आपण कोणत्या ग्रहावर राहतो ?

उत्तर -- पृथ्वी

---------------------------------------------

(७६) पृथ्वीला प्रकाश कोठून मिळतो ?

उत्तर -- सूर्यापासून

--------------------------------------------

(७७) सजीव सृष्टी असलेला सूर्यमालेतील एकमेव ग्रह कोणता ?

उत्तर -- पृथ्वी

---------------------------------------------

(७८) पूर्व दिशेच्या समोर कोणती दिशा येते ?

उत्तर -- पश्चिम

---------------------------------------------

(७९) दक्षिण दिशेच्या समोर कोणती दिशा येते ?

उत्तर -- उत्तर

-----------------------------------------------

(८०) सूर्य ज्या दिशेला उगवतो ती दिशा कोणती ?

उत्तर -- पूर्व

---------------------------------------------

(८१) सूर्य ज्या दिशेला मावळतो ती दिशा कोणती ?

उत्तर -- पश्चिम

---------------------------------------------

(८२) सूर्योदयापासून सूर्यास्तापर्य॓तच्या काळाला काय म्हणतात ?

उत्तर -- दिन

--------------------------------------------

(८३) सूर्योस्तापासून सूर्यादयापर्यंतच्या काळाला काय म्हणतात ?

उत्तर -- रात्र

---------------------------------------------

(८४) दिन व रात्र मिळून एक पूर्ण काय होतो ?

उत्तर -- पूर्ण दिवस

--------------------------------------------

(८५) मराठी वर्षांची सुरूवात कोणत्या महिन्याने होते ?

उत्तर -- चैत्र

---------------------------------------------

(८६) आंब्याच्या बीला काय म्हणतात ?

उत्तर -- कोय

---------------------------------------------

(८७) फणसाच्या बीला काय म्हणतात ?

उत्तर -- आठळी

--------------------------------------------

(८८) कापसाच्या बीला काय म्हणतात ?

उत्तर -- सरकी

----------------------------------------------

(८९) चिंचेच्या बीला काय म्हणतात ?

उत्तर -- चिंचोका

----------------------------------------------

(९०) कोणत्या फळापासून आमरस तयार होतो ?

उत्तर -- आंबा

---------------------------------------------

(९१) कोंबड्याच्या डोक्यावर काय असते ?

उत्तर -- तुरा

---------------------------------------------

(९२) चिंचेची चव कशी असते ?

उत्तर -- आंबट

---------------------------------------------

(९३) आवळ्याची चव कशी असते ?

उत्तर -- तुरट

----------------------------------------------

(९४) कारल्याची चव कशी असते ?

उत्तर -- कडू

---------------------------------------------

(९५) मीठाची चव कशी असते ?

उत्तर -- खारट

----------------------------------------------

(९६) साखरेची चव कशी असते ?

उत्तर -- गोड

-----------------------------------------------

(९७) पारंब्या कोणत्या झाडाला असतात ?

उत्तर -- वड

----------------------------------------------

(९८) पोळा सणाला कोणत्या प्राण्याची पूजा करतात ?

उत्तर -- बैल

----------------------------------------------

(९९) जिभेचा कोणता रंग चांगल्या आरोग्याचे लक्षण आहे ?

उत्तर -- गुलाबी

--------------------------------------------

(१००)श्वसन करताना सजीव कोणता वायू शरीरात घेतात?

उत्तर -- आॅक्सिजन वायू

---------------------------------------------

(१०१) जिल्हयाचा सर्वोच्च अधिकारी कोण असतो ?

उत्तर -- जिल्हा अधिकारी (कलेक्टर )

----------------------------------------------

(१०२) पन्हाळा गड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- कोल्हापूर

----------------------------------------------

(१०३) रायगड किल्ला कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- रायगड

----------------------------------------------

(१०४)बालक्रांतीकारक शिरीषकुमार यांचे स्मारक कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नंदुरबार

---------------------------------------------

(१०५) शुन्याचा शोध कोणत्या देशात लागला ?

उत्तर -- भारत

----------------------------------------------

(१०६) २६ जानेवारी हा दिवस आपण कोणता दिन म्हणून साजरा करतो ?

उत्तर -- प्रजासत्ताक दिन

-----------------------------------------------

(१०७) १५ आॅगस्ट हा दिवस आपण कोणता दिन म्हणून साजरा करतो ?

उत्तर -- स्वातंत्र्य दिन

----------------------------------------------

(१०८)समुद्राच्या पाण्याची चव कशी असते ?

उत्तर -- खारट

---------------------------------------------

(१०९) ' लाल किल्ला ' कोणत्या शहरात आहे ?

उत्तर -- दिल्ली

----------------------------------------------

(११०) ' ताजमहल ' कोणत्या शहरात आहे ?

उत्तर -- आग्रा

-----------------------------------------------

(१११) ' सावरपाडा एक्सप्रेस ' कोणाला म्हणतात ?

उत्तर -- कविता राऊत

---------------------------------------------

(११२) भारताचे पहिले राष्ट्रपती कोण होते ?

उत्तर -- डाॅ. राजेंद्रप्रसाद

---------------------------------------------

(११३) भारताचे पहिले पंतप्रधान कोण होते ?

उत्तर -- जवाहरलाल नेहरू

---------------------------------------------

११४) तोरणमाळ थंड हवेचे ठिकाण कोणत्या जिल्ह्यात आहे ?

उत्तर -- नंदुरबार

----------------------------------------------

(११५) सर्वात जास्त बुध्दिमान प्राणी कोणता ?

उत्तर -- मनुष्य

-----------------------------------------------

(११६) दगडावर कोरलेल्या लेखास काय म्हणतात ?

उत्तर -- शिलालेख

---------------------------------------------

(११७) महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती कधी झाली ?

उत्तर -- १ मे १९६०

----------------------------------------------

(११८) महाराष्ट्र राज्याच्या पश्चिमेला कोणता समुद्र आहे ?

उत्तर -- अरबी

-----------------------------------------------

(११९) महाराष्ट्राची राजभाषा कोणती ?

उत्तर -- मराठी

-----------------------------------------------

(१२०) महाराष्ट्रातील पहिले मातीचे धरण कोणते ?

उत्तर -- गंगापूर ( नाशिक )

----------------------------------------------

(१२१) महाराष्ट्रातील पहिली स्त्री शिक्षिका कोण ?

उत्तर -- सावित्रीबाई फुले

----------------------------------------------

(१२२) महाराष्ट्राच्या समुद्र किना-याची लांबी किती किलोमीटर आहे ?

उत्तर -- ७२० किलोमीटर

----------------------------------------------

(१२३) समुद्राच्या पाण्यापासून काय तयार करतात ?

उत्तर -- मीठ

----------------------------------------------

(१२४) चंद्र अजिबात दिसत नाही, त्या रात्रीला कोणती रात्र म्हणतात ?

उत्तर -- अमावास्येची रात्र

----------------------------------------------

(१२५) एक डझनमध्ये किती वस्तू असतात ?

उत्तर -- १२

=======================

लेखन :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक)

जि. प. प्रा. शाळा जामनेपाडा, केंद्र रोहोड

ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५

आपले शरीर आणि ज्ञानेंद्रिये

✓शरीराचे मुख्य अवयव : 

---- डोके, मान, छाती, पोट, हात आणि पाय हे आपल्या शरीराचे मुख्य भाग आहेत. त्यांना अवयव म्हणतात.

✓ ज्ञानेंद्रिये : 

डोळे, कान, नाक, जीभ व त्वचा ही इंद्रिये, आपल्या शरीराला ज्ञान मिळवून देतात. त्यांना ज्ञानेंद्रिये म्हणतात. त्यांची कामे पुढीलप्रमाणे होत.

१. डोळे : 

डोळे पाहण्याचे काम करतात. वस्तूंचा आकार आणि रंग यांचे ज्ञान डोळ्यांमुळे होते.

----------------------------------------------

२. कान : 

कान ऐकण्याचे काम करतात. आवाजाचे ज्ञान कानांमुळे होते.

----------------------------------------------

३. नाक :

 नाकामुळे वासाचे ज्ञान होते.

----------------------------------------------

४. जीभ : 

जिभेमुळे पदार्थांची चव समजते. आंबट, खारट, तिखट, गोड, कडू अशा निरनिराळ्या चवींचे ज्ञान जिभेमुळे होते.

----------------------------------------------

५. त्वचा (कातडी) :

 वस्तू गरम की थंड, नरम की कडक याचे ज्ञान त्वचेमुळे होते.

==========================

संकलक :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक )

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा जामनेपाडा

केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५

नाती ( Blood Relations )-- ‌मी माझ्या नातलगांचा कोण ?

नाती ( Blood Relations )--  ‌मी माझ्या नातलगांचा कोण ?

गणितीय सामान्यज्ञान प्रश्नावली

(१)  त्रिकोणाला किती बाजू असतात ?

उत्तर -- तीन

(२) चौरसाला किती बाजू असतात ?

उत्तर‌ -- चार

(३) आयताला किती बाजू असतात ?

उत्तर -- चार

(४) चौकोनाला किती बाजू असतात ?

उत्तर -- चार

(५) १ डझन कागद = किती कागद ?

उत्तर -- १२  कागद

(६) १० एकक = किती दशक ?

उत्तर -- १ दशक

(७) १ शतक = किती दशक ?

उत्तर -- १० दशक

(८)  १ तास = किती मिनिटे ‌?

उत्तर :-- ६० मिनिटे

(९) एका आठवड्याचे दिवस किती ?

उत्तर --  ७ ( सात )

(१०) एका वर्षाचे महिने ‌किती ?

उत्तर -- १२ ( बारा )

(११)  ३६५ दिवस = किती वर्ष ?

उत्तर -- १ वर्ष

(१२) ‌ १ दिवस = किती तास ?

उत्तर -- २४  तास 

==========================

लेखन :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा.‌शिक्षक)

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा जामनेपाडा

ता. साक्री, जिल्हा  - धुळे

९४२२७३६७७५

अक्षरांचा मेळ, शब्दांचा खेळ ( शब्द साखळी )

कळ  --- कळा --- कळी

खळ  --- खळा --- खळी

तळ --- तळा --- तळी

पळ --- पळा --- पळी

फळ --- फळा --- फळी

मळ --- मळा --- मळी

वळ --- वळा --- वळी

बळ  --- बाळ --- बाळी

काळ -- काळा  --  काळी

आळ --- आळा -- आळी

गाळ --- गाळा --- गाळी

जाळ --- जाळा -- जाळी

टाळ --- टाळा --- टाळी

पाळ  --- पाळा  --- पाळी

माळ --- माळा --- माळी

======================

लेखन :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक)

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - जामनेपाडा

केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५

मराठी शब्दांना पर्यायी इंग्रजी शब्द ( भाषिक उपक्रम )

• मराठी भाषेतील शब्दांना पर्यायी इंग्रजी शब्द (इंग्रजी अर्थ) सांगा.

मांजर  -- cat ( कॅट )

उंदीर  -- rat ( रॅट )

टोपी  -- hat ( हॅट )

चटई -- mat ( मॅट )

माणूस  -- man ( मॅन )

पंखा  -- fan (फॅन )

कोंबडी -- hen (हेन )

दहा  --    ten ( टेन )

पलंग --- cot ( काॅट )

गरम ---- hot ( हाॅट )

झोपडी  --- hut ( हट )

कापणे ---- cut ( कट )

टाचणी ---  pin  (पिन )

डबा  ---- tin ( टिन )

समुद्र --- sea ( सी )

चहा  --- tea ( टी )

सूर्य  -- sun ( सन )

बंदूक  --- gun ( गन )

मुलगा --- boy ( बाॅय )

चटणी --- soy ( साॅय )

कोल्हा --- fox ( फाॅक्स )

खोके  --- box ( बाॅक्स )

दिवस ---- day (डे )

मार्ग ----- way ( वे )

रडणे  ---- cry ( क्राय )

तळणे  --- fry ( फ्राय )

चेंडू  ---- ball ( बाॅल )

भिंत ---- wall  ( वाॅल )

पुस्तक -- book (बूक )

आचारी -- Cook (कूक )

कोंबडा --- cock (काॅक )

कुलूप  --- lock (लाॅक )

सोने  ---- gold ( गोल्ड )

थंड ----- cold ( कोल्ड )

चंद्र ---- moon (मून )

दुपार --- noon ( नून )

गुलाब --- rose ( रोझ )

नाक  ---- nose ( नोझ )

अस्वल --- bear ( बीअर)

अश्रु  ---- tear (टिअर )

पोपट --- parrot ( पॅरट )

गाजर --- carrot ( कॅरट )

चांंगला  ---- good ( गूड )

अन्न  ----- food (फूड )

दरवाजा --  door ( डोअर )

गरीब  ----  poor ( पुअर )

हात  ---- hand  ( हॅन्ड )

वाळू  --- sand ( सॅन्ड )

दिनांक  --- date ( डेट )

उशीर  ---- late (लेट )

===========================

लेखन :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक)

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - जामनेपाडा

केंद्र -- रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५

मा. श्री. दिलीप गणपत पवार, पर्यवेक्षक (महर्षी कर्वे - कन्या शाळा सातारा) हे दिनांक ३० / ०६/ २०२२ रोजी सेवानिवृत्त झाले. पुढील वाटचालीस खूप खूप शुभेच्छा.

शब्द उच्चारातील फरक ओळखू या.

उच्चारभेद असलेल्या शब्द जोड्या वाचा व शब्द उच्चारातील फरक समजून घ्या.

कण --- खण  =∆ कप --- खप

कळ --- खळ  =∆ गर --- घर

गण --- घण    =∆ ‌गड --- घड

जळ --- झळ = ∆ ‌टक --- ठक

कड  --- कढ = ∆ दर --- धर

पळ --- फळ = ∆ बट --- भट

बल -- बळ    =∆ नल --- नळ

सण --- सन = ∆  मण --- मन

कडा ---खडा =∆ कार --- खार

गार -- घार  =∆ काठ -- खाट

काप --- खाप =∆ गार -- घार

गाव --- घाव = ∆ चाप --- छाप

जाड --- झाड =∆‌ जगा --- झगा

तवा  -- थवा =∆ ताट --- थाट

ताप -- थाप =∆ सात -- साथ

दार --- धार =∆पळा --- फळा

माप --- माफ = ∆ साप --- साफ

पार  --- फार =∆ बाग --- भाग

काल --- काळ =∆ माल --- माळ

गाल --- गाळ =∆ शाप --- साप

काऊ --- खाऊ =∆ चावा --- छावा

जरा -- झरा  =∆ तारा  --- थारा

कडी --- खडी=∆ कळी --- खळी

केळ -- खेळ =∆ गोट --- घोट

गोटा --- घोटा =∆  कडी --- कढी

पंत --- पंथ =∆ दीर --- धीर

दूर --- धूर  =∆ बारा --- भारा

बाई --- भाई  =∆ बाजी --भाजी

वेल --- वेळ =∆ कोण --- कोन

वेश --- वेस  =∆ माशा --- मासा

घोष --- घोस =∆ कोष -- कोस

कडक --- खडक  =∆ पडके -- फडके

==========================

लेखन :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा.शिक्षक)

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा- जामनेपाडा

केंद्र -- रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५

जोड्या जुळवून वाचूया.(सामान्यज्ञान)

(१) साखर  = गोड

(२) मीठ = खारट

(३) चिंच  = आंबट

(४) कारले = कडू

(५) आवळा = तुरट

================

(१) डोळे  = पाहणे

(२) नाक  = वास घेणे.

(३) कान = ऐकणे

(४)जीभ  = चव घेणे.

(५) पाय  = चालणे

================

(१) ज्वारी  = भाकरी

(२) गहू = चपाती

(३) तांदूळ = भात

(४) डाळ  = वरण

(५) मटकी = उसळ

================

(१) शिक्षक = शाळा

(२) ग्रामसेवक = ग्रामपंचायत

(३) डाॅक्टर  = दवाखाना

(४) पोस्टमन = पोस्ट

(५) पोलिस = पोलिसचौकी

==================

(१) शेतकरी = शेतीकाम

(२) सुतार  = लाकूडकाम

(३) शिंपी = शिवणकाम

(४) लोहार  = लोखंडकाम

(५) गवंडी  = बांधकाम

=================

(१) हळद  = पिवळी

(२) कोळसा = काळा

(३) दूध  = पांढरे

(४) कुंकू  = लाल

(५) जांभूळ  = जांभळे

==================

(१) चिमणी = घरटे

(२) कोंबडी  = खुराडे

(३) उंदीर  = बीळ

(४) सिंह  = गुहा

(५) गाय  = गोठा

==================

(१) गाय  = वासरू

(२) मांजर  = पिल्लू

(३) म्हैस  = रेडकू

(४) मेंढी  = कोकरू

(५) शेळी  =  करडू

===================

(१) केळ्यांचा = घड

(२) लाकडांची = मोळी

(३) फुलांचा = गुच्छ

(४) किल्ल्यांचा = जुडगा

(५) हरणांचा  = कळप

=====================

लेखन :- शंकर चौरे (प्रा. शिक्षक)

जि. प. प्रा. शाळा - जामनेपाडा

केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५

शब्द सोबती (समानार्थी शब्द )

जंगल = वन

दिवस = दिन

संपत्ती = धन

शरीर = तन

कर्ण = कान

मासा = मीन

ऊर्ण  =ऊन

ढग = घन

पर्ण = पान

सुंदर = छान

फूल = सुमन

अरण्य = रान

घर = भवन

गृह = सदन

तोंड = वदन

डोळा = नयन

गौरव = सन्मान

आहार = भोजन

भूमी = जमीन

वारा = पवन

बाग = उद्यान

पूजा = अर्चन

तरूण = जवान

महा = महान

शत्रू  = दुश्मन

निर्बंध = बंधन

कठीण = गहन

हत्या = खून

दुष्ट  = दुर्जन

वस्त्र = वसन

पुत्र = नंदन

अवहेलना = अपमान

ओसाड = निर्जन

मौज = मनोरंजन

==========================

लेखन :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक)

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा जामनेपाडा

केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५

वचन (एकवचन -- अनेकवचन शब्द )

एकवचन -- अनेकवचन

कळी  ------ कळ्या

नळी  ------ नळ्या

मोळी  ------ मोळ्या

पोळी ------- पोळ्या

गोळी  ------- गोळ्या

टोळी  ------- टोळ्या

फळी  ------ फळ्या

गाडी  ------ गाड्या

साडी  ------- साड्या

माडी  ------- माड्या

वाडी  ------- वाड्या

खाडी  ------- खाड्या

काडी  ------- काड्या

होडी  -------- होड्या

जोडी  ------ जोड्या

कुंडी  -------  कुंड्या

टेकडी  ------- टेकड्या

वही ------- वह्या

पाटी  ------- पाट्या

सुटी -------- सुट्या

चटई  ------- चट्या

नदी ------- नद्या

थैली  ------- थैल्या

खोली ------ खोल्या

बादली  ------- बादल्या

फांदी  ------- फांद्या

बाटली  ------- बाटल्या

झोपडी  ------- झोपड्या

टोपी  ------- टोप्या

पिशवी  ------ पिशव्या

==========================

लेखन :- शंकर सिताराम चौरे ( प्रा. शिक्षक)

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - जामनेपाडा

केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५

ग्रहण ( सूर्यग्रहण )

सूर्यग्रहणे

(१) सूर्य व पृथ्वी यांच्यादरम्यान चंद्र आल्यामुळे चंद्राची सावली पृथ्वीवर पडते. या स्थितीत हे तीनही खगोल एका सरळ रेषेत व समपातळीत असतात, त्यामुळे दिवसा चंद्राची सावली पृथ्वीवर ज्या ठिकाणी पडते, तेथून सूर्यग्रहण अनुभवता येते.

 (२) चंद्राची सावली दोन प्रकारे पडते. मध्यभागात ती दाट असते व कडेच्या भागात ती विरळ असते.

(३) पृथ्वीवरील ज्या भागात चंद्राची दाट सावली पडते. तेथून सूर्य पूर्णपणे झाकलेला दिसतो. ही स्थिती म्हणजे 'खग्रास सूर्यग्रहण' होय. खग्रास सूर्यग्रहण फार थोड्या भागातून अनुभवता येते. 

(४) पृथ्वीवरील ज्या भागात चंद्राची विरळ सावली पडते, तेथून सूर्य अंशतः झाकलेला दिसतो. ही स्थिती म्हणजे 'खंडग्रास सूर्यग्रहण' होय,

(५) काही वेळा चंद्र पृथ्वीपासून अपभू स्थितीत असतो. अशा वेळी चंद्राची दाट सावली पृथ्वीपर्यंत पोहोचत नाही:

ती अवकाशातच संपते. त्यामुळे अशा वेळी पृथ्वीवरील अगदी थोड्या भागातून सूर्याची केवळ प्रकाशमान कडा एखादया बांगडीप्रमाणे दिसते. हे कंकणाकृती सूर्यग्रहण होय. कंकणाकृती सूर्यग्रहण क्वचितच दिसते.

----------------------------------------------------------------

✓ सूर्यग्रहणाची वैशिष्ट्ये

(१)सूर्यग्रहण अमावास्येला होते, परंतु ते प्रत्येक अमावास्येला होत नाही.

(२) सूर्य, चंद्र आणि पृथ्वी हे अनुक्रमे एका सरळ रेषेत व एका पातळीत असल्यावरच सूर्यग्रहण होते. 

(३) खग्रास सूर्यग्रहणाचा जास्तीत जास्त कालावधी ७ मिनिटे २० सेकंद (४४० सेकंद) असतो.

==============================

संकलक :- शंकर सिताराम चौरे (प्रा. शिक्षक )

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा जामनेपाडा

केंद्र - रोहोड, ता. साक्री, जि. धुळे

९४२२७३६७७५